Cegerxwîn

Cegerxwîn

Yazar
9.7/10
65 Kişi
·
66
Okunma
·
72
Beğeni
·
4.139
Gösterim
Adı:
Cegerxwîn
Tam adı:
Şêxmûsê Hesarî
Unvan:
Şair, Yazar, Tarihçi, İmam
Doğum:
Batman, 1903
Ölüm:
Stockholm, İsveç, 22 Ekim 1984
Cigerxwin 1903 yılında Mardin'in (şimdi Batman'a bağlı) Gercüş ilçesine bağlı Hisar Beldesi'nde (Hesarê) Şehmus Hasan olarak dünyaya geldi. 1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın başlaması sonucu ailesi ile birlikte Suriye'de bulunan Amude şehrine göç etti. Daha sonra bu ülkede 1921'de İlahiyat Fakültesi'ni bitirerek din görevlisi olarak hizmet etmiştir.

1946 yılında Kamışlı'ya geçen Cegerxwîn burada aktif politikaya atıldı. Aynı yıl Civata Azadî û Yekîtiya Kurd (Özgürlük Meclisi ve Kürt Birliği) adlı siyasi yapılanmanın başına getirildi. Kendisi 1948 yılında Suriye Komünist Partisine üye oldu. Altı yıl sonra Suriye Parlamentosu'na girebilmek için bu partiden mebus adaylığını ilan etti. 1957'de partisinden ayrılarak daha önce kurmuş olduğu Azadi (Özgürlük) örgütündeki kişilerle birlikte Suriye Kürt Demokrasi Partisi'ni kurdu. 1963 yılında siyasi düşüncelerinden ötürü Şam'da tutuklandı.

1969 yılında Kuzey Irak'a giderek orada bulunan Mustafa Barzani'nin ayaklanmasına destek verdi. 1973'te ise Lübnan'a geçerek şiir derlemeleri olan Kîne Em? (Biz kimiz?)'i yayımladı. 1976 yılında gizlice Suriye'ye giderek üç yıl boyunca İsveç'e kaçış planını hazırladı. Stockholm'e geldiğinde 76 yaşına giren Cigerxwîn burada diğer eserlerini yayımlamaya başladı. 81 yaşında burada hayatını kaybeden şairin cenazesi daha sonra Kamışlı'ya defnedildi.
Destê şêx maçi mekin
Ev şêx ne qutbê razi ye
Tac û şewket tev xebata
Destê sar û taziye.

Türkçesi
Şeyhin elini öpmeyin
Mukaddes değil elleri
Bilin ki tac da kudret de
Emeğidir çıplak elin
Cegerxwîn
Sayfa 201 - Evrensel Basım Yayın
"Ez ji xew rabûm, gulfiroşek dî,
Pir gelek şa bûm, gul bi dil didî.
_____________________Gul bi dil didî..."
**************************************
"Uyandım, bir çiçek satıcısı gördüm,
Çok mutlu oldum, gülü kalbe değişiyordu.
______________________Gülü Kalbe Değişiyordu..."
"Ew welatê wek bihûşt bû, bûye zindan kûr û teng.."

*******************************************

"Cennet gibi ülkeydi, zindan olmuş, derin ve dar.."
Bextê me reş e, qirdê me kor e;
Em tim li jêr in, dijmin li jor e...
...
******************************
Bahtımız karadır, ocağımız kördür;
Biz hep aşağıda, düşman yukarıdadır...
...
''Nizanî qir û serma heye ev dil-kul;
Kanûn û Sibat lê bûne wek Hezîran...''

**************************************

''Kır ve soğuğu bilmez bu yaralı yürek;
Hazirandır ona Aralık Şubat...''
"Dixwim sondê bi Yezdanê dilovan,
Di piştî te ne maye aqilê min..."
***********************************
"Şefkatli Allah'a yemin ediyorum,
Senden sonra kalmadı aklım..."
"Bi şev hîv û hevala min dibûn yek..."
*************************************
"Geceleyin, ay ve arkadaşım/sevgilim bir oluyorlardı..."
Kalbini bir güle değişen şair: #37374292 ...

Kitabın dili; anadilim ile yazmak isterdim...

Cegerxwîn, şiirlerini dünya yoksulları için yazar. Savaşa karşı barışı önerir. Savaşların asıl galibinin zenginler olduğunu vurgulayarak, tüm ezilenleri birleşmeye çağırır.
"Bu birleşme tüm sömürücülere karşı olduğu kadar “cehennemi kalkan, cenneti kılıç gibi kullanan” ağalar, beyler, mollalar ve şeyhlere karşı da olmalıdır...

