Özden
@ozdency
Şu anda okuduğu kitap
Polanyi, toprak, emek ve parayla ilgili "meta efsanesi"nin liberalizmin ekonomik tahayyülünün, yani toplumdan ayrışmış özerk bir alan olarak kurgulanan ekonomi anlayışının, belirleyici unsur olduğunu yazmıştı. Neoliberal küresel ekonomide Polanyi'nin "hayali metalar" dediği emek, toprak ve paranın metalaşması gerçeğe dönüştü. Bunun ötesinde, Dünya Ticaret Örgütü'nün benimsediği Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları (TRIPs) temelinde bilgi, dördünü bir hayali meta haline geldi.
Reklam
Fordist üretim sistemi içinde, dikey olarak örgütlenmiş büyük sanayi işletmeleri tipik modern üretim birimleriydi; yeni esnek üretim rejiminin getirdiği ölçek küçültme ve adem-i merkeziyetçilik eğilimleri sonucu, bu büyük işletmeler tipik model olmaktan çıkmaya başladılar. Tüketim kalıplarındaki değişmeler de Fordist üretim sisteminin geride kalışının önemli bir yanıydı. Bu sistemde, dayanıklı tüketim malllarının kitlesel üretimi, bu mallara düzenli artan bir talep olmasını gerektiriyordu ve bu da işçi sınıfı gelirlerindeki düzenli bir artışa bağlıydı. Buna karşılık, dar bir pazarda özel tüketici kitlelerine hitap eden marka ürünlerin önem kazandığı bir ortamda, arz-talep ilişkisi ve buna bağlı olarak işçi sınıfının gelirlerinin düzeyi, aynı anlamı taşımıyordu. Esnekliğin hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde ekonomik ilerlemenin krtik bir koşulu olarak sunulmaya başlandıığı yeni üretim sisteminde, işçilerin tüketim talebinin, dolayısıyla işçi sınıfının tüketi olarak öneminin azaldığı söylenebilir.
Doğu Asya ülkelerinin ekonomilerinin başarısını, 1980'li yıllarda, yani bu ülkelerdeki sanayileşme ve büyüme sürecinde devletin sistematik müdahalesinin oynadığı kritik rolü belgeleyen devasa bir literatürün ortaya çıktığı bir dönemden önce "piyasa odaklı" bir strateji sonucu olarak sunmak çok da görülmedik bir durum değildi.
Özellikle bireyciliği tanımlayıcı bir özellik olarak barındıran Amerikan toplumunda, zeka, yetenek ve irade; başarı ve başarısızlığı belirleyen temel etkenler olarak görülür ve toplumsal meşruiyet zeminini oluşturur. Bu bireysel niteliklerin insanlar arasına eşit dağılmadığı kabul edildiğinde, var olan eşitsizlikler, tek tek herkese "kendini oluşturma" fırsatı verildiği inancını sarsmadan, meşru görülebilir. Dolayısıyla "herkesin saygı duyduğu birisi" olmama yükü, bireyin omuzlarına yüklenir ve böylece toplum ve toplumun değerleri eleştiriden muaf hale gelir.
Reklam