#ERKaNiSTPReNSeS, bir alıntı ekledi.
15 May 00:16 · Kitabı okuyor · İnceledi · Beğendi · 10/10 puan

— Susmağı bacarırsınızmı? Bütün qadınlar boşboğaz olurlar. Siz qadınsınız — bu heç məni açmır. Siz gözəlsiniz — bu isə daha betər.
— Axı bunun işlə nə əlaqəsi?
— Çox sıx əlaqəsi var. Gözəl qadın ikiqat qadın deməkdir. Bu isə qadına məxsus qüsurlara ikiqat malik olmaq deməkdir.

Profesör Dowell'in Başı, Aleksandr Belyaev (Sayfa 62)Profesör Dowell'in Başı, Aleksandr Belyaev (Sayfa 62)
Ceylan Mumoğlu, Orlando'yu inceledi.
25 Nis 19:22 · Kitabı okudu · 36 günde · Puan vermedi

Virciniya Vulfun fantastik janrda olan "Orlando" romanı ilk dəfə 11 oktyabr 1928-ci ildə dərc edilib.

Yarı avtobioqrafik hesab olunan roman Virciniyanın rəfiqəsi Vita Sekvil-Uestin tərcümeyi-halının motivləri üzərində qurulub. Digər romanlarına nisbətən daha asan dildə qələmə alınıb. Deyilənə görə, Vulf 1922-ci ildə yazıçı Vita Sekvill-Uestə vurulur. Bir müddət sonra onların arasında sevgi roman başlayır, təxminən 20 il boyunca davam edir. 1928-ci ildə Vulf Vitanı əsas qəhrəmanı gah kişi, gah da qadın olan "Orlando” romanında əks etdirir. Bu səbəbdən Virciniya Vulf da Oskar Uayld, Artur Rembo və başqaları kimi ədəbiyyat tarixində "rəngli" yazıçılar siyahısındadır.

Virciniya Vulf romanın quruluşuyla bağlı gündəliyində yazırdı: "Vita Orlando olacaq, gənc əsilzadə; gerçəkçi, amma fantastikdir" (Vulf, 1880). Bundan başqa, romanın Oksford Universiteti nəşriyyatının dərc etdiyi kitabında Orlandonu təmsil edən fotolar Vita Sekvil-Uestin fotolarıdır.

Romanın süjeti 350 illik dövrü əhatə edir. Bu cəhətinə görə bir qədər də Qabriel Qarsia Markesin "Yüz illik tənhalıq" əsərini xatırladır, ya da əksinə... Markesin ölümündən 12 il əvvəl çap etdirdiyi xatirələr toplusu - "Danışmaq üçün yaşamaq" adlı memuarında yaddaşı, ədəbi fəaliyyətində dərin izlər qoyan 24 kitabdan söz açıb ki, onlardan biri də "Orlando" əsəridir.

Romanda təxminən dörd əsrlik dövrün birinci yarısını Orlando kişi, ikinci yarısını qadın kimi yaşayır. Altı hissədən ibarət fantastik əsərdə qəhrəmanın başına gələn əhvalatlar Vulfun özünəməxsus üslubuyla qələmə alınaraq bu üslubla özündən sonrakı XX əsrdə yazılmış başqa romanlara da təsir göstərib. Bununla yanaşı, romanla bağlı müxtəlif dəyərləndirmələr var. Məsələn, Desmond MakKarti romanı "qüsursuz fantaziya", Arnold Bennet "qəribə kitab", Nigel Nikolsonsa "Uzun eşq məktubu" deyə, qiymətləndiriblər. Roman tənqidçilər arasında gender məsələlərinin tədqiq edilməsində əhəmiyyətli əsər hesab olunur.

