Bilgelik günlüğü kitabı, Tolstoy’un okuduğu kitaplar hakkında 1880’lerden itibaren ölümüne kadar olan okuma ve yazma notlarından aforizmalardanoluşuyor. Tolstoy kitabını şöyle tanımlamış: “Her Gün İçin Bilge İnsanlardan Derlenmiş Düşünceler” Bilge insanlar dediği, kendisinden önce dünya yazın düşün tarihine damgasını vurmuş insanlardır. Kimler yok ki… Yaklaşık bin sayfalık bir kitaptır. Okuduktan sonra bende düşündürdüğü ilk şey, Bin kitaplık bir kitap. Abartısız söylüyorum. Sanki bin kitap okumuş gibi oluyorsunuz. Kitabı Okurken kendi kendinize İşte bende böyle düşünüyorum ama yazar gibi ifade edemiyorum diyeceksiniz
Kitapta hayata dair insanı ilgilendiren hemen hemen her konuda en deneyimli farklı düşünürlerinde yazarlarında
en çarpıcı etkileyici sözlerini ve yorumlarını okuyoruz. Hatta (İncilden yuhanna) ,(kuranda da ayetlerden örnekler verilmiş ) Tolstoy’un iyi bir yazardan önce, çok iyi bir okuyucu ve gözlemci olduğunu anlıyoruz.
Bazı kitapları tam olarak anlatamazsınız, eksik kalacağından şüphe duyarsınız. İşte bu da öyle bir kitap. Kitaptan çok, kitaplar topluluğu diyeyim. Kitap hakkında kuracağım ilk ve son cümle şu olabilir. Okudukça insanı olgunlaştıran bir kitap. Okumanızı tavsiye ederim
Başkalarından ağır ve katlanılmaz bulduğumuz kusurlar, bizde hemen hiç ağırlık yapmaz; onları hissetmez insan; bazıları, başkası hakkında konuşur ve onun korkunç bir şekilde sunarken, kendilerini tasvir ettiklerini fark etmezler. Bizi bizim kusurlarımızdan en çabuk kurtaracak şey, başkalarında kendimizi görmektir. Kusurlarımızı gerçekten oldukları gibi görseydik, o hallerinden nefret ederdik.
Korkunç, sahiden korkunçtur para sevgisi; gözleri ve kulakları tıkar, bizi vahşi hayvanlardan daha vahşi kılar, ne vicdanı, ne dostluğu, ne muhabbeti ne de kendi ruhunu kurtarmayı düşünmeye fırsat verir ama her şeyi yoksunluğunu bulaştırarak insanları köleleştirir. Bu acı köleliğin en tatsız yanı da insanları kendi köleliklerinden haz almaya sürüklemesidir, insanlar ona ne kadar kapılırsa o kadar artar hoşnutlukları. Bu yüzden bu hastalık özünde iyileştirilemez, böylece bu hayvan dizginlenemez.