Cegerxwîn sadece şiir yazmamıştır. Aslında şiirinin yanı sıra bir toplumun toplumsal kodlarını inşa etmek, toplumsal hafızasını oluşturmak ve bireyleri kendi kültürel değerleriyle buluşturmak için önemli uğraşlar vermiştir... Kuşkusuz Cegerxwîn Kürtlerin temel hak ve özgürlüklerine kavuşması için de zaman zaman propagandist ve aslında bir tür aydınlanmacı tarafı da olan şiirler de yazmıştır. Zaten divanlarında da “aşk şiirleri”, “felsefe şiirleri” diye bölümlemeler yapar.
Zaman zaman Kürtçenin destansı dünyasından, Doğu’nun mitolojinden, tarihinden, doğasından ve kültürel birikiminden yararlanarak aşk ve tarihe ait şiirler de yazmıştır. Bütün bunların yanı sıra Cegerxwîn şiirinin olmazsa olmaz parçasını oluşturan sosyalist dünya görüşünü, gerçekçi damarını yansıtan şiirler yazdığını da görüyoruz. ('Kürdün Zemyan Yarası' kitabından yaptığım bazı alıntılarımın kaldırılmasından dolayı, bu konu/lar ile ilgili alıntı yapmadım...)


Cegerxwin'in şiirlerini besleyen en önemli kaynak yaşadıklarıdır...
(https://www.kundir.com/...hayati-eserleri.html)

Cegerxwîn maddi koşulların elverişsizliğinden dolayı, 'Agir u Pirûsk' kitabını, ancak 1945 yılında yayımlayabilmiştir..

İlk önsözü 'Mîr Celadet Bedirxan' yazmıştır:
Kürtçe: "Cegerxwin wexte ko dev ji melatiya gundan berda bergehe xwe ji guhart. Cib ü şaş avetin, riha xwe a direj ü çar kenar ediland ü dawiye kete gelefata xorten vi zemani, her weki surete wi şani'dide. "Wexte Cegerxwin ev ingilaben ha çedikirin, di nav millete wi'de ji bi desten çand bijartan ingilabine mezin çedibün. "Seyda ji şüre xwe ji kalen kişandi bü, bera pül ü laten itigaden batil ü xurafeyan dida, şere neyare hundir dikir, li kurmen dare li kurmen ku dar dixwarin digeriya. Ew kurmen ko Seydaye Xani beri se sed sali peşi'me kirine."
***************
Cegerxwin en tanınmış kürt şairlerinden biri. 1903 tarihinde doğmuş 1984 yılında kamışlo da vefat etmiş. Kendisi de bir vakit imamlık yaptığı halde ağalara, Şeyhlere ve imamlara karşı çok sert bir dil kullanır. Bu kitabında özellikle doğuda çok yaygın olan ağalık düzenine, Şeyh ve imamların insanların dini duygularını sömürmesine karşı mücadele etmektedir. Onları yerden yere vurup, işçi ve çiftçilere de bu konuda uyarılarda bulunuyor.

Yazarın biyografisi

Adı:
Cegerxwîn
Tam adı:
Şêxmûsê Hesarî
Unvan:
Şair, Yazar, Tarihçi, İmam
Doğum:
Batman, 1903
Ölüm:
Stockholm, İsveç, 22 Ekim 1984
Cigerxwin 1903 yılında Mardin'in (şimdi Batman'a bağlı) Gercüş ilçesine bağlı Hisar Beldesi'nde (Hesarê) Şehmus Hasan olarak dünyaya geldi. 1914 yılında I. Dünya Savaşı'nın başlaması sonucu ailesi ile birlikte Suriye'de bulunan Amude şehrine göç etti. Daha sonra bu ülkede 1921'de İlahiyat Fakültesi'ni bitirerek din görevlisi olarak hizmet etmiştir.

1946 yılında Kamışlı'ya geçen Cegerxwîn burada aktif politikaya atıldı. Aynı yıl Civata Azadî û Yekîtiya Kurd (Özgürlük Meclisi ve Kürt Birliği) adlı siyasi yapılanmanın başına getirildi. Kendisi 1948 yılında Suriye Komünist Partisine üye oldu. Altı yıl sonra Suriye Parlamentosu'na girebilmek için bu partiden mebus adaylığını ilan etti. 1957'de partisinden ayrılarak daha önce kurmuş olduğu Azadi (Özgürlük) örgütündeki kişilerle birlikte Suriye Kürt Demokrasi Partisi'ni kurdu. 1963 yılında siyasi düşüncelerinden ötürü Şam'da tutuklandı.

1969 yılında Kuzey Irak'a giderek orada bulunan Mustafa Barzani'nin ayaklanmasına destek verdi. 1973'te ise Lübnan'a geçerek şiir derlemeleri olan Kîne Em? (Biz kimiz?)'i yayımladı. 1976 yılında gizlice Suriye'ye giderek üç yıl boyunca İsveç'e kaçış planını hazırladı. Stockholm'e geldiğinde 76 yaşına giren Cigerxwîn burada diğer eserlerini yayımlamaya başladı. 81 yaşında burada hayatını kaybeden şairin cenazesi daha sonra Kamışlı'ya defnedildi.

Yazar istatistikleri

  • 72 okur beğendi.
  • 66 okur okudu.
  • 4 okur okuyor.
  • 53 okur okuyacak.

Yazarın sıralamaları