Daniel Chamovitz

Daniel Chamovitz

Yazar
8.2/10
5 Kişi
·
11
Okunma
·
2
Beğeni
·
26
Gösterim
Kitabım Bitkilerin Gizli Yaşamı değil; bitkilerin bizim gibi olduğuna dair argümanlar arıyorsanız, onları burada bulamazsınız. Ünlü bitki fizyoloğu Arthur Galston'ın 1974'te, son derece popüler ama bilimsellikten uzak olan bu kitaba yoğun bir ilgi gösterilen dönemlerde ifade ettiği gibi, "yeterli kanıtlarla desteklenmeden ileri sürülen tuhaf iddialara" karşı ihtiyatlı olmalıyız. Bitkilerin Gizli Yaşamı, ihtiyatsız okuru yanlış yönlendirmekten daha kötüsünü yapmış, bilim insanlarının hayvan duyularıyla bitki duyuları arasında paralellikler olduğuna işaret eden her araştırmaya ihtiyatla yaklaşmalarına, dolayısıyla bitkilerin davranışlarıyla ilgili önemli araştırmaların önünün tıkanmasına yol açmıştı.
Daniel Chamovitz
Sayfa 13 - Metis Yayınları - İlk Basım: Eylül 2018 - Çevirmen: Gürol Koca
Şurası kesin ki, hemen arka bahçemizde bulunan çiçek ve ağaçların son derece incelikli duyu mekanizmalarına pek dikkat etmiyoruz. Çoğu hayvan yaşayacağı ortamı seçebilir, fırtınada sığınacak yer bakabilir, yiyecek ve eş arayabilir veya mevsimin değişmesiyle birlikte başka yerlere göç edebilirken, bitkiler daha iyi şartlara sahip ortamlara hareket etme olanağından yoksun olarak, sürekli değişen hava şartlarına, kendilerine sarkan komşu bitkilere ve zararlı böceklere direnip mevcut koşullara uyum sağlamak zorundadır. Hareket edemedikleri için bitkiler, sürekli değişen koşullara göre büyümelerini ayarlamalarını sağlayan karmaşık duyu sistemleri ve düzenleyici sistemler geliştirmişlerdir. Bir karaağaç komşusunun gölge yapıp yapmadığını bilmek zorundadır ki mevcut ışığa doğru büyümenin bir yolunu bulabilsin. Bir marul çevresinde kendisini yemeye hazır obur yaprak bitleri olup olmadığını bilmek zorundadır ki onları öldürecek zehirli kimyasallar üreterek kendini onlardan koruyabilsin. Bir Douglas köknarı güçlü rüzgârların dallarını sallayıp sallamadığını bilmek zorundadır ki bu rüzgârlara karşı daha güçlü bir gövde geliştirebilsin. Keza kiraz ağaçları da ne zaman çiçek açmaları gerektiğini bilmek zorundadır.
Daniel Chamovitz
Sayfa 12 - Metis Yayınları - İlk Basım: Eylül 2018 - Çevirmen: Gürol Koca
Işık onlar için besin demektir. Bitkiler ışıktan yararlanarak su ve karbondioksiti çeşitli şekerlere dönüştürür, bu şekerler de bütün hayvanlar için gerekli besini sağlar.
Salisilik asit, söğüt ağacının kabuğunda bolca bulunur. Nitekim Yunan hekim Hipokrat, söğüt ağacının kabuğundaki acı bir maddeden söz eder ve bu maddenin ağrıları dindirdiğini, ateşi düşürdüğünü belirtir. Eski Ortadoğu'daki başka kültürler de Amerikan Yerlileri gibi söğüt kabuğunu ilaç olarak kullanmıştır. Günümüzdeyse salisilik asidi aspirinin (asetilsalisilik asit) öncüsü olarak tanıyoruz; ayrıca salisilik asit akneler için kullanılan birçok yüz yıkama solüsyonunun da ana maddesidir.
