nur
@unknowablee
Lisans
216 okur puanı
Ağustos 2024 tarihinde katıldı
Muhabbet bezmine dil ver perîşân olmak istersen
Serâpâ âteş-i aşk ile nîran olmak istersen
Gerek âyine-i sûret, gerekse nakş-ı elvâna
Kapılma, cânâ bak irfân-ı cânân olmak istersen
Reklam
Sûret ü nakş-ı sivâdan beyt-i kalbin sâde kıl
Gayrıdan pâk eyle Beytullah’ta olmaz nukûş
Çün nukûş-ı masivadan pâk ola dil-hânesi
İsteriden hırka-pûş ol, isterisen hull-pûş
Zahirine eylemez Mevlâ nigâh-ı itibar
Bâtınındır çün nazargâh-ı Hüdâ kul anı hoş
Nefsin varlığı bakımından soyut olması istidat anlamında imkanlarını ifade ederken fiilleri bakımından soyut olmaması yetkinliğinin önündeki engelleri ifade eder.
…
“Nefis, cevheri açısından birleşik olmamakla birlikte kendisinde sonradan meydana gelen melekeden ve zatından oluşan toplam açısından birleşiktir."
Nefsin cisimsel güçlerinden kaynaklanan bölünme, makullerin feyzi için bir hazırlık ve tanışıklık sağlasa da nefsin birliğinin
önündeki en büyük engeldir. Zira bir şey, herhangi bir fiilini gerçekleştirmek için bir araca ihtiyaç duyuyorsa o fiili kendiliğinden gerçekleştiremiyor demektir. Bu takdirde iç ve dış duyular, aracı olduğu şeye yardımcı olmakla birlikte ona engel olan her vasıta gibi, nefse yardımcı olmalarının yanı sıra ona engel teşkil ederler. Dolayısıyla yetkinleşme, hem bedenle hem de bedene rağmen olmak zorundadır. Esas itibariyle nefsin nefis olmaktan çıkıp bir akla dönüşmesi -çünkü "Nefse nefis denmesinin, onun bir maddenin sureti olmasıdır"- olarak gerçekleşen yetkinleşmenin sorunlarının temel kaynağı nefsin zatı ve güçleri arasındaki bu bölünmüşlüktür. Bu basitlik ve bölünmüşlük, İbn Sina düşüncesinde öylesine derinden etkilidir ki bu durumu dikkate almadan İbn Sina felsefesinin sorunlarını hatta yer yer çelişkilerini anlamak mümkün değildir. Çünkü İbn Sina insanın varlık ve bilgi bakımından sürekliliğini ve dolayısıyla ebedi mutluluğunu nefsin basitliğine dayandırırken insanın bilgi bakımından yetersizliğini ve dolayısıyla ebedi bedbahtlığını nefsin fiilleri bakımından bölünmüşlüğüne dayandırır.
Nefis mücerret bir varlık olması sebebiyle kendine özgü yalnızca bir fiile sahiptir: Bilme. Bu fiilin, nefsin varlık tarzıyla ilişkisi bakımından ifadesi akletme veya taakkuldür. İbn Sina düşüncesinde ilke olarak her şeyin yetkinliği, o şeyin kendisine özgü fiilinin tahakkuk etmesidir. Bu bağlamda nefsin yetkinliği, onun bütün bilgilerden yoksunluğunu bildiren heyulani akıl seviyesinden müstefat akıl seviyesine çıkarak kuvvelerini fiil haline getirmesidir. Nefis aklî bir varlık olduğu için onun kuvve halinden fiil haline geçmesi de soyutluğunun artması demektir. Bu bakımdan yetkinleşmenin diğer bir ismi tecerrüttür ve nefsin yetkinleşmesi aynı zamanda onun soyutlanması demektir.
Nefsin ulaşabileceği yetkinlik sınırı, onun ulaşabileceği bilginin sınırlarını ifade eder.
Reklam