• ..Elə bu andan etibarən səni sevdim. Bilirəm.qadınlar sənə.ərköyün gəncə bu sözləri çox tez-tez demişlər. Lakin inandırıram ki.səni heç kim.sənə bağlanmış və ömürlük öz eşqinə sadiq qalan bu məxluq qədər mütiliklə və fədakarlıqla sevməmişdir.çünki yer üzündə heç nə qapalı həyat sürən bir uşağın pünhan məhəbbəti ilə müqayisə edilə bilməz. Axı bu məhəbbət elə ümidsiz.elə müti.elə itaətkar və elə coşqundur ki.heç bir qeyri-iradi.lakin qarşılıqlı sevgi tələb edən oturuşmuş qadın məhəbbəti belə ola bilməz..
  • Və Tanrı hər gün hücum edirsə ruhuma minlərlə sualla
    Və gedirsə qadınlar.. və mən getməyi bacarmıramsa,
    Onda nəyə lazım qamətimi ayaqda tutan bu ayaqlar?!
    Bütün həyatımda içimə yaraşan bir tək soyadımdı
    Oxuduqca ağzım qıfıllanır, gözlərim danışır..
    Bu şəhərin gözləri kardı.
    Yarımçıq romanam sanki, hardadı ardım?..

    Üç nöqtələri qəbul etmirəm artıq, bütün nöqtələrdən zəhləm gedir.
    Necə də gözəldi qucaqlamaq vergülləri..

    Dostlara körpüydüm mən
    Palçıqlı ayaqlarını gördükdə çevrilib zirvə oldum
    Elə böyük bir millətdən idim ki..
    Və Sən elə getdin ki, mən irqsiz oldum...



    - Əli Xəyyam-

    https://youtu.be/Zn7eWTsj9wU
  • — Susmağı bacarırsınızmı? Bütün qadınlar boşboğaz olurlar. Siz qadınsınız — bu heç məni açmır. Siz gözəlsiniz — bu isə daha betər.
    — Axı bunun işlə nə əlaqəsi?
    — Çox sıx əlaqəsi var. Gözəl qadın ikiqat qadın deməkdir. Bu isə qadına məxsus qüsurlara ikiqat malik olmaq deməkdir.
  • Virciniya Vulfun fantastik janrda olan "Orlando" romanı ilk dəfə 11 oktyabr 1928-ci ildə dərc edilib.

    Yarı avtobioqrafik hesab olunan roman Virciniyanın rəfiqəsi Vita Sekvil-Uestin tərcümeyi-halının motivləri üzərində qurulub. Digər romanlarına nisbətən daha asan dildə qələmə alınıb. Deyilənə görə, Vulf 1922-ci ildə yazıçı Vita Sekvill-Uestə vurulur. Bir müddət sonra onların arasında sevgi roman başlayır, təxminən 20 il boyunca davam edir. 1928-ci ildə Vulf Vitanı əsas qəhrəmanı gah kişi, gah da qadın olan "Orlando” romanında əks etdirir. Bu səbəbdən Virciniya Vulf da Oskar Uayld, Artur Rembo və başqaları kimi ədəbiyyat tarixində "rəngli" yazıçılar siyahısındadır.

    Virciniya Vulf romanın quruluşuyla bağlı gündəliyində yazırdı: "Vita Orlando olacaq, gənc əsilzadə; gerçəkçi, amma fantastikdir" (Vulf, 1880). Bundan başqa, romanın Oksford Universiteti nəşriyyatının dərc etdiyi kitabında Orlandonu təmsil edən fotolar Vita Sekvil-Uestin fotolarıdır.

    Romanın süjeti 350 illik dövrü əhatə edir. Bu cəhətinə görə bir qədər də Qabriel Qarsia Markesin "Yüz illik tənhalıq" əsərini xatırladır, ya da əksinə... Markesin ölümündən 12 il əvvəl çap etdirdiyi xatirələr toplusu - "Danışmaq üçün yaşamaq" adlı memuarında yaddaşı, ədəbi fəaliyyətində dərin izlər qoyan 24 kitabdan söz açıb ki, onlardan biri də "Orlando" əsəridir.

    Romanda təxminən dörd əsrlik dövrün birinci yarısını Orlando kişi, ikinci yarısını qadın kimi yaşayır. Altı hissədən ibarət fantastik əsərdə qəhrəmanın başına gələn əhvalatlar Vulfun özünəməxsus üslubuyla qələmə alınaraq bu üslubla özündən sonrakı XX əsrdə yazılmış başqa romanlara da təsir göstərib. Bununla yanaşı, romanla bağlı müxtəlif dəyərləndirmələr var. Məsələn, Desmond MakKarti romanı "qüsursuz fantaziya", Arnold Bennet "qəribə kitab", Nigel Nikolsonsa "Uzun eşq məktubu" deyə, qiymətləndiriblər. Roman tənqidçilər arasında gender məsələlərinin tədqiq edilməsində əhəmiyyətli əsər hesab olunur.

