Kazım hocanın bu derleme diyebileceğim kitabı kısa ve anlaşılır şekilde spinoza' nın dinsiz olduğu için yahudi cemaati tarafından aforoz edildiğini net şekilde anlatıyor. Ayrıca kendi içindeki çelişkileri ve açmazlar descartes ve aristo etkisinden dolayı söylemlerindeki kendi içindeki tutarsızlıkları kıyaslama yaparak anlatıyor. Bu kitabı meraklılarına tavsiye. Ayrıca benim sesimden dinlemek isteyenleri de youtube Kurtuluş yalçın diye taratırlarsa takip edip faydalanabilirler.
Ateistlere göre, kendi var oluş nedenini yine kendinde bulunduran, varlığını hiçbir yerden almayan, zorunlu bir varlık olabilir mi? Yani herşeyin bir nedeni varsa, Tanrı niçin kendi varlığı için bir nedene ihtiyaç duymamaktadır? Burada Tanrı'nın yeter sebep olarak düşünülmesine karşı çıkıldığı gibi, şayet tanrı, varlığı için herhangi bir nedene ihtiyaç duymuyorsa, yani nedensiz bir varlık mümkünse, alemin de kendi kendisinin nedeni olabilmesi mümkündür, denilmektedir. Sonuçta Ateistlere göre, zorunlu varlık ya da herşeyin nedeni olarak tanrı olmasaydı, alem de var olmayacaktı demek, anlamsız olmayacaktır.
Tüm var olanlar, tanrı tarafından zorunlu olarak meydana getirilmiştir. Bu anlayış nedeniyle de spinoza, hem monist hem panteist olarak telakki edilmektedir.
Tanrı spinoza' ya göre zamansız olarak, alemin bizatihi kendisidir. Yani tanrı ve tabiat aynı şeydir. Ama bu ontolojik olarak bir aynılık değil, metafiziki bir aynılıktır.
Ayrıca spinoza, zorunlu bir yaratma düşüncesiyle birlikte, tanrı ne akıl ne irade sahibidir fikrini savunduğundan dolayı da, klasik teizmin yoktan yaratmadaki en temel dayanaklarından biri olan irade mevfuhumunu reddetmiş olmaktadır.
Sonuçta spinoza' nın tanrı' sının kendi iradesiyle alemi yaratan zati bir tanrı olduğunu söylemek mümkün olamayacaktır.
Oysa yoktan yaratmanın dayandığı en temel noktalardan birisi iradedir. Yani klasik teistlere, tanrı için yaratmanın zorunlu olduğu savunulamayacaktır.
Panteizmin tanrı' sı yaratıcı değildir. Çünkü panteizme, tanrı ve alem arasında ayırım yapılamamaktadır. Bir bakıma, tanrı tüm şeylerin varlığını devam ettirendir.