Kitabın ana mesajı, bir halkın hayatta kalabilmesi için inançlarına ve değerlerine ne kadar bağlı olması gerektiğidir. Kitapta "ezan" önemli bir rol oynar. Ezan, sadece dini bir çağrı değil, aynı zamanda halkın özgürlüğü ve bağımsızlığının simgesidir. Ezanın yasaklanması gibi olaylar, halkın kimliğini kaybetmesine yol açmak isteyen bir tehdit olarak gösterilir. Halk ise bu tehditlere karşı direnmeye çalışır. Kitapta, özellikle Cumhuriyet’in ilk yıllarında halkın, dini ve kültürel kimliklerini koruma mücadelesi anlatılır. Ezana yapılan baskılar, halkın inançlarına yapılan saldırılardır. Ezanın yasaklanması, halkın bu saldırılara karşı verdiği tepkinin bir sembolüdür. Yazar, halkın değerlerine sahip çıkmasının önemini vurgular.
Kitapta, karakterlerin yaşadıkları içsel mücadeleler ve toplumla ilişkileri de dikkat çeker. Her karakter, halkın direnişinin bir parçası olarak kendi mücadelesini verir. Bu karakterler, halkın zor zamanlarda nasıl bir arada durmaya çalıştığını gösterir.
Halit Ertuğrul, kitabın dilini sade ve anlaşılır tutarak, okuyucunun karakterlerle kolayca bağ kurmasını sağlar. Okuyucu, sadece tarihi bir hikâye okumakla kalmaz, aynı zamanda halkın inançlarından nasıl güç aldığını ve bu değerlerin nasıl bir diriliş sağladığını hisseder. Sonuç olarak, "Ezan ile Diriliş" sadece tarihi bir roman değil, aynı zamanda Türk milletinin kültürüne ve değerlerine ne kadar bağlı olduğunu gösteren bir hikâyedir. Kitap, halkın zorluklara rağmen inançlarından ve değerlerinden asla vazgeçmemesi gerektiğini hatırlatır.