''sokaklarda ellerinde kitaplarla gezen insanlar''
Türk edebiyatının önemli kalemlerinden Orhan Kemal, 1969 yılında Sovyetler Birliği’nin davetlisi olarak Moskova’ya gitmişti. 1970 yılında memlekete dönüşünün ardından Yeni Edebiyat dergisinde yayımlanmak üzere kendisiyle bir söyleşi yapıldı.
Söyleşide, Sovyetler Birliği’ne dair değerlendirmelerde bulunan Orhan Kemal, Sovyet insanlarını ‘sokaklarda ellerinde kitaplarla gezen insanlar’ olarak tarif ediyor.
Moskova’da kendisiyle yapılan röportajların tamamının edebiyat üzerine olduğunu ifade eden Orhan Kemal, Sovyet yurttaşların, Türkiye’de toplumcu edebiyatın önemli isimlerinden Nâzım Hikmet ve Aziz Nesin’i de beğeniyle takip ettiklerini vurguluyor.
(Yeni Edebiyat dergisinin Temmuz 1970 tarihli 9. sayısından aktarılmıştır. Yazım ve noktalama işaretleri olduğu gibi korunmuştur.)
1.Sovyetler Birliği gezinizde neler dikkatinizi çekti?
İlk dikkatimi çeken, Moskova’nın çok büyük bir Avrupa şehri oluşu. Çok geniş caddeler, gerçekten büyük, düzenli yapılar, bir de, sekiz milyon olduğunu söyledikleri şehirin hemen hemen hiç kalabalık olmayışı, ya da bana öyle gözüküşü. Kaldırımlardan gidip gelen kadınlı, erkekli, çocuklu insanlar telâşesiz, itişip kakışmasız, âdeta sinirsizdiler.
2.Halkın sanatçıyla olan bağları orada nasıl bir durumda?
Dillerini bilmediğim için genel yargılardan kaçınmak zorundayım. Yalnız, başımdan geçen olaylardan birkaçını anlatmakla bilmem sorunuzu gereğince yanıtlayabilecek miyim?
Mihmandar ve tercümanımız Bayan Vera İvanova ve eşimle birlikte Çekhof müzesini gezmeğe gitmiştik. Daha önce, ziyaretçilerin kimliklerinin bir deftere kaydedilmesi usuldenmiş. Bayan Vera benim adımı da yazdı. Yazılana bakmakta olan yaşlı bayanın birden dikkat kesildiğini gördüm. Tercümanımıza bir şeyler sordu. O da