    Romanın gender aspekti mətnin bədii strukturunun vacib elementini təşkil edir. V. Vulf yaratdığı baş qəhrəmanının qeyri-adi xarakteri vasitəsiylə maskulinlik, feministliyin mahiyyətini tədqiq etməyə çalışıb. Bundan başqa, müəllif Orlandoda kişi cinsini qadın cinsinə dəyişməklə hər insanın özündə həm kişi, həm də qadın keyfiyyətləri daşıması mümkünlüyünə diqqət çəkib. Vulfa görə, qadınlar cəmiyyətdə ikinci dərəcəli rol oynayırdılar, tamamilə kişilərdən asılıydılar. XIX əsr filosoflarına görə, qadınların tərcümeyi-halı materialarını yalnız sevgi məsələlərində tapmaq olardı. "Love is woman’s whole existence" - "Sevgi qadının bütün varlığıdır" (Vulf 2014: 200). "She was kind to dogs, faithful to friends, generosity itself to a dozen starving poets, had a passion for poetry" - "İtlərə şəfqət göstərirdi, dostlarına sadiqdi, aclıqdan nəfəsləri qoxuyan bir çox şair üçün alicənablığın özüydü, şeirə aşiqdi" (Vulf 2014: 200). "Love is slipping off one’s petticoat and-" - "Sevmək - ətəkdən sıyrılmaqdı və..." (Vulf 2014: 200). Vulfun bu şərhləri qadınların sevgisi haqqında kişilərin düşüncəsinə istehzaydı. "Özünə aid bir otaq" essesində olduğu kimi, "qadın" və "kişi" nisbətindəki gender bərabərsizliyinin analoji mənzərəsinə burda da rast gəlirik. Vulfa görə, kişiyə aid, maskulin şeylər mədəni məkanın mərkəzindədir, üstün kimi nəzərdən keçirilir; bütün qadına aid olan femin şeylərsə bu məkanın sərhədinə sıxışdırılıb, ikinci dərəcəli kimi başa düşülür.

    Vulf romanda kişi-qadın dünyasını təsvir etməklə o dövrdə İngiltərədə qadın hüquqlarının sosial-siyasi mövqeyini tənqid edib. Məsələn, qadınlar mülkiyyət hüququna malik deyildilər, səsvermə, məhkəmə hüququndan məhrumdular və s.

    Yazıçı Vita Sekvil-Uestin nümunəsində atası öldükdən sonra qadın olduğu üçün ailə mirasından məhrum olmasına işarə etmişdi.

    Romanda maraqlı məqamlardan biri də İstanbul adının çəkilməsidir. Daha doğrusu, Orlandonun cinsiyyət dəyişməsi məsələsi niyə məhz İstanbulda gerçəkləşir?

    1911-1914-cü illərdə Vulfun rəfiqəsi Vita Sekvil-Uest İngiltərə konsulluğundan İstanbulda bir müddət vəzifədə olması romanda əksini tapıb. Eyni zamanda, Vulfun özü də 1906-1910-cu illərdə qısa müddətlərdə İstanbulda olub, şəhərin sehri, ekzotikliyindən təsirlənib. Bunu romanda belə ifadə edib:

    "İstanbul haqqındakı ən görkəmli nöqtə, şəhərdəki damların Peradan (Beyoğlu səmtinin köhnə adı) quşbaşı mənzərəsidir. Səhərlər çıxan duman bütün evlərin və məscidlərin üzərini saran tül kimidir. … Və duman yavaş-yavaş çəkilib gedir, parıltılı evlərin, dairəvi xətli məscidlərin qüdrəti sağlam torpaq üzərində yüksəlir. … Bu elə bir mənzərədir ki, səhərə qədər seyr etmək mümkündür, çünki elə böyük və sadədir ki, daima maraq oyadacaq şeylərlə zəngindir. … Təbiət, sənət və cənnət havası böyük ölçüdə, bərabər şəkildə alicənab əllə yoğrulub" (Vulf 2014: 99).

    Belə nəticə çıxarmaq olar ki, Vulfun şəhəri bu cür heyranlıqla ifadə etməsi, bu ekzotik, mistik mənzərə romanı üçün uyğun zəmin olub, bəlkə şəhərin çağrışdırdığı azadlıq anlayışından ilhamlanıb, bəlkə də İstanbulu seçməsi Qərblə Şərq (Qərbi kişi, Şərqi qadın hesab edərək) arasında körpü rolunu oynamasında görüb.