Daniel Chamovitz
Sayfa 49 - Metis Yayınları - İlk Basım: Eylül 2018 - Çevirmen: Gürol Koca
Bitkilerden elde edilen kimyasallar ateş düşürüyor (mesela aspirin) ve kanseri tedavi ediyor (Taxol). Buğday bir çağın sonunu getirip başka bir çağı başlatıyor, mütevazi patates ise kitlesel göçlere neden oluyor.
Öte yandan bir botanik bahçesindeki hiçbir ziyaretçi dünyanın en büyük (ve en kokulu) çiçeği olan ve daha çok ceset çiçeği adıyla bilinen Amorphophallus titanum'un o iğrenç kokusuna karşı kayıtsız kalamaz. (Neyse ki bu bitki yalnızca yılda bir kez açar.)
Daniel Chamovitz
Sayfa 51 - Metis Yayınları - İlk Basım: Eylül 2018 - Çevirmen: Gürol Koca
Bitkiler gibi biz de feromonlar aracılığıyla iletişim kurarız, ama çoğunlukla bunun farkında değilizdir.
Bir kişinin salgıladığı feromonlar başka bir kişide sosyal bir tepki başlatır. Sineklerden babunlara kadar farklı hayvanlardaki feromonlar çeşitli durumları ifade eder: sosyal baskınlık, cinsel ilişkiye hazır oluş, korku vb. Kokulardan etkilenir ve çevremizdekileri etkileyen kokular salgılarız. Örneğin birbirine yakın yerlerde yaşayan kadınların aynı dönemlerde âdet görmesinin terlerindeki koku ipuçlarından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Science dergisinde yakın zamanlarda yayımlanan kışkırtıcı bir araştırma, kadınların olumsuz duygulara bağlı kokusuz gözyaşlarım koklayan erkeklerin testosteron seviyesinin düştüğünü ve cinsel uyarılma oranlarının azaldığım göstermiştir. Yani son derece hassas koku sinyalleri ruhumuzu birçok yönden etkileyebilir.
Daniel Chamovitz
Sayfa 52 - Metis Yayınları - İlk Basım: Eylül 2018 - Çevirmen: Gürol Koca
Bitkilere tamamen bağımlıyız. Maine ormanlarındaki ağaçlardan yapılma ahşap evlerde uyanıyor, fincanımıza Brezilya'da yetişmiş kahve çekirdeklerinden öğütülmüş kahve koyuyor, Afrika'da yetişen kauçuklardan yapılma lastikleri olan ve milyonlarca yıl önce ölmüş açık tohumlu bitkilerden elde edilen benzinle çalışan arabalarımızla çocuklarımızı okula götürüyoruz.
Bitkiler salisilik asidi enfeksiyonlardan korunmak için (bir başka deyişle, hasta olduklarında) kullanırlar. Biz de salisilik asitten antik çağlardan beri yararlandık, şimdi de onun çağdaş türevi olan aspirini ağrı ve sancılara neden olan enfeksiyona bağlı hastalıklarda kullanıyoruz.
Daniel Chamovitz
Sayfa 50 - Metis Yayınları - İlk Basım: Eylül 2018 - Çevirmen: Gürol Koca
168 syf.
·Puan vermedi
Biyolog Daniel Chamovitz'in "Bitkilerin Bildikleri-Dünyaya Bitkilerin Gözünden Bakmak" adlı bu eseri, alanında uzun bir zaman boyunca unutulmayacak bir kitap niteliği taşımaktadır.