Romanın gender aspekti mətnin bədii strukturunun vacib elementini təşkil edir. V. Vulf yaratdığı baş qəhrəmanının qeyri-adi xarakteri vasitəsiylə maskulinlik, feministliyin mahiyyətini tədqiq etməyə çalışıb. Bundan başqa, müəllif Orlandoda kişi cinsini qadın cinsinə dəyişməklə hər insanın özündə həm kişi, həm də qadın keyfiyyətləri daşıması mümkünlüyünə diqqət çəkib. Vulfa görə, qadınlar cəmiyyətdə ikinci dərəcəli rol oynayırdılar, tamamilə kişilərdən asılıydılar. XIX əsr filosoflarına görə, qadınların tərcümeyi-halı materialarını yalnız sevgi məsələlərində tapmaq olardı. "Love is woman’s whole existence" - "Sevgi qadının bütün varlığıdır" (Vulf 2014: 200). "She was kind to dogs, faithful to friends, generosity itself to a dozen starving poets, had a passion for poetry" - "İtlərə şəfqət göstərirdi, dostlarına sadiqdi, aclıqdan nəfəsləri qoxuyan bir çox şair üçün alicənablığın özüydü, şeirə aşiqdi" (Vulf 2014: 200). "Love is slipping off one’s petticoat and-" - "Sevmək - ətəkdən sıyrılmaqdı və..." (Vulf 2014: 200). Vulfun bu şərhləri qadınların sevgisi haqqında kişilərin düşüncəsinə istehzaydı. "Özünə aid bir otaq" essesində olduğu kimi, "qadın" və "kişi" nisbətindəki gender bərabərsizliyinin analoji mənzərəsinə burda da rast gəlirik. Vulfa görə, kişiyə aid, maskulin şeylər mədəni məkanın mərkəzindədir, üstün kimi nəzərdən keçirilir; bütün qadına aid olan femin şeylərsə bu məkanın sərhədinə sıxışdırılıb, ikinci dərəcəli kimi başa düşülür.

Vulf romanda kişi-qadın dünyasını təsvir etməklə o dövrdə İngiltərədə qadın hüquqlarının sosial-siyasi mövqeyini tənqid edib. Məsələn, qadınlar mülkiyyət hüququna malik deyildilər, səsvermə, məhkəmə hüququndan məhrumdular və s.

Yazıçı Vita Sekvil-Uestin nümunəsində atası öldükdən sonra qadın olduğu üçün ailə mirasından məhrum olmasına işarə etmişdi.

Romanda maraqlı məqamlardan biri də İstanbul adının çəkilməsidir. Daha doğrusu, Orlandonun cinsiyyət dəyişməsi məsələsi niyə məhz İstanbulda gerçəkləşir?

1911-1914-cü illərdə Vulfun rəfiqəsi Vita Sekvil-Uest İngiltərə konsulluğundan İstanbulda bir müddət vəzifədə olması romanda əksini tapıb. Eyni zamanda, Vulfun özü də 1906-1910-cu illərdə qısa müddətlərdə İstanbulda olub, şəhərin sehri, ekzotikliyindən təsirlənib. Bunu romanda belə ifadə edib:

"İstanbul haqqındakı ən görkəmli nöqtə, şəhərdəki damların Peradan (Beyoğlu səmtinin köhnə adı) quşbaşı mənzərəsidir. Səhərlər çıxan duman bütün evlərin və məscidlərin üzərini saran tül kimidir. … Və duman yavaş-yavaş çəkilib gedir, parıltılı evlərin, dairəvi xətli məscidlərin qüdrəti sağlam torpaq üzərində yüksəlir. … Bu elə bir mənzərədir ki, səhərə qədər seyr etmək mümkündür, çünki elə böyük və sadədir ki, daima maraq oyadacaq şeylərlə zəngindir. … Təbiət, sənət və cənnət havası böyük ölçüdə, bərabər şəkildə alicənab əllə yoğrulub" (Vulf 2014: 99).

Belə nəticə çıxarmaq olar ki, Vulfun şəhəri bu cür heyranlıqla ifadə etməsi, bu ekzotik, mistik mənzərə romanı üçün uyğun zəmin olub, bəlkə şəhərin çağrışdırdığı azadlıq anlayışından ilhamlanıb, bəlkə də İstanbulu seçməsi Qərblə Şərq (Qərbi kişi, Şərqi qadın hesab edərək) arasında körpü rolunu oynamasında görüb.

Vulf bu fantastik romanıyla yalnız qeyri-adi qəhrəmanının qəribə hekayəsini nəql etməklə kifayətlənməyib, eyni zamanda, İngiltərə tarixinin son dörd yüz il boyunca keçirdiyi dəyişiklikləri, bu dəyişikliklərin İngiltərə taleyində əks olunmasını 244 səhifəlik mətnə heyrətləndirici şəkildə ustalıqla sığışdıra bilməsini göstərib.

Əsər əsasında 1992-ci ildə ekranlaşdırılmış və "Feliks" mükafatı almış eyniadlı film də çəkilib.

