Ana vatan üst üste isyan, ihtilâl ve şekâvetlerin sahnesi. Devletin ruhî, malî, idarî, içtimaî buhran tablosu ağlatıcıdır. Şafak vaktinin ilk aydınlık püskürtüleri halinde bütün nispet ölçütlerini meydana çıkarmaya başlayan Batı şahlanışına dikkat etmek şöyle dursun, insandaki en basit bedahet duygusunu bile körleştirici bir karanlık içinde Türk illeri. Eski güneşlerin şalvar içine kaçtığı ve artık kolay kolay bulunamayacağı ruh kütleşmesi çığırının başındayız.
Tezat barıştırıcılığı politikası, yamalı bohça siyaseti her zaman iflâs etmiştir! Ne olacaksan ol, fakat ol! "Ol!" emrini anlamayana "öyleyse öl" demekten başka çare yoktur!