Hakkında
Irak’ta Selâhaddin’e bağlı bir ilçe olan Dûr’da doğdu. Cebûr aşiretinin Şüveyfât koluna mensuptur. İlk eğitiminin ardından hâfızlığını yaptı, orta öğrenimini 1936’da Bağdat’ta tamamladı. Aynı yıl üniversite tahsili için burslu olarak Londra’ya gitti. Lisans öğrenimi gördüğü Londra Üniversitesi Doğu ve Afrika Araştırmaları Okulu’ndan 1940’ta mezun oldu. Vladimir F. Minorsky’nin danışmanlığında hazırladığı Studies on the Economic Life of Mesopotamia during the Fourth Century A.H. adlı teziyle doktor unvanı aldı (1942). Kendisine Londra Üniversitesi’nde kalması teklif edildiyse de kabul etmeyip ülkesine döndü.
1943-1948 yıllarında Bağdat’ta dönemin en yüksek eğitim kurumu olan Dârü’l-muallimîne’l-âliye’de (Yüksek Öğretmen Okulu) İslâm tarihi dersleri verdi. Bağdat Üniversitesi’nin kurucu heyetinde yer aldı. 1949’da Maarif Vekâleti’ne bağlı tercüme bürosunun müdürlüğüne getirildi. Bağdat Üniversitesi’nin ilk nüvesini oluşturan Edebiyat Fakültesi’nin kuruluşuyla görevlendirildi ve uzun süre dekanlığını yaptı (1949-1958). 1955-1956’da Londra Üniversitesi’nde bulundu. 1959-1960’ta Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde misafir öğretim üyeliği, 1963-1968 yıllarında Bağdat Üniversitesi’nde rektörlük yaptı. 1969’da Irak’taki siyasî istikrarsızlık yüzünden ülkesini terkedip bir yıl Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde çalıştı. 1970’ten itibaren Ürdün Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’ne öğretim üyesi tayin edildi. Bundan sonra idarî görev almayıp öğretim ve araştırma faaliyetleriyle meşgul oldu, Ürdün’de İslâm tarihçilerinin yetişmesine büyük katkı sağladı. 2005 yılına kadar bu üniversitede ders vermeyi sürdürdü. 19 Kasım 2010’da Amman’da vefatına kadar Ürdün Üniversitesi lisans üstü öğretim danışmanlığına devam etti. Dûrî’nin eserleri Arap dünyasında olduğu kadar uluslararası akademik çevrelerce de büyük takdir görerek yabancı dillere çevrilmiş, kendisi pek çok kurumdan fahrî doktora unvanı ve ödül almıştır.
Abdülazîz ed-Dûrî temel olarak üç alanda çalışma yapmıştır. İlmî hayatının ilk döneminde İslâm tarihi ve özellikle İslâm ekonomisi ve sosyal tarihi, daha sonraki dönemlerde tarih felsefesi ve metodolojisi, nihayet Arap milleti ve hüviyetinin teşekkülü üzerine eserler vermiştir. Eserleri ve yetiştirdiği talebeleriyle Arap tarihçiliğinde bir ekol haline gelmiş, “şeyhu’l-müerrihîne’l-Arab” lakabıyla tanınmış ve İslâm tarihine yeni bir bakış açısı getirmiştir. Tarihi, kimliğin oluşumunda önemli bir âmil olarak gören Dûrî sadece siyasal olayları ele alan tarih yazıcılığını eksik bulur; tarihin kültürel, dinî, ekonomik ve sosyal yönlerine eğilmenin, bütüncül tarihin gerekliliğine inanır. Râvilerin ve tarihçilerin eğilimlerini bilmeden tarih yazmanın isabetli olmadığını, bu sebeple önce kaynakların ve müelliflerin incelenmesi gerektiğini ifade eder. Bundan dolayı bir İslâm tarihi metodolojisi geliştirmeye çalışmış, tarihçilerin kişiliklerini ve kaynakları yoğun bir tenkide tâbi tutmuştur. Muḳaddime fî târîḫi ṣadri’l-İslâm ve Dirâsât fi’l-ʿuṣûri’l-ʿAbbâsiyyeti’l-müteʿaḫḫire gibi eserlerinde İslâm tarihine kapsamlı biçimde yaklaşmış, tarihi Batı merkezci anlayışın dışına çıkarıp ele almanın gerekliliğini vurgulamıştır. Tarihte kahramanlardan ziyade halkın ve kültürel mirasın önemine dikkat çeken Dûrî’ye göre olayların sebepleri tek bir etkene değil çok girift etkenlerin bir araya gelmesine dayanmaktadır. Bu anlamda kendisi Ortaçağ İslâm dünyasında İbn Haldûn ve Makrîzî’nin, modern dönemde ise Annales ekolünün Arap âlemindeki temsilcisi sayılır. Dûrî Eskiçağ, Ortaçağ, modern dönem gibi ayırımların Avrupa tarihinden hareketle yapıldığını ve İslâm tarihi için geçerli olmadığını söyler.