Ağlatmayın qadınları...
Qızlar ağlamaq işində peşəkar olaraq dünyaya gəlirlər. İlk öncə istədiklərini əldə etmədikdə ağlayırlar. Sonra əldə etmək üçün ağlayırlar. Bir müddət keçdikdən sonra bunun işə yaramadığına ağlayırlar. Böyüyürlər azca, yeriməyi, qaçmağı öyrənirlər və yıxılmağı təbiiki. Və yıxıldıqda ağlayırlar. Onları qaldıran bir kömək əli olmadığına ağlayırlar sonra. Zaman keçir, bir az da böyüyürlər, daha da profisionallaşır ağlayışları. İlk sevgilərinə ağlayırlar. Vazgeçdiklərinə ağlayırlar sonra. Gizli ağlamağı öyrənirlər. Səssiz hıçqırmağı sonra. Tərk edilirlər, ağlayırlar. Tərk edirlər, yenə ağlayırlar. Vaxt keçdikcə daha da ustalaşırlar bu ağlama işində. Makyajlı, zərli üzlər ağlayır artıq. Peşəkar sürməli gözyaşları axır. Əslində gözyaşlarına toxuna biləcək adamı tapdıqları günə qədər ağlayırlar qızlar. Bəziləri bir müddət, bəziləri isə bir ömür.  Ona görədir, bəzi qadınlar gözlərinin içi gülərək yaşayır, digərlərinin isə ruhu ağlayaraq ölür.
~by İlahə Abasova

Baho, Sinekli Bakkal'ı inceledi.
15 Nis 18:21 · Kitabı okudu · Puan vermedi

#bitti
Halide Edip Adıvar- sinekli bakkal
Sinekli Bakkal Osmanlı dönəmindəki İstanbulda bir məhəlləyə verilən addır. Bu məhəllədəki imamın qızı Əminə Tevfik’le sevgilidir və ona qaçır . Atası nə qədər etiraz etsədə onların evlənmələrinə mane ola bilmir . Atasının etirazının səbəbi isə budurki, Tevfik teatr adamıdır ( Karagöz və Hacıvat xüsusilə) . O dövrdə də bilindiyi kimi qadınların səhnəyə çıxması dövlət səviyyəsində qadağan idi, həmçinin din baxımından da yaxşı baxılmırdı. Buna görədə Tevfik həmdə qadın paltarları geyinərək səhnəyə çıxırdı. Elə bir paradoksal dövr fikirləşinki qadınlar teatr və səhnə üçün kənar sayılırdı , kişilər isə qadın rolu ifa etdikdə aşağılanırdılar. Tevfikə də buna görə “ kız Tevfik” deyə ləqəb vermişdilər. İmamda qızını beləsinə verməyə razı deyildi...

bəzi hadisələrdən sonra Tevfik və Əminə’nin yolları ayrılır və Tevfik imamın şikayətləri əsasında sürgün edilir. Bu zaman Əminə artıq Rabiaya hamilə idi.
Rabia imam babasının himayəsində böyüyür və elə gözəl din təhsili alırki , uşağ yaşlarından məclislərə çağırılaraq Quran oxuyur. Səsi ilə hamını özünə cəlb edir .
Atası sürgündən qayıtdıqdan sonra ata- qız əvvəlki illərində acığını çıxırlar .

kitabda birdə əvvəl xristian olmuş bir nəfər var . Sonradan ateist olub. Rabia vasitəsilə İslamla tanış olur . Bele cümlə işlədirki, “ mənim heç birə bağlılığım yoxdur , hürrəm. Amma bir gün bir dini seçsəydim, o din islam olardı...”
.Sonradan təkbir verərək , Osman adı ilə islamı qəbul edir .

Yazar o dövr Osmanlısında din adı altındakı özbaşınalıqları böyük ustalıqla tənqid edir. Məncə elə bu tənqidə görə kitabı əvvəlcə Londonda ingiliscə çap etdirir.

Kitabdan sonra filminə də baxdım . Ən sevdiyim obraz həmən o Osman oldu . Onun ateist olarkən islama doğru necə yol alması çox gözəl işlənmişdi . Bu haqda video paylaşacam ( Osman haqda )
5/5 ⭐️

Qadına niyə kiçik baxılır? Qadına niyə əl qalxır? Axı qadın sevgidir.
Sizə möcüzəvi varlıqdan danışıram, bəylər. Qadınlardan. Bir kitabda şair deyir ki, "Qadın səni sevirsə, sənə aiddir. Mütləq bir şəklin vardır, otağın bir yerində. Onu yandırtma. Bir qadın səni sevərsə, yatmazdan əvvəl sənin üçün dua edər. Sənin adınla başlayan dua, sənin adınla bitər. Onu susdurtma. Qadın səni sevirsə, sənə zərər verə bilməz. Unutmaki, qadınlar vazkeçdiyi adamlara da acımağı bacarmazlar."