    Vulf bu fantastik romanıyla yalnız qeyri-adi qəhrəmanının qəribə hekayəsini nəql etməklə kifayətlənməyib, eyni zamanda, İngiltərə tarixinin son dörd yüz il boyunca keçirdiyi dəyişiklikləri, bu dəyişikliklərin İngiltərə taleyində əks olunmasını 244 səhifəlik mətnə heyrətləndirici şəkildə ustalıqla sığışdıra bilməsini göstərib.

    Əsər əsasında 1992-ci ildə ekranlaşdırılmış və "Feliks" mükafatı almış eyniadlı film də çəkilib.
  • Qızlar ağlamaq işində peşəkar olaraq dünyaya gəlirlər. İlk öncə istədiklərini əldə etmədikdə ağlayırlar. Sonra əldə etmək üçün ağlayırlar. Bir müddət keçdikdən sonra bunun işə yaramadığına ağlayırlar. Böyüyürlər azca, yeriməyi, qaçmağı öyrənirlər və yıxılmağı təbiiki. Və yıxıldıqda ağlayırlar. Onları qaldıran bir kömək əli olmadığına ağlayırlar sonra. Zaman keçir, bir az da böyüyürlər, daha da profisionallaşır ağlayışları. İlk sevgilərinə ağlayırlar. Vazgeçdiklərinə ağlayırlar sonra. Gizli ağlamağı öyrənirlər. Səssiz hıçqırmağı sonra. Tərk edilirlər, ağlayırlar. Tərk edirlər, yenə ağlayırlar. Vaxt keçdikcə daha da ustalaşırlar bu ağlama işində. Makyajlı, zərli üzlər ağlayır artıq. Peşəkar sürməli gözyaşları axır. Əslində gözyaşlarına toxuna biləcək adamı tapdıqları günə qədər ağlayırlar qızlar. Bəziləri bir müddət, bəziləri isə bir ömür.  Ona görədir, bəzi qadınlar gözlərinin içi gülərək yaşayır, digərlərinin isə ruhu ağlayaraq ölür.
    ~by İlahə Abasova
  • #bitti
    Halide Edip Adıvar- sinekli bakkal
    Sinekli Bakkal Osmanlı dönəmindəki İstanbulda bir məhəlləyə verilən addır. Bu məhəllədəki imamın qızı Əminə Tevfik’le sevgilidir və ona qaçır . Atası nə qədər etiraz etsədə onların evlənmələrinə mane ola bilmir . Atasının etirazının səbəbi isə budurki, Tevfik teatr adamıdır ( Karagöz və Hacıvat xüsusilə) . O dövrdə də bilindiyi kimi qadınların səhnəyə çıxması dövlət səviyyəsində qadağan idi, həmçinin din baxımından da yaxşı baxılmırdı. Buna görədə Tevfik həmdə qadın paltarları geyinərək səhnəyə çıxırdı. Elə bir paradoksal dövr fikirləşinki qadınlar teatr və səhnə üçün kənar sayılırdı , kişilər isə qadın rolu ifa etdikdə aşağılanırdılar. Tevfikə də buna görə “ kız Tevfik” deyə ləqəb vermişdilər. İmamda qızını beləsinə verməyə razı deyildi...

    bəzi hadisələrdən sonra Tevfik və Əminə’nin yolları ayrılır və Tevfik imamın şikayətləri əsasında sürgün edilir. Bu zaman Əminə artıq Rabiaya hamilə idi.
    Rabia imam babasının himayəsində böyüyür və elə gözəl din təhsili alırki , uşağ yaşlarından məclislərə çağırılaraq Quran oxuyur. Səsi ilə hamını özünə cəlb edir .
    Atası sürgündən qayıtdıqdan sonra ata- qız əvvəlki illərində acığını çıxırlar .

    kitabda birdə əvvəl xristian olmuş bir nəfər var . Sonradan ateist olub. Rabia vasitəsilə İslamla tanış olur . Bele cümlə işlədirki, “ mənim heç birə bağlılığım yoxdur , hürrəm. Amma bir gün bir dini seçsəydim, o din islam olardı...”
    .Sonradan təkbir verərək , Osman adı ilə islamı qəbul edir .

    Yazar o dövr Osmanlısında din adı altındakı özbaşınalıqları böyük ustalıqla tənqid edir. Məncə elə bu tənqidə görə kitabı əvvəlcə Londonda ingiliscə çap etdirir.