Dûrî onuruna, Arap dünyasının önde gelen düşünür ve tarihçilerine ait makalelerin yer aldığı bir çalışma yayımlanmıştır (Buḥûs̱ ve dirâsât mühdât ilâ ʿAbdilʿazîz ed-Dûrî, Amman 1995). Ürdün’ün en köklü kültür kurumlarından olan Müessesetü Abdilhamîd Şûmân (Amman, Ürdün) 1999 yılında Abdülazîz ed-Dûrî’yi şeref konuğu olarak ilân etmiş, onun için bir toplantı düzenleyerek burada sunulan tebliğleri kitap halinde neşretmiştir (ed. Zeyd Ebü’l-Hâc, ʿAbdülʿazîz ed-Dûrî: İnsânen ve müʾerriḫan ve müfekkiran, Amman 2000). Arap dünyasının en önemli kültür kurumu ve yayınevlerinden Merkezü dirâsâti’l-vahdeti’l-Arabiyye de (Beyrut, Lübnan) Abdülazîz ed-Dûrî ve tarihçiliğiyle ilgili bir toplantı tertip ederek sonucunu ʿAbdülʿazîz ed-Dûrî, evrâḳ ve şehâdât, ḥalḳa niḳāşiyye adıyla yayımlamıştır (Beyrut 2009). Dûrî’nin eserlerinin tamamı Merkezü dirâsâti’l-vahdeti’l-Arabiyye tarafından 2000’li yıllarda tekrar neşredilmiştir. Înâs Sabâh Mühennâ, Manṭıḳu’l-ḥaḍâre ʿinde ʿAbdilʿazîz ed-Dûrî (Beyrut 2008), Abdullah el-Cebbûrî ed-Duktûr ʿAbdülʿazîz ed-Dûrî, müʾerriḫu’l-ḥaḍâreti’l-İslâmiyye adıyla birer eser kaleme almışlardır (Bağdat, Mecmau’l-ilmiyyi’l-Irâkī, 2013).
Tam adı:
Abdülazîz b. Abdilkerîm ed-Dûrî
Ünvan:
Profesör, İlahiyatçı, Yazar Iraklı İslâm tarihçisi.
Doğum:
Bağdat, 1919
Ölüm:
Bağdat, 2010
Okurlar
3 okur beğendi.
23 okur okudu.
15 okur okuyacak.
1 okur yarım bıraktı.
Okur demografisi
Kadın% 30.4
Erkek% 69.6
0-12 Yaş
13-17 Yaş
18-24 Yaş
25-34 Yaş
35-44 Yaş
45-54 Yaş
55-64 Yaş
65+ Yaş
Reklam
Alıntılar
Fakat her halükarda İslam'ın ilk dörtyüzyılının siyasal, sosyal, iktisadi, kültürel ve fikri açıdan geniş kapsamlı ve dikkatli bir analizden geçirilmesi gerekiyor. Bu özel ihtimamın nedeni İslam Medeniyeti'ne damgasını vurmuş genel özelliklerin, akımların bu dönemde ortaya çıkmış ve netleşmiş olmasıdır.
İslam, özellikle insanların temel ihtiyaçlarıyla ilgili konularda tekelciliği (ihtikar) red etmiştir.
Reklam
Reklam