Şeir yazan qadın gördünüz? Sevgidən yazan..?
Qadın əl çəkdisə, bir də baxmaz.

Qadın qədər sevə bilməzsiniz. Sevdiyi qədər səni qucaqlaya bilsəydi, sümüklərin qırılardı. Səni sevən qadını aldatma. Səni sevən qadın sən nə qədər güclüsənsə, o da özünü o qədər güclü bilər. [1.]

Axı, qadın olmaq çətindir bu həyatda. Hamının sahib olmaq istədiyi bir bədənin, qorumalı olduğun bir namusun var. Tabe olmalı olduğun adət-ənənələrin var. Soyuqqanlı olmalısan, hissiyatsız olmalısan, lal olmalısan. Kişinin yanında oturuşunu-duruşunu bilməlisən. Gözəl görünməlisən. Qətiyyən çox gözəl olma. Axı qadınsan, adın pis çıxar. Qadın olmaq həqiqətən çətindir. Sevsən, dəli-divanə, sevməsən, daş qəlbli deyərlər. Sussan heç nə bilmir deyərlər, danışsan, uzun dilli deyərlər. Bir sözlə səni həmişə səhv çıxardıb, ağzını yumuzdurub oturdarlar. ''Qadınsan, öz işinlə məşğul ol."

Bu ölkədə qadın heç vaxt həkim və ya müəllimədən başqa işdə daimi işləyə bilməz.

Yaxşı yerdə işləsən adın pozğun çıxar, pis yerdə işləsən isə...

Bir qadının ürəyi olub ona nəfəs almağı öyrədin. Əlini uzadanda qanadları olun. Yanaqlarındakı gülümsəməsi olun. Əsla, göz yaşı olmayın.

"İlk dəfə qara köynəyin düyməsinin ağ sapla tikilməyindən bildim, evinin qadın əllərindən uzaq olduğunu. Mənə hədiyyə etdiyin kitabların tozu, saralmış kitab vərəqlərindəki tənhalıq, mənə həyatını öyrətdi. Ürəyim sənindi qadın. Ruhum, gözlərim. Amma daha çox əllərim sənin olamasını istəyirəm. Saçını tumarlayar, üstünü örtər yatarkən, süfrə bəzəyər əllərim sənə. Bir də qara köynəyinə qara, ağ köynəyinə ağ sapla tikər düymələri."

Qadın güclü bir varlıqdır. Qışqırmaq istədiyi vaxt susa, ağlamaq istədiyi vaxt, gülə, qorxduğu vaxt mahnı oxuya bilir... Çox hiss edir. Hisslərini gizlədə bilir.

Hər doğuma, hər toya xoşbəxt olan, tanımadığı adamın ölüsünə qəlbi qırılandı.

Qadın anadır. Qadın bir dünyanı bətninə sığdıra bilən canlıdır. Amma qadını dünyaya sığdırmayanlar var.

Qadın sevgidir. Qadına kiçik xoş sözlər, bir az qayğı ver, sənə onu sevgi olaraq verəcək.

Qadına yalnız qayğı gərəkdir. Pul, maşın, dünya malı boş şeydi. (Deyirlər, qadınlar yalnız pulla maraqlanır. Iç gözəlliklə deyil. Axı siz də xarici görünüşü gözəl olmayan qadınların içi ilə maraqlanmadınız.)

Qadınları sevin, analarınızı. Sağkən sevin ananızı. Yanınızdaykən sevin bacınızı. Inanın bir qadını xoşbəxt etmək üçün hər gün bir gözəl söz kifayət edər. Ananızın üzündən öpün hər gün.

Unutmayın ki, yalnız sevilən qadın xoşbəxtdir.

Yazıldı: 11.04.2016 23:24
Köçürüldü: 14.04.2018 15:31

Fatima Abbasova

Ceylan Mumoğlu, Kendine Ait Bir Oda'yı inceledi.
13 Nis 21:08 · Kitabı okudu · 6/10 puan

