Türkcə oxuduğum bu kitabda Balzakın həm "TEFECİ GOBSECK"i, həm də əlavə olaraq üç hekayəsi verilmişdir. Qobsek haqqında fikirlərimi qeyd etmişəm #284073073 yenə də onu qeyd edim ki, türkcə tərcümə daha sürətli oxunur və dili mənə daha sadə gəldi.
"Siz gençsiniz, yaşınız gereği bazı düşünceleriniz vardır. Ocağınızın yanan odunlanndan gözlerinize kadın yüzleri yansır. Bense, ocağımda kömür olmuş odunlardan başka bir şey göremem. Siz her şeye inanırsınız, bense hiçbir şeye inanmam. Elinizden gelirse, düşlemlerinizi geri tepin. Ben, sizin yaşam hakkındaki kuruntularınızı baltalayacağım. İster yolculuk yapmış olun, ister evinizin bir köşesinde, karınızın yanıbaşında kalmış olun, öyle bir yaş gelir ki, artık yaşam, beğenilen bir yerde, yerine getirilen bir töreden başka bir şey olmaz. Öyleyse mutluluk, gerçeklere uygulanan alışkanlıklarımızdan ibaret kalır. Bu iki kural dışında her şey yapmadır.
Benim ilkelerim de insanlarınki gibi değişti. Her iklimde ilke değiştirmek zorunda kaldım. Avrupa’nın övdüğü şeyi Asya cezalandırıyor. Paris’te ahlaksızlık olan bir şey, Azorları geçince bir zorunluğa dönüşüyor. Bu dünyada her şey değişiyor. Yeryüzünde iklimlere göre ayrı ayrı kılıklara giren törelerden başka bir şey yok. ister istemez tüm toplum kalıplarına uyan bir insan için, inançlar da, ahlak kuralları da değersiz sözlerden başka bir şey değildir.
Elde kala kala, doğanın içimize koyduğu tek duygu kalıyor: o da kendini koruma içgüdüsüdür. Sizin Avrupa toplumlarınızda bu içgüdüye kişisel çıkar derler.
Benim kadar yaşamış olsaydınız anlardınız ki, bir insan için üzerinde uğraşmaya değecek gerçek bir değer taşıyan bir tek maddi şey vardır. O da altındır.
Altın tüm insan gücünü temsil eder. Dünyayı dolaştım, her yerde ovalara ya da dağlara rasladım:
Qoca körpə - Qobsek
1830-cu ildə yazılmasına baxmayaraq, insanların pula, sərvətə münasibəti baxımdan bugünkü günümüzlə də kifayət qədər səsləşən bir əsərdir. Jan-Ester van Qobsek adlı qoca bir sələmçi haqqında vəkil Dervilin bildikləri və xatirələri şəklində çatdırılır oxucuya. Kitab 1969-cu il nəşri olduğundan, tərcüməsi zəif gəldi mənə. Amma türkcə oxuduğum nəşrlə müqayisədə bəzi yerlər bizim dildə daha yaxşı ifadə olunmuşdu.
O, oyuncağı pul və qızıl olan qoca bir uşaqdır.
Bəzən Qobsek baba sizi həyatda hər şeyin həllinin pulda, qızılda olduğuna elə inandırır ki, vəkil Dervil kimi siz də öz-özünüzdən soruşacaqsınız
"Doğrudanmı, hər bir şeyi həll edən puldur?"
Qoca sələmçi Qobsekin dedikləri bizim cəmiyyət üçün də xarakterikdir. Qobsek deyir ki, camaatın baxdığı teatrlar əsl teatr deyil. Əsl teatr burda, mənim zirzəmimdə göstərilir. Bu, həqiqi teatrdı və bu teatrın bir tək tamaşaçısı var, o da Qobsekin özüdü. Yəni, Balzakın yazdığına görə, o adamlar ki müsamirələrdə bahalı paltarlarda gəzirlər, bahalı karetaları var, onlar bu zahiri təmtarağa görə qoca sələmçinin qarşısında yalvarıb alçalmaqdadırlar.
"Şöhrət düşkünlüyü yalnız qızıl selləri ilə təmin edilir. Bizim arzu və həvəslərimizin həyata keçməsi üçün vaxt, maddi yardım və yaxud zor işlətmək lazımdır. Qızıl isə hər bir şeyi mümkün edir, hər bir şeyi həqiqətə çevirir.
Yalnız xəstələr, yaxud dəlilər axşamlarını kart oyunu ilə çürütməkdə, bir neçə quruş udub-udmamaq iztirabı ilə çırpınmaqda səadət görə bilərlər.
Yalnız gicbəsərlər, heç bir zaman irəlicədən təyin edilə bilməyəcək hadisələri idarə etmək üçün vaxtlarını siyasi məqsədlərə həsr etməklə, özlərini insanlıq üçün faydalı hesab edə bilərlər.
Yalnız boş və sarsaq adamlar, vəhşi heyvanlar öz qəfəslərində gəzindiyi kimi, bir az daha geniş məsafədə hər gün gəzib