Tarihte araştırma yapmanın birinci yolu, fert iradesine bağlı bir dizi sürekli olayı ele alıp bu olay dizisini diğerlerinden ayrı olarak incelemektir; oysa hiçbir tarihi olayın bir başlangıcı olamaz. Tarihi olay sürekli olarak bir başka olaydan çıkar.
Yalnız o gün, ölülerle ya da sakatlanmış insanlarla dolu Savaş alanını dolaşırken (O insanların, bu duruma kendi iradesine bağlı olarak düştüklerini sanıyordu.) o insanlara bakarak, yalnız kendi kendini aldatıp bir Fransız'a karşılık beş Rus'un öldürüldüğünü hesaplayarak sevinmek için birtakım nedenler bulmakla yetiniyordu.
Dünyadaki insanların yarısının göklere çıkardığı bu davranışları benimsemek, kabul etmek zorundaydı; bu yüzden de doğruluğu, iyiliği ve insanlıkla ilgisi olan her şeyi inkâr etmek zorundaydı.
Napolyon, aceleyle Savaş alanından uzaklaşıp Şevardino Tepesi'ne döndü. Sararmış, kof, ağır vücuduyla açılır kapanır bir iskemleye oturmuştu, gözleri bulanık bakıyordu, burnu kızarmış, sesi kısılmıştı. Öylece oturuyor, elinde olmayarak, gözlerini kaldırmadan top seslerine kulak veriyordu. Kendi yüzünden meydana gelen, ama sona ermesi onun elinde olmayan bu işin bitmesini müthiş bir üzüntü içinde bekliyordu.