Geri kalmışlığımızın sebebi olarak; kendimizin değil, dinimizin yetersiz ve noksan olduğunu düşünüyoruz:
“İslam imiş millete pabend-i terakki,
Evvel yok idi, iş bu rivayet yeni çıktı.
Ziya paşa
Korkunç itiraf
Müslümanların her şeyini bozduk yok ettik. Dinleri, inançları, dine bağlılıkları, insani duyguları yok oldu. Onların milli ve manevi değerlerini batı medeniyeti potasında eriterek kendimize benzettik.