Her yıl iki milyondan fazla insanın ziyaret ettiği, dünyanın en ünlü antik şehri Pompeii, MÖ 6. yüzyıldan günümüze uzanan ilgi çekici hikâyesiyle de tarihin en şaşırtıcı yerlerinden biridir. Mary Beard, yapılan son arkeolojik çalışmalardan yola çıkarak buranın nasıl bir şehir olduğunu ve şehirdeki “sıradan” yaşamın bize Antik Roma ile ilgili neler söyleyebileceğini araştırıyor.
Bugün Pompeii, Pink Floyd’un unutulmaz rock konserinden Primo Levi’nin kurbanlar üzerine yazdığı ağıda kadar yasın ve zevkin odak noktasıdır. Gelgelelim ne olursa olsun Pompeii’nin gizemli doğasından kolay vazgeçilmiyor. Pompeii: Bir Roma Şehrinde Yaşam kitabında Mary Beard, Pompeii’nin 24 Ağustos 79’da, tarihin bu anında donmuş bir şehrin, hâlâ bize söyleyecek çok şeyi olduğunu kanıtlıyor.
Havayı karartan kül ve duman;
şehre yönelen lav nehirleri;
alelacele toplanmış eşyalarla kaçışan bir halk…
Pompeii’nin yıkımı, hâlâ hayal gücünün sınırlarını zorluyor.
Peki, Pompeii’nin kalıntıları bugün
bize ne söyleyebilir?
Pompeii, genelevlerinden evlerdeki mutfak tasarımlarına, gösterişli misafir odalarından hamam komplekslerine kadar hayatın Romalılar için ne anlama geldiğini ilk elden görebileceğimiz tek yerdir. MS 79 yılında patlayan Vezüv Yanardağı bu şehri, köylerini, çiftliklerini, hanelerini, insanlarını, yani Napoli Körfezi’nde yaşayan her şeyi yok etmişti. Mary Beard, son yıllarda yapılan arkeolojik kazılarda elde edilen buluntulardan yola çıkarak şehri yeniden inşa ediyor.
Pompeii: Bir Roma Şehrinde Yaşam, Pompeii’yle ilgili mevcut efsanelerin satır aralarına odaklanarak hurafelerin ve varsayımların ardındaki gerçekliği araştırıyor. Bilinenin aksine şehir sakinlerinin yanardağ konusunda uyarıldığının, yanardağın patladığı sırada şehrin takriben yarısının tahliye edildiğinin altını çizen Mary Beard, kültürel çeşitliliğine rağmen kendisini Roma İmparatorluğu’na bağlı hisseden sakinlerin yaşadığı bir şehir sunuyor. Hanelerden, mesleklerden, yeme alışkanlıklarından ve şaraptan sekse, banyo ritüellerine, eğlence hayatına, kölelikten okuryazarlığa ve dine kadar dönemin şehir hayatının her yönünü didik didik ederek yeniden üretiyor. “Pompeii’deki antik yaşam hakkında hem çok şey bildiğimizi hem de hiçbir şey bilmediğimizi” ısrarla vurgulayan Beard ile Pompeii’nin hamamlarını gezdikten ve tiyatro piyeslerini izledikten sonra dönemin önemli girişimcilerinden Rahibe Eumachia, Caesar’a düzenlenen suikasta katılan Publius Casca ve ünlü gladyatör eğitmeni Numerius Festus Ampliatus gibi büyüleyici karakterlerle tanışacaksınız.
Pompeii, arkeoloji tarihinde bir unicum, henüz tam olarak keşfedilmemiş bir bilgi madenidir ve Mary Beard bu madenin bilinen tek işçisidir.
“Beard’ın neşeli şüpheciliği oldukça ilgi çekici ve ikna edici.”
Christian Tyler, Financial Times
“İşte yazılması gerektiği gibi yazılan antik tarih. Pompeii’ye yapılacak herhangi bir seyahat için paha biçilmez bir yol arkadaşı kazandınız.”
Giles Foden, Condé Nast Traveller
“Ölü bir şehrin arka sokaklarını keşfediyorsunuz. Konaklarında dinleniyorsunuz, yataklarında yatıyorsunuz… At arabalarının sesini duyuyorsunuz, Pompeii halkıyla kahvaltı yapıyorsunuz ve Forum’da dönen siyasetin bir parçası oluyorsunuz. Gerçek bir dedektiflik hikâyesi!”
Michael Pye, Scotsman
“Bakın açık söylüyorum gitmeden önce mutlaka bu kitabı okuyun. Pompeii’ye yapacağınız geziler olağanüstü zenginleşecektir…”
Bettany Hughes, Times
“Büyüleyici bir kitap.”
Alan Massie, Literary Review
“Latinler böyle kitaplar için vademecum der. Bir rehber kitaptan daha fazlasıdır. Mary Bear, Pompeii’ye gitmek isteyenler için bir refakatçi yaratmış.”
Harry Mount, Independent on Sunday
“Kitap karanlıkta, ölümcül akıntıdan kaçmaya çalışan çaresiz kaçaklarla başlıyor. Tuvalet görevlilerine bahşiş vermeye varıncaya kadar bölgeyi gezmek için pratik bir rehberle sona eriyor... Tuhaf bir yanyanalık ama ilham verici. Mary Beard’ın ilgi çekici anlatımını okuyan çok az kişi Pompeii’yi ziyaret etme isteğine karşı koyabilir.”
Elizabeth Speller, Independent
“Bu yıl bir tarih kitabı okuyacaksanız bunun Pompeii olması gerektiğini söylemek istiyorum. Sadece titiz bir bilimselliğin ve rahat bir sohbet havasının nadir bir karışımıyla yazıldığı için değil. Beard ciddi akademisyenler arasında nadir görülen bir şekilde okuyucularını gerçekten seviyor gibi görünüyor. Pompeii’nin kendisi de önemli olduğu için.”
Michael Bywater, New Statesman
“İngilizce konuşulan dünyanın en seçkin Roma tarihçilerinden biri olan Mary Beard’ın bize sunduğu şey, keyifle okunabilecek bir anlatım... Bilimsel doğruluktan ödün vermeden tüm karakterleri hayata geçirme becerisine sahip.”
John Dillon, Irish Times
“Dinamik, esprili ve otoriter bir şekilde antik dünyaya hayat veriyor.”
Simon Sebag Montefire
Mary Beard
Nilüfer Şen
