Îhsan Colemêrgî sazka çiroka xwe, ser himê çandî; çanda rojane a zozanî avakiriye.Lê çawa ku ev çand û folklor ne ya Kurd û Kurdistanê ye. Tenê ya wan eşiraye . Çand û jiyîna wan çend eşirê çiyayî ne.
Serî de bi hurguliî pênasekirina çiya û baniyan, deşt û zozanan ve. Bi sewta dengbejî, balê dikişîne ser hezkirina Kurdan a xwezayê. Demografiya welat a xwezayî Kurdê ku cinere( Asurî, Cuhî) xwe re dost in. Bi aramî û dilxweşî bi guhê seqirî dijin .
Piştî, buyer destpêdikin. Gotinên xwe, mîna çiyayiyan raste rast dibije. Û zêde dikeve pey peyam dayînê. Bê navber agahiyan dide .Salixê jiyana zozanan dike . Lê nakeve nav hurgiliyan, kurd û kurmancî rave dike.
Bazar û danustandin di navbera bajarên Kurdan. Hekarî,Wan, Urmiye û Musil ê pêk tê.Xwêner haj jê dibin berê, hîn listik( Şurê kelaş, kelevanî, Bêranî.)hebune lê lap sewraxt nabin ka çawa tê lîstin . Şêwazek wî teherî dertê holê .Çawa ku ew tenê dizan e.Beqî serê wî ev listik winda nabin.
Buyerên qewimî mixabin rastiya Kirdan e. Niviskar di vir de. Rexneyan dike û balê dikişîne ser xeletiyê civakê. Di nava civakê de çend kesên bijare. Ji bo berjewendiyên xwe, ji bo ku pergala wan a avakirî bidome. Bi metingerê xwe re dibin yek û zilamê ser civatê dikin. Zikreşiya malbat a di hemberîhev bigire heya çavreşiya di navbera berivanan de dibe bela sebebê kuştinan Momê. Ev kesayetê wek Sofî Elo, Soroyê Biro, Gurgo û hemu kesên din mixabin rastiya civatê ne. Disa rastiyeke Kurdan ewe ku piştî mirin û tunebunê qedrê wê tê zanîn. Pîştî kuştina Momê, rastî destê holê. Êja tirba Momê dibe ziyaret.
Sofî Elo hişmendiya Olê a li ser jinê li gorî berjewendiyên xwe eşkere dike.Bi devê Sofî Elo bandor mayîna civatê jî rexne dike. Minakê gelek olan da xwêner têdigihê ku ew ol bi terê cur bicur. Jin