"Kişinin yuxarı çıxdığı pilləkən normaldır, qadının çıxmaq istədiyi pilləkənin bir pilləsi boyundan da hündür".
---------------------------------------------
"Mənim üçün yazmaq ən yaxşı idmandır; əzələləri elastikləşdirir".
Virciniya Vulf
Nəhayət, modernizm ədəbi cərəyanının qurucularından biri, ingilis yazıçısı, zəkası və xüsusi istedadıyla fərqlənən Virciniya Vulfun "Özünə aid bir otaq" essesini (bəzilərinə görə povest) oxuyub bitirmək qismət oldu. "Özünə aid bir otaq" feminizm hərəkatının klassik əsəri olaraq qəbul edilir. Vulfun digər kitablarından daha sadə dillə, axıcı yazılıb.
Müəllifin fikirlərinə görə, yazıçı olmağa hazırlaşan hər bir qadının maddi vəsaiti, həmçinin ev əhlinin və müsafirlərin gözlərindən uzaq "öz otağı" olmalıdır ki, yaradıcılığıyla rahat məşğul ola bilsin. Müəllifin düçüncələrinin labirintində səyahətə çıxarkən, onunla birlikdə adlarını çəkdiyi yazıçıların kitablarına və yazdıqları haqqında çıxardığı nəticələrlə tanış oldum.
Nəyi qabartmağa çalışıb, Virciniya? Onu narahat edən əsas məsələ, sadəcə "Qadınlar arasında niyə Şekspir yoxdur" sualına cavab idimi? Bu sualın cavabı da, "Pul qazanın, özünüzə aid bir otaq, boş zaman ayırın. Və yazın, "kişilər nə deyər?" deyə, düşünmədən yazın", idimi? Vəssalam, bununla da hər şey düzəlir? Yox, Virciniya təkcə bunu demək istəmirdi.
Keçmiş dövrün qadınlara yaratdığı çətinliklərin buxovundan onların çıxa bilməməsi haqqında yazdıqları həqiqətdir.
Dörd il əvvəl həmtəsisçisi olduğum Qadin.Net saytında yaratdığım alt bölmələrdən biri "Qadın və təhsil"di. Orda silsilə şəklində müxtəlif elm sahələrində nailiyyət qazanmış bir çox qadının həyat və faəliyyətini əks etdirən yazıları tərcümə edib dərc etmişdim. Tərcümə zamanı rastlaşdığım məlumatlar, qadınların müraciətlərinin dəfələrlə rədd edilməsi, elmdə irəliləmələrində qarşılarına çıxan əngəllər (bir karikaturanı xatırladım, iki pilləkən yan-yanadır, kişinin yuxarı çıxdığı pilləkən normaldır, qadının çıxmaq istədiyi pilləkənin bir pilləsi boyundan da hündür), hətta onlardan bəzilərinin kəşflərinin kişilərin öz adına çıxması kimi faktlardan sarsılmışdım. Bu mənada Virciniya yazdıqlarında haqlıdır.
"Bütün yüzilliklər boyu qadınlar kişini olduğundan iki qat böyük göstərən ayna rolunu oynadılar, sehrli bir ayna idi bu və möhtəşəm əksetmə gücü vardı. Belə bir güc olmasaydı, dünya hələ də bataqlıq və balta dəyməmiş meşələrdən ibarət olardı. Müharibələrdə zəfər qazanıldığı eşidilməzdi. Hələ də maral skeletləri ilə qırıq qoyun sümüklərini bir-birininə sürtər, çaxmaqdaşı verib qoyun dərisi ya da formalaşmamış zövqümüzü hansı bəsit bəzək əşyası oxşayacaqsa, onu alardıq… Çar və Sezar nə tac taxar, nə də taxtdan enərlərdi. Mədəni cəmiyyətlərdə, hansı işə yaramasından asılı olmayaraq, bütün şiddət ya da qəhrəmanlıq cəhdlərində aynalar gərəklidir. Məhz bu səbəbdən, Napaleon da, Mussolini də qadınların kişilərdən aşağı olduğunda bu qədər israr edirdilər, əgər onlar aşağıda olmasaydı, özləri böyüyə bilməzdi" (səh.61).
Virciniya deyir ki, tarix qadından demək olar heç söz etməz. İntellektual azadlıq maddiyata bağlıdır. Şeir də intellektual azadlığa bağlıdır. Qadınlarsa həmişə yoxsul olublar, sadəcə iki yüz il deyil, dünya qurulandan bu yana. Ona görə də qadınlar şeir dünyasında yazan deyil, yazılan (yəni hansısa obraz) olmaqdan o tərəfə gedə bilməyiblər.
"Kainatda haqqında ən çox danışılan canlı olduğunuzun fərqindəsiniz?" (səh.45) Bu yerdə Tolstoyun qadın mövzusu hər zaman yenidir sitatını və "Anna Karenina"sını xatırlamayım, nə edim?
Sual: Virciniya Vulf "Özünə aid bir otaq"da yazdıqlarında təmamilə haqlıdırmı? Bu məsələyə iki tərəfdən yanaşmaq olar.
1. Əgər günümüzdə belə, qadın yazıçılarımızın "maddi ehtiyaclarım olmasa, evdə uşaqlar istəkləriylə üstümə qaçmasa, filan arzuladığım romanı qısa müddətdə yazıb bitirərəm" üsyanını oxuyuruqsa, bu baxımdan Virciniya çox haqlıdır.
2. Böyük yazıçı F. Dostoyevskinin romanlarından birində çatdırdığı belə bir fikri var: "Həyatın, ən diqqətli yazıçının belə gözündən qaça biləcək minlərlə xırda təfərrüatı var". Bu fikrin baxış bucağından boylansaq, kişilər arasında da maddi ehtiyac içində yaşamış dünyaca tanınmış məşhur yazıçılar var və onların da "özlərinə aid otağı" olmayıb. Bu zaman "Qüvvət elmdədir, başqa cür heç kəs heç kəsə üstünlük eyləyə bilməz" prinsipiylə yanaşmaq meydana çıxır ki, bu da zəkasına heyran olduğum Virciniyanın görüşlərinə zidd gələcək.
Amma, essesinin son, altıncı hissəsində Virciniya özü də deyir axı, "İstənilən halda, yazı masasına yaxınlaşıb “Ədəbiyyat və qadın” sərlövhəli yazını belə başlayardım ki, yazıçı adam üçün birtərəfli düşünmək yolverilməzdir. Düşüncə tərzinə görə sadəcə kişi və ya qadın olmaq olmaz. Qadınsayağı kişi və ya kişisayağı qadın olmaq vacibdir. Əlinə qələm alan qadın inciklik hissi ilə, müdafiə,hətta ədalət naminə olsa belə, istənilən mövzuda danışanda və ya yazanda özünün qadın cinsinə aid olduğunu dərk etdiyi halda belə, bunu biruzə verməməlidir. Bu, gəlişi gözəl sözlər deyil. Daxili azadlıqsız yazılmış istənilən mətn ölümə məhkumdur, tam səmərəsizdir. Effektli və dahiyanə, güclü və mükəmməl görünə bilən bir əsər bir və ya iki günə solacaq. Qaranlıq çökəcək, insanların qəlbində cücərməyəcək…" (səh. 174.).
‍Odur ki, əziz xanımlar, oxuyun, öyrənin, inkişaf edin, yazın, yaradın, yaşayın! Əzələləriniz elastikləşsin! Əlinizdən kitab, zehninizdən düşünmək əskik olmasın!
Xoş mütaliələr!
@mumogluceylan