Yazar Darwin'den günümüz biliminsanlarına kadar yapılan konu ile alakalı tüm araştırmaların ve çalışmaların özünü (sadece özünü vermiş çünkü bu çalışmaların tamamına atıf yapılsaydı ciltler dolusu kitap olurdu ki bilimsel olan yöntem de kısa atıfta bulunmaktır) vererek, kendi üslubu ve sunuş tarzı ile harmanlayarak, derleme tarzında bir eser ortaya koymuştur. Yazar kitapta kendi bilimsel çalışmalarına da atıflarda bulunmakta fakat bunların detayına girilmediği için kitabın bilimsel olarak 'derleme' statüsünde olduğu kanaatindeyim. Fakat müthiş bir bilimsel derleme! Eserde atıf yapılan (derlenen) çalışmaların yapıldığı dergilerin çoğu; dünyanın en fazla etki değerine sahip "Science" ve "Nature" gibi dergilerdir.

Eser genel olarak 6 kısımdan oluşmakta; görme, koklama, hissetme, duyma, konuma dair bilinenler ve bellek. Bu özellikler malumdur ki biz insanlarda bulunan özellikler. Fakat yazar bu özelliklerin "temel"inin bitkilerde de bulunduğunu derlediği bilimsel çalışmalar ışığında açıklamaktadır. Örneğin; bitkiler görürler fakat biz insanlardaki gibi değil. İnsanlardaki 'görme'yi bitkiler için de kullanırsak hataya düşeriz yazara göre.

Her ne kadar herkesin anlayabileceği dilden yazılmış olsa da Temel Biyoloji bilgisi ve Temel Botanik bilgisi gerektiren müthiş bir çalışma ortaya konmuş bu eser ile. Kendi adıma söylemem gerekirse; "Aman Allah'ım bu ne?" dedirten yerler çok az oldu. Çünkü belgesel izleyenler veya makale okuyanlar kitapta az sayıda hayretli olayla karşılacaktır.

Bu tarzda (bitkilerin ilginç dünyalarını ele alan tarzda) en meşhur olan kitap -daha önce yazılmış olan kitaplardan- şüphesiz; "Bitkilerin Gizli Yaşamı"dır (Tompkins & Bird, 1983). Bu kitap -birçok insanda olduğu gibi benim de- bütün bitkilere olan bakışımı olumlu yönde etkiledi. Bu kitap 'biraz' bilimsellikten uzak bir dil ile yazılmış. Biraz diyorum çünkü tamamı öyle değil. Bazı "uçuk" bulduğum yerlerde haksız değilmişim çünkü "Bitkilerin Bildikleri''nin yazarı Biyolog Daniel hoca da bu söz konusu kitabında birçok kez "Bitkilerin Gizli Yaşamı"nı eleştiriyor. Hatta katı bir dille eleştiri yaparak "tamamen  bilimsellikten uzak" diyor ama Daniel hoca abartıyor biraz. Çünkü; her ne kadar bilimsellikten uzak bir yöntem ile ortaya çıkan bir eser olsa da orda Goethe'den Newton'a ve Darwin'e kadar birçok bilim insanına ve onların değerli calışmalarına atıf da yapılıyor ki bu da, kitabın bilimsellikten o kadar da uzak olmadığını gösterir.

Daniel hoca olması gerekeni yapıp "tamamen bilimsellikle" yoğrulmuş bir eser çıkarmış ki kimse onu -onun yaptığı gibi- "bilimsellikten uzak" olmakla yargılayamasın. Bu kitap; "Bitkilerin Gizli Yaşamı"nı okuyan biri için daha anlamlı ve güzel bir kitap olarak gelecektir. Ayrıca kişi, eğer Temel Biyoloji bilgisi, Temel Botanik bilgisi yönünden eksik veya bu bilgilere "Fransız" ise ve belgeselerden de uzak ise "Bitkilerin Bildikleri" kitabı ona yer yer anlaşılmaz gelecektir.

Yine de tüm bunlar, bitki ve bitki yaşamı meraklılarının mutlaka okuması gereken bir kitap olduğu gerçeğini kesinlikle değiştirmeyecektir.

Feyz ve ilham almanızı dilerim; iyi okumalar...
168 syf.
·2 günde·Beğendi·8/10
Metis yayınları yine harika işler çıkarıyor. Kitabı tanıtımını gördükten sonra heyecanla bekledim:) ve çıkar çıkmaz aynı gün alıp okumaya başladım. İçinde gerçekten enteresan bilgiler var ben çok keyif alarak okudum.

Yazarın biyografisi

Adı:
Daniel Chamovitz

Yazar istatistikleri

  • 2 okur beğendi.
  • 11 okur okudu.
  • 2 okur okuyor.
  • 22 okur okuyacak.