Freund
Hz. Musa ve Tek Tanrıcılık...
Girizgah yapacağım diye kara kara düşünürken, kapaktaki "Hz." sıfatı için Türkçeye çeviren Kamuran Şipal'a ufaktan bir "Seni hınzır seniii" imalı işaret parmağı keşkül titretmesi yollamadım desem yalan olur.
Freund'un 1934 ortalarında taslak olarak bitirdiği bu kitap, çevirmenin de ön açıklamasında belirttiği üzere dengesiz denebilecek derecede tekrar ve gereksiz uzatılmış izahatler ile dolu. Anlatımdaki sıkıcı tekrarların okuyucuya daral getirebilecek derecede fazla olduğunun Freund tarafından da öngörülebildiğinin satır aralarındaki öz eleştirilerden de anlamak pekala mümkün.
Tarihsel bulguların psikanaliz eşliğinde değerlendirilmesi olarak özetlenebilecek olan kitapta Musa'nın esas itibariyle kavmi kökenin irdelenmesi, yahudi toplumunun psikososyal durumu, liderlik kültünün toplum üzerindeki etkisi ana başlıkları oluşturuyor.
Esas itibariyle Mısır halkının, Tek Tanrıcılık kavramı ile karşılaşmasının Musa ile değil, M. Ö. 1375 yılında tahta çıkan Fravun İkhnaton'un kurduğu Aton dini ile olduğu tezini savunmuştur.
Bu tezini ilgili döneme ait yazıtlardaki Aton'u ululayan metinler ve Yehova övgülerindeki benzerlikler ile desteklemiştir.
Musa'nın güçlü bir general olmakla birlikte kahramanlık anlatısındaki "nehre bırakılan fakir çocuğun, zalim hükümdarı devirmesi" klişesinden kurtulamamasının mitsel benzerlikler düzleminde eleştirmiştir.
Tek tanrıcılık kavramının yahudi toplumundaki kabulünde esas dayanak olan "Özel Kavim/Seçilmiş Toplum" kavramının etkilerini ve Musa'nın toplumsal önderliğini Psikanaliz yönüylede değerlendirmiştir.
Psikolojik değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler eşliğinde tümevarım oluşturan; bununla birlikte, yaşadığı dönem ve toplum baskısı korkusuyla kati hükümler içermeyen; bunu okuyucuya bırakan