Ceylan Mumoğlu, Diriliş'i inceledi.
18 Mar 21:38 · Kitabı okudu · Puan vermedi

"Dirilmə" romanı Lev Tolstoyun yarım əsrlik yaradıcılıq fəaliyyətinin yekunu, son monumental bədii əsəridir. Qısa olaraq xatırladım ki, müasirlərinin yazdığına görə, L. Tolstoy son əsərini F. Dostoyevskinin "Ölü evdən qeydlər" əsərini təkrar oxuduqdan sonra yazmışdır. Beləliklə, xalq fikri əsas götürülmüş "Hərb və sülh", ailə problemi əsas götürülmüş "Anna Karenina" romanlarından "Diirlmə" romanına qədər (əsas fikri insan və cəmiyyət) gərgin ideya axtarışlı uzun zaman keçmişdir. Bu zaman ərzində Rusiya cəmiyyətində cərəyan edən hadisələr, proseslər də dəyişmiş, kəndlilərin torpaqsızlaşması, yoxsullaşması və kapitalizmin gücü artmışdı.
️Roman haqqında məlumatları incələyəkən romanın real hadisədən təsirlənərək yazılması faktına rast gəldim. Andlı məhkəməsinin üzvü (prisyajnı iclasçı)aldadıb atdığı qadını məhkəmədə görür, günahını yumaq üçün həmin xanımla evlənmək istəyir, ancaq o qadın həbsxanada vəfat edir. Amma romanı oxuyanar artıq bilirlər ki, roman başqa süjet xətti əsasında yazılıb.
Tolstoy romanın ərsəyə gəlməsinə on ilini (düşünmək və yazmaq) sərf etmişdir. Özü roman haqqında belə yazırdı: "Mən romandan məmnunam, çünki orda uzun müddət məni məşğul edən şeyləri demişəm". Yazıçı həmçinin son romanını milyonlarla oxucuya ünvanlanmış "yığılmış məktub" adlandırırdı.
️"Dirilmə" romanı nəşr olunan zaman müəllifin digər əsərləri kimi bu qədər səs-küylə və maraqla qarşılanmamışdır. Hətta araşdırmalarda bir neçə min tirajla satıldığı qeyd olunub. Çarizm də bu əsərdən ehtiyat edirdi. Senzuranın əsərdən çıxardığı hissələr var idi. Bu roman çap edildikdən cəmi 6 il sonra 1905-ci il inqilabı baş verdi. Tolstoy cəmiyyətin böhranlı vəziyyətini yazmaqla rus inqilabının uzaqda olmadığını öngörmüşdü.
Tolstoy dünya ədəbiyyatına və mənəviyyatına böyük təsir göstərib və bu təsir bu gün də davam etməkdədir. "Dirilmə" romanı da digər möhtəşəm əsərləri kimi həm bədii süjet cəhətdən, həm də siyasi-iqtisadi, fəlsəfi, sosioloji və psixoloji məsələlərə böyük yazıçının özünəməxsus yanaşması ilə diqqəti cəlb edir.
"Dirilmə" romanında çar Rusiyası dövründə məhkəmələrdəki ədalətsizlikləri, həbsxanalardakı qanunsuzluqları, özbaşınalıqları, katorqa və sürgünləri, məşəqqətli Sibir həyatını öz kəskinliyi ilə və ifşaedici qüdrətilə təsvir edir.
️Romanın süjetinə görə Tolstoy dirilmə prosesini iki obrazın nümünəsində göstərib. Nexlyudovun Katyuşa Maslovaya qarşı günah işləməsindən sonra duyduğu dirilmə ehtiyacı və Katyuşa Maslovanın bütün insanlığa nifrət hissindən sonra katorqada ruhunun dirilməsi.
Yazıçıya görə nə qədər ki, Nexlyudov öz günah hissindən və Maslova da nifrət hissindən azad ola bilməyiblər, deməli, ruhları ölüdür.
Əsərin əvvəlində insanların ikili təbiətdə olması haqqında yazıçının ustalıqla təsvir etdiyi "üç öpüş" səhnəsiylə oxucuya mesaj göndərməsi diqqətimdən yayınmadı. "O, qızı bir də haqlayıb yenə qucaqladı və boynundan öpdü. Bu öpüş artıq, - biri yasəmən kolunun dalında, biri də bu gün səhər kilsədəki ilk iki öpüşdən tamamilə başqa cür öpüş idi. Bu dəhşətli idi və qız da bunu hiss etdi" (səh. 70).
