k
Kinik Felsefe
1 üyeTakip
Kurgu-dışı ile kurgunun sokratik bir bileşimiKinik Felsefe
Öncelikle kitabın isminden başlamak gerek. ‘Parayı tahrif et’ (paracharattein to nomisma) deyişi, babası hazinede çalışan Diyojen’in Delphi tapınağındaki tanrılardan ona yönlendirilmiş bir emre işaret eder. Babası ile paranın değerini düşüren (antik zamanlarda para birimi olarak altın kullanılıyordu, paranın değerini düşürmek bu bakımdan altının niceliğinden kısmak demekti, bu uygulamaya Osmanlı imparatorluğunda ‘tağşiş’ deniyordu) Diyojen, günümüzde Sinop olarak bildiğimiz antik zamanın Yunan kolonisinden sürgün edilir ve Atina’ya gelir. Atina’da hocası Antisthenes ile birlikte Kinik felsefenin temellerini atarlar (Kinik felsefenin ne olduğunu merak edenler Kinik felsefe fragmanları kitabına yaptığım incelemeye göz atabilirler). Şimdi bu kitabın içeriğinde bir bakalım.
Kitabımız Diyojen’ın hayatı ve felsefesi ile ilişkili altı diyalogdan oluşuyor. Bu diyaloglardan yalnızca bir tanesinde Diyojen’in olmadığına tanıklık ediyoruz. Pazar yerinde bir çocuk ile Diyojen’in sohbeti ile başlayan diyaloglar yine bu çocuğun cezaevinde Diyojen ile olan sohbeti/tartışması ile son buluyor. İlk üç diyalog kronolojik olarak tutarlı gözükmese de geri kalan üçü kronolojik ilerliyor ve gerek halkın gerekse de siyasi güç odaklarının Diyojen’in (ilk üç diyalogda karşımıza çıkan) yaşam felsefesinin ve kitaplarının yok edilmesinin üzerine eğiliyor. Diyaloglardaki ortak birkaç unsur var: bunlar başlıkta da belirttiğim gibi sokratik ve kurgu ile kurgu dışının harmanlanmasıdır. Öncelikte, Sokratesin Platon’un eserlerinde karşılaştığımız diyaloglarından bildiğimiz ve ikna konusunda bugün halen etkili olan sokratik yöntemin bu diyaloglarda oldukça baskın olduğu her halükarda görülebilir. İkinci olarak, kitapta Diyojen’e yönelik farklı kaynaklardan bildiğimiz bir çok anekdot (yani kurgu dışı
Büyük İskender: Söyle bana Diyojen, senin için ne yapabilirim?
Diyojen: Gölge etme başka ihsan istemem.
(Fotoğraf: Nicolas Andre Monsiau, 1818)