Büyük kütle hiçbir zaman uğrunda dövüştüğü dogmanın akıllıca veya aptalca, doğru veya yanlış olduğunu araştırmamıştır. Kütle daima ana koyunun arkasından giden sürüye benzemiştir. Bugün bir kültür tarihi yazılsa ve burada beşeriyetin başa geçenlere neler borçlu olduğunu değil, bu başların -bir müddet ileri götürdükten sonra- nasıl terakkiyi durdurdukları tasvir edilse herhâlde çok şükrana değer bir iş yapılmış olur.