Gördüyümüz kimi burda Nexlyudovun heyvani tərəfinin aktiv olduğu səhnədir və günah işlənməsinə itələyən səbəb də məhz bu idi. Etdiyi günahı unutmaqla insan ruhunu sanki yuxuya verir, ancaq bununla daha ağır mənəvi əzaba düçar olur. Bu əzab günlərin bir günü şimşək kimi çaxaraq sahibini qəflət yuxusundan oyadır, ona təmizlənmək ehtiyacını xatırladır. Günahdan təmizlənmə ehtiyacı elə bir qüclü qüvvədir ki, hətta Nexlyudovu var-dövlətdən, malikanədən, öz nişanlısından imtina edərək Katyuşa Maslovanın dalınca Sibirə qədər "sürünməyə" məcbur edir.
️Eyni zamanda Katyuşa Maslova obrazı da dirilməyə gedən yolda əzablarla qarşılaşır. Katyuşa Nexlyudov tərəfindən aldadılır, buna baxmayaraq ümidini itirmir, onu gözləməyə davam edir. Nexlyudov isə nəinki qayıtmaq, öz kefli halından geri qalmırdı. Bu səhnəni romanda yazıçı təsirli təsvir edib. Katyuşa Nexlyudovun yaxındakı dəmiryol stansiyasından qatarla keçəcəyini öyrənir, axşamın qaranlığından bir kəndli oğlan uşağı ilə (filmdə qız uşağı olur) stansiyaya gəlir. Nexlyudovu işıqlı bir vaqonda öz yoldaşları ilə düyib-gülən vəziyyətdə görür. Bu səhnə Katyuşaya ağır psixoloji zərbə vurur. Katyuşa qərar verir ki, özünü bir növbəti qatrın altına atsın (maraqlıdır ki, qatarın altına atılmaq səhnəsi yazıçının "Anna Karenina" əsərində də var. Düşünürəm ki, bu hadisə Tolstoyun şüuraltında dərin iz buraxan hadisə olub, bəlkə də belə bir hadisəni həyatda canlı müşahidə edib). Lakin Katyuşanı özünü qatarın altına atmaqdan bətnində tərpənən körpəsi xilas edir və onlar evə geri qayıdırlar. Hamilə olduğunu biləndə isə qadınlar onu evdən qovurlar. Bundan sonra Katyuşanın daha əzablı günləri başlayır, uşağı ölür, özü də xəstəlikdən güclə sağ qurtarır və insanlığa nifrət edir. Katyuşa nifrət etməklə qalmır, əl əməyi ilə dolanmağı çətin hesab etdiyi üçün həyatda qalmağı asan yolla həll edir. Katyuşanın insanlara qarşı tüğyan edən nifrət hissini katorqada dustaq Simonsona olan sevgisi xilas edir. Onun da dirilməsi belə baş verir.
️Romandan ən çox təsirləndiyim səhnə:
Nexlyudovun günahdan təmizlənə bilməsi üçün hər dəfə gündəlik tutub yeni həyata başlayacağına söz verməsi və yazdıqlarına əməl edə bilməməsi. Bu səhnə mənə "Aydınlanma səyahəti"ndə yazdığım və inandığım bir həqiqəti xatırlatdı: "Digər canlılardan fərqli olaraq təkcə insan varlığını sürdürə bilmək üçün ağlının gücü ilə sona qədər bələdçilik etməlidir, ustalaşmalıdır (səh. 11)".
Romanda - "O dua edir, Allaha yalvarırdı ki, ona kömək etsin, varlığına daxil olub onu təmizləsin, halbuki onun yalvarıb istədiyi şey artıq olmuşdu. Onun daxilində olan Allah şüurunda oyanmışdı" (səh. 116).
️Tolstoy və Dostoyevski haqqında monumental əsərin müəllifi D.S. Merejovski "Dirilmə" romanını "dahinin intiharı" adlandırmışdır. Bu "intihar" Tolstoyun "Dirilmə" əsərində təklif etdiyi dünyanı diriltmək üsullarının dini utopiya olması məsələsinə işarə idi.
Həyat isə ziddiyylətlərlə doludur. "Dirilmə" əsərindəki dirilmə üsulları kiminə görə dini utopiya, kiminə görəsə həqiqətən də günahlardan, mənəvi tənəzzüldən xilas yoludur. Tərcih fərdə görə dəyişir.
Dünyanın müxtəlif ölkələrində “Dirilmə” romanı əsasında iyirmidən çox film çəkilmişdir. Mən onlardan birini 1960-cı ildə rejissor Mixail Şveytser tərəfindən ekranlaşdırılmış romanla eyni adlı iki seriyalı "Dirilmə" filmini izlədim. Məsləhətli filmdir, bir şeyə diqqət etdim ki, romandakı diaqlolarla filmdəki dialoqlar tamamilə eynidir.
http://cinema.mosfilm.ru/...resenie/voskresenie/
Xoş mütaliələr! ️
@mumogluceylan

