Uyuyan insanlar da işçidir ve kosmos'a katkı sunmaya devam eder
Dünyada gözlemlemekten geri durmadığımız düzensizlik hakkındaki pekâlâ anlaşılır ve tam manasıyla haklılaştırılabilir mahiyetteki kuruntu ve tereddütlerimizi bir an için unutalım ve Yunanlarda metafizik hamlenin doğuşunu anlamak üzere onlar için, hiç olmazsa Platon ve Aristoteles için, şu muazzam olguyu alıkoyalım: Bütünlüğünde dünya temelde "güzel" bir şey olarak düşünülür, hissedilir ve deneyimlenir zira dünya düzenli bir bütünü (kosmos) teşkil eder. Platon'un ve bilumum Yunan felsefesinin hayranlığını uyandıran dünyanın bu düzeni ve bu daimiliğidir. Platon için bizim için olduğundan daha az büyüleyiciydi değişim, altüst oluş veya ilerleme hadiseleri. Dünyamızda her şey böyle bir düzenin parçası olmadığına göre bu düzeni ve bu daimiliği nasıl izah etmeli? Tüm felsefe öğrencilerinin bildiği üzere dünyamızın pay aldığı idealar teorisi bu soruya bir cevap teşkil eder. Dünyamızın erekliliğini ve güzelliğini izah etmek maksadıyla Platon'un Timaios diyaloğu "sebeplerin en iyisi" (aristos ton aition) olarak takdim edilen ve bu düzenden sorumlu olan demiurgos fikrini devreye sokar fazladan bir unsur olarak.
çev. Özkan Gözel (Vakıfbank Kültür Yayınları, 2025), 40.
Bu kadar mı iticiydim? Kretzscmer'in üç psikosomatik tipinden zayıf olana dahil olduğum gerçeği (Gesellschaft der Naturfreunde, Kosmos'un büyüleyici popüler bilim dergilerinden öğrendiğim kadarıyla) ve bundan ötürü (Prusya kralı) Büyük Fredrick gibi büyüyünce daha yakışıklı olacağım fikri hiç teselli etmiyordu. Başka pek çok şey gibi bu konuda da sonrasında duygularımı kendime sakladım.
Bence hepsi ince bir planlamaAlıntı
Hayatın yan yana dizdiği şeyler bazen rastlantısal, bunu kabul edebilirim ama bazen de öyle bir ince planlama, öyle hassas bir ayarlama yapıyor ki kosmos, sanki birisi posta kutuna, “Bir dost” imzalı bir mektup bırakıyor. Öyle sihirli bir uyandırma servisi.
Sayfa 31
