e
Esperanto
0 üyeTakip
Esperanto ve Çokdilli Bir GelecekEsperanto
Bugün dünyanın en yaygın yapay dili olan, Polonyalı göz doktoru Ludwik Łejzer Zamenhof tarafından 1887'de icat edilen Esperantoyla nasıl tanıştığımı şurada anlatmıştım:
gizemcetin.com/esperanto-maceram
İki bölümlük bu kitabın ilk kısmında; Umberto Eco'nun, István Ertl ve François Lo Jacomo’yla yaptığı söyleşi yer alıyor.
Söyleşi "çeviri sorunu"yla başlıyor. Bir dilin diğer dile eksiksiz olarak çevrilmesi mümkün müdür? Eğer mümkünse neden bir yapay dile ihtiyaç duyulsun? Eğer değilse yapay dil nasıl bir işe yarayabilir?
Bu soru ortaya konulduktan sonra konu anadillere ve dil öğrenme motivasyonuna geliyor. Birden fazla anadili olan çocuklar, başka bir yabancı dili öğrenmeye daha mı yatkın olurlar? Yoksa "anadil" dediğimiz şey bir mit midir? Öğrenilen dil, sokağın dili midir? Dil öğrenmenin duygusal sebepleri olduğuna değindikten sonra başta ortaya konulan paradoksal duruma şu şekilde bir çözüm getiriyor, Ertl ve Lo Jacomo: Doğal diller doğdukları kültürün izini taşırlar. Mesela İngilizce İngilizlerin, Rusça Rusların, Türkçe de Türklerin dünyaya bakış açısını ve kültürünü yansıtır. Ancak Esperanto herhangi bir millete ya da kültüre ait değildir. Bütün dünyaya ait, tarafsız bir dildir. (Esperantoyla ilgili blog yazımda buna ben de değinmiştim.)
Umberto Eco burada Esperantistlerin de bir topluluk oluşturabileceğini söylüyor. Esperanto bir ülkeye ait değildir, evet ama bir topluluğa aittir, "onu konuşanlar topluluğu"na. Dolayısıyla da Esperanto zaman içinde kendi dünyaya bakış açısını ve kültürünü inşa etmeye başlayabilir.
Devamında Umberto Eco değişen bir görüşünü açıklıyor. Önceden yapay bir dilin dünya genelinde kabul görmeyeceğini, çünkü tarihte bunun hiçbir zaman olmadığını düşünüyormuş. Ancak tarihte daha önce Ay'a çıkmadığımız halde geçtiğimiz yüzyılda
İngilizce ve Esperanto arasındaki rekabet, bana biraz bisiklet ile uçak arasındaki rekabeti düşündürüyor. Uçak ile bisikletin aynı düzlemde yer almadıkları ve birinin diğeriyle rekabet içinde olmadığı açıktır. Uçakların var olması bisikletlere olan ihtiyacı ortadan kaldırmaz.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Derslerimden birinde şöyle demiştim: "Aracı bir dil her zaman kamusal ilişkiler için kullanılacak bir anadil olmayacaktır." Bir de espri yapmıştım: "Aracı dille sevişemez insan." Bir kız öğrencim biraz utandırıcı bir not göndermiş. Şöyle diyordu notta: "Bayım, tespitiniz kesinlikle yanlış. Esperanto diliyle çok güzel sevişebilir insan."
Genel olarak ikinci bir dili öğrenen kişinin her zaman üçüncü bir dili öğrenmeye daha açık olduğu şeklindeki ilke nedeniyle, Esperantistlerin çok dilli olmaları beklenir.
Esperanto daha çok, doğası gereği, farklı dünyayı görme tarzları arasında bir karşılıklı ilişki alanıdır. Esperanto üzerinden iletişime giren kişi, başka dünyayı görme tarzlarını kabul etmeye hazırdır, ayrıca iletişim üzerine çok daha fazla konuşur, başka dillere oranla göndergesi daha çok kendisi olan bir dildir. Dolayısıyla Esperanto konuşmak hoşgörüyü öğrenmenin de, başkalarının nasıl iletişim kurduklarını öğrenmenin de bir yoludur.