h
HALKEVLERİ
0 üyeTakip
İlerici ve devrimci bir kadronun Halkevleri'nde yönetime gelmesi, ülkede değişik tepkilerle karşılanıyor ve demokrasi alanında büyük bir hoşnutluk göze çarparken hükümete yakın sağ kesimler ve devletin bürokratik yapısı, Halkevleri'ne karşı tutumunu olumsuza doğru çeviriyordu. Devlet bürokrasisinde dalga dalga yayılan bu olumsuz tutum, yurt düzeyinde genişleyince bu kez vali ve kaymakamlar da halkevi çalışmalarına karşı sert tutum içine giriyordu. Tam bu sıralarda Gaziantep'te yaşanan olay, bu açıdan önemli bir örnek olarak kamuoyunun gözleri önüne geliyordu. O dönemin Gaziantep valisi, kendi ilindeki halkevine karşı bir oyuna giriyordu. Vali, seçilmesine yardımcı olduğu halkevi başkanının iş birliğiyle, halkevi çalışmalarına izin vermiyor, izin vermediği bir gösteriyi söz konusu ederek Halkevi'ni bastırıyor ve gene yapılma- yan geceyi gerekçe göstererek Gaziantep Halkevi'ni kapatıyordu. Gelişen olaylar sonucunda Atatürk'ün kurduğu devlet, yine Atatürk'ün kurduğu kültür kuruluşları olan Halkevleri'ne karşı bir duruma geliyordu.
Cumhuriyet yönetimi, halkının çok büyük bölü- mü okuryazar olmayan bir toplum devralmıştı. O yıllarda, Cumhuriyet'in yetişmiş elemanı ne yazık ki çok azdı. Okuryazarlık oranı yüzde 10'u geçmeyen, çoğu ilinde lisesi olmayan, İstanbul ve Anka- ra dışında üniversitesi bulunmayan, on binlerce köyü başta olmak üzere, kimi kent ve kasabaları elektrik- ten yoksun bir ülke söz konusuydu. Halkın çoğunluğu yoksul, donanımsız ve döne- min ölümcül hastalıklarıyla yüz yüze; bu yetmiyormuş gibi 1954'e değin ödenecek genel borçların da yükü altındaydı. Eğitim alanındaki atılımlarla ve "Millet Mektepleri" projesiyle halkta bir ulusal bilincin oluşmasına çaba gös- terilmesine karşın bunun yeterli olmadığı bir gerçekti. İşte bu aşamada Ulusal Kurtuluş Savaşı'na omuz vererek bağımsızlığa imza atan halkın çok yönlü eğitilmesi için önlemler alınmalıydı. Halkevleri bu amaç doğrultusunda hayata geçirildi.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Halkevleri'nin ve onun yan birimi Halkodaları'nın varlığı, ülkenin her kesiminde yaşayan insana ulaşarak, onu yeni yönetimin saygın bir bireyine dönüştürme amacı taşıyordu. Nitekim Halkevleri'nin değişik kolları aracılığıyla yapılan uygulamalar, milyonlarca insanın o güne değin yaşamında olmayan gelişmeyi ve değişimi de devreye sokuyordu. Halkevleri'ni kuranlar ve o birimlerde görev alanlar; Atatürk ilkelerini yaşama geçirmeyi, devrimlerin halk tarafından özümsenmesi için gerekli çabayı göstermeyi, dünden bugüne eğitim, sanat ve kültür alanında önemli atılımlar yapmayı, ulusal bilincin geliştirilmesiyle herkesin iyi birer yurttaş olarak yetişmesini sağlamayı, daha da önemlisi laik ve çağdaş bir toplum yaratabilmeyi amaçlıyordu.
6-7 Mayıs 1967 tarihinde, Ankara'da toplanan kurultaya 121 halkevinden toplam 104 delege katılıyordu. Kurultayı açış konuşmasında Genel Başkan Prof. Celal Ertuğ, çok partili dönemde Halkevleri'nin her türlü politikanın dışında kalması gerektiğini, Halkevle- ri'nde politika yapmanın yasak olduğunu, Halkevleri'nin her türlü siyasal ayrımın ötesinde ulusal eğitim yuvaları olması ve kapısından girerken herkesin siyasal kişiliğini kapının dışında bırakması gerektiğini, devlet ve hükümetin Halkevlerini desteklediğini, yeni kurulan kuruluşlar karşısında Halkevleri'nin işlevini yitirmediğini ve yeni işlevler kazandığını belirterek kurultayın açılışını yaptı.
İlk öneriler arasında yer alan Erzurum Saylavı Emrullah Nutku ve Antalya Saylavı Akif Sarıoğlu'nun dört arkadaşıyla beraber verdiği, "Halkevleri'nin mallarına el konulması"yla ilgili yasa önerisi, DP yöneticilerinin uyarısı üzerine geri aldırıldı. Parti yöneticileri, bu tasarının yasalaşmasıyla Halkevleri'nin tümünün ortadan kaldırılamayacağını düşünüyordu. Bu nedenle parti yönetiminin uyarıları doğrultusunda Tekirdağ Saylavı Şevket Mocan ve elli üç arkadaşı Halkevleri'ni tümden yok eden bir yasa önergesi hazırladı. Meclis'in 6 Ağustos 1951 tarihli oturumunda ele alınan yasa tasarısı, epeyce tartışma yarattı.
22 Ağustos 1975 tarihinde, Şereflikoçhisar Halkevi kaymakamlıkça yasalara aykırı biçimde kapatıldı. Daha sonra da sırayla Etlik, Sivas, Fatsa ve Yenidoğan Halkevleri... 1975 yılında ise bu saldırıların sayısı arttı ve gene sırasıyla Etlik, Ordu, Rize, Karaman, Alaçam, Akşehir, Fatih, Ünye, Yenidoğan, Zeytinburnu, Gönen, Gülnar, Güngören, Üsküdar, Sarıyer, Beykoz, Gaziosmanpaşa, Şafakköy, Mamak, Şefaatli Halkevleri silahlı teröristlerin saldırılarına uğradı. Bazı bölgelerdeki radikal gruplar, Halkevleri'ni yasak bölge ilan etti, Halkevi'ne gidenleri cezalandırma yöntemleri uyguladı. 1977 yılında da saldırılar artarak sürdü ve Saimekadın, Kırşehir, Fatsa, Rize, Ordu, Giresun, Dikmen, İncirli, Mamak, Yenimahalle, Topraklık, Gazi Mahallesi, Ayrancı Halkevleri mülki amirlikler tarafından gerekçe gösterilmeden kapatıldı. 1977 yılında Pazar, Üsküdar, Samsun, Gölbeyli, Polatlı, Fethiye, Aladere, Yenidoğan Halkevleri'ne patlayıcı maddeler atıldı.