Laik bir devletin hüküm sürdüğü toplumda müslümanlar dinini tam yaşayamazlar, bu doğru. Çünkü İslam bir devlet dini olarak doğduğu için tam anlamıyla tatbik edilebilmesi bir devlete sahip olunmayı gerektirir. Bu bugün olumsuz tarafı.
Olumlusu ise şu ki dini dayatmanın olmadığı toplumda, müslümanlar sorgulayan, bilinçlenen dindaşlardır. Sorgulamayanın bir taraf seçmesi zaten mümkün değildir. Dar ve derin denizlerin ağırlığı, sığ ve geniş denizlerden daha fazla olabilir.