    Kitabdan sonra filminə də baxdım . Ən sevdiyim obraz həmən o Osman oldu . Onun ateist olarkən islama doğru necə yol alması çox gözəl işlənmişdi . Bu haqda video paylaşacam ( Osman haqda )
    5/5 ⭐️
  • Sizə möcüzəvi varlıqdan danışıram, bəylər. Qadınlardan. Bir kitabda şair deyir ki, "Qadın səni sevirsə, sənə aiddir. Mütləq bir şəklin vardır, otağın bir yerində. Onu yandırtma. Bir qadın səni sevərsə, yatmazdan əvvəl sənin üçün dua edər. Sənin adınla başlayan dua, sənin adınla bitər. Onu susdurtma. Qadın səni sevirsə, sənə zərər verə bilməz. Unutmaki, qadınlar vazkeçdiyi adamlara da acımağı bacarmazlar."

    Şeir yazan qadın gördünüz? Sevgidən yazan..?
    Qadın əl çəkdisə, bir də baxmaz.

    Qadın qədər sevə bilməzsiniz. Sevdiyi qədər səni qucaqlaya bilsəydi, sümüklərin qırılardı. Səni sevən qadını aldatma. Səni sevən qadın sən nə qədər güclüsənsə, o da özünü o qədər güclü bilər. [1.]

    Axı, qadın olmaq çətindir bu həyatda. Hamının sahib olmaq istədiyi bir bədənin, qorumalı olduğun bir namusun var. Tabe olmalı olduğun adət-ənənələrin var. Soyuqqanlı olmalısan, hissiyatsız olmalısan, lal olmalısan. Kişinin yanında oturuşunu-duruşunu bilməlisən. Gözəl görünməlisən. Qətiyyən çox gözəl olma. Axı qadınsan, adın pis çıxar. Qadın olmaq həqiqətən çətindir. Sevsən, dəli-divanə, sevməsən, daş qəlbli deyərlər. Sussan heç nə bilmir deyərlər, danışsan, uzun dilli deyərlər. Bir sözlə səni həmişə səhv çıxardıb, ağzını yumuzdurub oturdarlar. ''Qadınsan, öz işinlə məşğul ol."

    Bu ölkədə qadın heç vaxt həkim və ya müəllimədən başqa işdə daimi işləyə bilməz.

    Yaxşı yerdə işləsən adın pozğun çıxar, pis yerdə işləsən isə...

    Bir qadının ürəyi olub ona nəfəs almağı öyrədin. Əlini uzadanda qanadları olun. Yanaqlarındakı gülümsəməsi olun. Əsla, göz yaşı olmayın.

    "İlk dəfə qara köynəyin düyməsinin ağ sapla tikilməyindən bildim, evinin qadın əllərindən uzaq olduğunu. Mənə hədiyyə etdiyin kitabların tozu, saralmış kitab vərəqlərindəki tənhalıq, mənə həyatını öyrətdi. Ürəyim sənindi qadın. Ruhum, gözlərim. Amma daha çox əllərim sənin olamasını istəyirəm. Saçını tumarlayar, üstünü örtər yatarkən, süfrə bəzəyər əllərim sənə. Bir də qara köynəyinə qara, ağ köynəyinə ağ sapla tikər düymələri."

    Qadın güclü bir varlıqdır. Qışqırmaq istədiyi vaxt susa, ağlamaq istədiyi vaxt, gülə, qorxduğu vaxt mahnı oxuya bilir... Çox hiss edir. Hisslərini gizlədə bilir.

    Hər doğuma, hər toya xoşbəxt olan, tanımadığı adamın ölüsünə qəlbi qırılandı.

    Qadın anadır. Qadın bir dünyanı bətninə sığdıra bilən canlıdır. Amma qadını dünyaya sığdırmayanlar var.

    Qadın sevgidir. Qadına kiçik xoş sözlər, bir az qayğı ver, sənə onu sevgi olaraq verəcək.

    Qadına yalnız qayğı gərəkdir. Pul, maşın, dünya malı boş şeydi. (Deyirlər, qadınlar yalnız pulla maraqlanır. Iç gözəlliklə deyil. Axı siz də xarici görünüşü gözəl olmayan qadınların içi ilə maraqlanmadınız.)

    Qadınları sevin, analarınızı. Sağkən sevin ananızı. Yanınızdaykən sevin bacınızı. Inanın bir qadını xoşbəxt etmək üçün hər gün bir gözəl söz kifayət edər. Ananızın üzündən öpün hər gün.

    Unutmayın ki, yalnız sevilən qadın xoşbəxtdir.

    Yazıldı: 11.04.2016 23:24
    Köçürüldü: 14.04.2018 15:31

    Fatima Abbasova