Karanlıkta kavga olmaz.
İdeolojiler, uçurumları aydınlatan hırsız fenerleri. İstemesek de onlara muhtacız.
Kaosu kosmos yapan insan zekâsı, tecrübelerini ideolojilerde sergilemiş.
İdeolojiye düşmanlık, tek izm'e teslimiyettir: Obskürantizme.
İdeolojiler siyaset dünyasının haritaları.
Haritasız denize açılınır mı?
Ama harita tehlikeli bir yolculukta tek kılavuz olamaz.
Pusulaya da ihtiyaç var.
Pusula: Şuur.
Tarih şuuru, milliyet şuuru, kişilik şuuru. İdeolojilerin peşine takılanlar pusulasızdırlar.
Gemi ya kayalara çarptı, ya batağa saplandı. İdeolojilerin ışığına göz yumanları sloganlar yönetir.
Karanlık kinlerin birbirine saldırttığı çılgın sürülerin savaş çığlığıdır, slogan.
İlkelin, budalanın, papağanın ideolojisidir. Düşünce ile çığlık bağdaşmaz.
Şuurun sesi çığlık değildir.
Yabani bağırır, medenî insan konuşur.
Bu çocuklar yıllarca konuşturulmadı.
Hınçlarını üç-beş kelime ile suratımıza tükürüyorlar.
İdeolojileri yasakladığımız için hışımlarına uğradık.
Demokrasinin demopedi olduğunu kimse düşünmedi.
Aczin hürriyetperverliği yalanların en namussuzu.
Bahşedilen hürriyet, ölmek ve öldürmek hürriyeti.
Dünyada gözlemlemekten geri durmadığımız düzensizlik hakkındaki pekâlâ anlaşılır ve tam manasıyla haklılaştırılabilir mahiyetteki kuruntu ve tereddütlerimizi bir an için unutalım ve Yunanlarda metafizik hamlenin doğuşunu anlamak üzere onlar için, hiç olmazsa Platon ve Aristoteles için, şu muazzam olguyu alıkoyalım: Bütünlüğünde dünya temelde "güzel" bir şey olarak düşünülür, hissedilir ve deneyimlenir zira dünya düzenli bir bütünü (kosmos) teşkil eder. Platon'un ve bilumum Yunan felsefesinin hayranlığını uyandıran dünyanın bu düzeni ve bu daimiliğidir. Platon için bizim için olduğundan daha az büyüleyiciydi değişim, altüst oluş veya ilerleme hadiseleri. Dünyamızda her şey böyle bir düzenin parçası olmadığına göre bu düzeni ve bu daimiliği nasıl izah etmeli? Tüm felsefe öğrencilerinin bildiği üzere dünyamızın pay aldığı idealar teorisi bu soruya bir cevap teşkil eder. Dünyamızın erekliliğini ve güzelliğini izah etmek maksadıyla Platon'un Timaios diyaloğu "sebeplerin en iyisi" (aristos ton aition) olarak takdim edilen ve bu düzenden sorumlu olan demiurgos fikrini devreye sokar fazladan bir unsur olarak.
çev. Özkan Gözel (Vakıfbank Kültür Yayınları, 2025), 40.·Kitabı okudu
Bu kadar mı iticiydim? Kretzscmer'in üç psikosomatik tipinden zayıf olana dahil olduğum gerçeği (Gesellschaft der Naturfreunde, Kosmos'un büyüleyici popüler bilim dergilerinden öğrendiğim kadarıyla) ve bundan ötürü (Prusya kralı) Büyük Fredrick gibi büyüyünce daha yakışıklı olacağım fikri hiç teselli etmiyordu. Başka pek çok şey gibi bu konuda da sonrasında duygularımı kendime sakladım.