Hüseyin Aycan
@logos201
Türkler kutsal saydıkları diğer hayvanlara gösterdikleri saygıyı ayıya da duyuyor, gücünü hissediyor ve ondan çekiniyorlardı. Bazı kabileler atalarının ayı olabileceğini düşünüyordu; bu yüzden tözler yaptılar, şaman ayinlerinde, dualarda, kutsal hikayelerde ayıya hak ettiği yeri verdiler. Şamanlar ayinlerde ayı postları giyiyor, ayı pençeleri kullanıyorlardı. Ayı gibi homurdanıyorlardı. Ayin esnasında ayının gücüne sahip olmayı dileyen şamanlara karşılık, onun gücünden korkulan zamanlar da vardı. Örneğin, av sırasında ayının ismi söylenmezdi, çünkü bu, avcılara zarar getirebilirdi.
Reklam
Dini bağlamı olmayan hikayelerde geyik hep kovalanır, takip edilir, yolun sonunu kritik bir noktaya çıkarırdı. Dede Korkut Hikayeleri'nde yiğit Bamsı Beyrek, bir geyiği kovalayarak ileride nişanlısı olacak Banu Çiçek'in otağının yanına gelmişti. Bugün bile Anadolu'da bir sürü alageyik efsanesi anlatılır. Bu efsaneler genellikle avcı ile geyik arasındaki ilişkiyi, geyiğin avcıyı nerelere sürüklediğini konu alır. Çoğu hikayenin sonunda avcının geyik ve geyiği avlama tutkusu onun canına mal olur.
Kırgızların atası, "Boynuzlu Maral Ana" adlı bir geyikti. Anadolu'da derlenen bazı efsanelerde annesi tarafından ormana terk edilen çocuğu besleyip büyüten dişi bir geyik vardı; bu geyik, tıpkı kurdun yaptığı gibi soyu kurtarmıştı.
Mistik Geyik
Geyiğin, insanlarda mistik hisler uyandırmasının evrensel olduğu söylenebilir mi? Kesinlikle evet. Geyik insanların kolektif bilincinde derinlere inmeyi, karanlığı, merakı ve bilgeliği sembolize etmektedir. Bu mistik hayvan, Türklerde yerin temsilcisiydi. Dağlarda gezinen, mağaralarda yaşayan geyik, yerin koruyucusunun cismani hali olarak düşünülen hayvanlardan biriydi. Bahaeddin Ögel'e göre Tanrı ve geyik arasında çok yakın bir ilişki vardı. Özellikle dış etkilerden uzak kuzeydeki eski Türk destanlarında ve kuzey halklarının destanlarında, bir geyiği ağlarken görürse tanrının da ağlamaya başladığı anlatılırdı.
Oğuz Kağan sefere çıkma kararı aldığında beylerine şunları söylemişti:
"Alalım yay ile kalkan
Kurt olsun bize uran"
(Uran: Savaş narası)
Reklam