Dünya qadınlar gününüz mübarek, qadınlar her zaman sevgi ve merhemet ile qalın. Gülümsemek dodaqlarınızdan eskik olmasın.️ Dünya kadınlar gününüz kutlu olsun, kadınlar her zaman sevgi ve merhamet ile kalın. Gülümsemek dudaklarınızdak eksik olmasın.️ #8martdünyakadınlargünü

Əziz qadınlar, sizi 8 mart Qadınlar Günü münasibəti ilə təbrik edirəm, sizlərə can sağlığı uzun ömür arzu edirəm, heç bir günümüz sizsiz keçməsin İnŞəAllah, həmişə gümrah olasınız, gül üzünüzdən təbəssüm əksik olmasın. Bu dediklərim təkcə bu gün üçün deyil , bütün həyatınız boyu keçərli olsun, Həyatda hər şey ürəyiniz istəyən kimi olsun, Həmişə xoşbəxt olasınız...

Afruz seyidova, Çöl Çiçeği'yi inceledi.
03 Oca 23:48 · Kitabı okudu · Beğendi · 10/10 puan

Bir qadinin gücü. Varisin yaşadığı həyatın belke de qat qat daha pisini indi yaşayan və Varis kimi güclü ola bilmeyib oz bəxtinə boyun əyən nə qədər qadınlar var. Əslində içimdən keçən şeylər çoxdu və yaza bilərəm amma burda sonlandırsam yaxşı olacaq bəlkə başqa zaman davam etdim...