Avrupa'nın bir düzine dilini konuşan orduları Rusya'ya fırtına gibi dalmışlardı. Rus ordusu ve halk düşmanla karşılaşmamak için Smolensk'ten Borodino'ya kadar geri çekiliyordu. Fransız ordusu hızla ileriye doğru atılarak gittikçe artan bir süratle seferin hedefi Moskova'ya ilerliyordu.
Tarih kanunlarını incelemek için, gözlediğimiz konuyu tamamen değiştirmeliyiz. Çarları, bakanları, generalleri rahat bırakmalı, aynı kaynaktan doğan, ama kitleleri yöneten sonsuz derecede küçük unsurları incelemeye başlamalıyız.
Köylüler, baharın son günlerinde meşenin kabuğu çatladığı için soğuk rüzgarların esmeye başladığını söylerler ve gerçekten de her bahar, meşelerin kabukları çatlayınca soğuk bir rüzgar eser. Ama meşenin kabuğu çatlayıp yarılınca esen soğuk rüzgarın nedenini bilmemekle birlikte, köylülerin ileri sürdükleri soğuk rüzgarların çıktığı düşüncesini benimseyemem. Çünkü rüzgarın gücü, meşe kabuğunun etki alanının dışındadır.
Tarihçiler, "Ama ne zaman fetihler olmuşsa fatihler de olmuştur; bir devlette devrimler yapıldığında devrimciler olmuştur, her seferin komutanı olur," diyorlar. İnsan aklı buna şöyle karşılık verir: " Gerçekten de ne zaman fatihler ortaya çıkmışsa savaşlar da olmuştur, ama bu savaşlara fatihlerin yol açtığını ve Savaş kanunlarının bir tek kişinin eylemlerinden çıkarılabileceğini ispatlamaz."