Demek ki bir devlet zayıfladıkça süs ve gösteriş artar. Bir toplumda gösterişin ve tantananın hâkim olduğunu, moda olsun diye servetlerin harcandığını görürseniz; hemen ona bir mim koyun, o kişi veya devlet gidicidir.
Neden? Çünkü gösteriş emeğin, sermayenin ve çabanın heba edilmesi haline gelir. Geleceğe yatırım yapmak yerine gününü gün etmek, hiçbir akıllı yatırımcının işi olmadığı gibi, akıllı devletlerin de işi değildir. Şaşaa peşinde koşan birine nasıl ahmak diyorsak; iş yapmadan, gelir elde etmeden, gücünü artırmadan caka satmaya çalışan devletler de ahmaktır.
Nasıl her insan ölümünden sonra isminin hatırlanmasını isterse, her devlet ve hayat anlayışı da böyle bir etkiye sahip olmak ister. Medeniyet kendi alanı içinde ve dışında, insan hayatına özgün bir renk veriyor. Böylece tarihte kalıcı, çarpıcı ve belirgin bir ize kavuşuyor. Hatırlanabilir, incelenebilir, taklit ve telif edilebilir hale geliyor.
Siyasette de öyledir. Size iyilik yapan, destek ve güç veren mutlaka bir gün diyetini ister. O güne hazır olmalısınız. Yoksa vicdanı olmayanlar size zarar verirler.