Nevzat Göktaş

Nevzat Göktaş

Çevirmen
6.8/10
5 Kişi
·
13
Okunma
·
0
Beğeni
·
5
Gösterim
Yazara henüz alıntı eklenmedi.
96 syf.
·2 günde·Beğendi·5/10
Bir İngiliz casusun (burada Hampher) kendisini bir Müslüman olarak gizleyip, Türkçe, Arapça, Kur'an ve Farsça öğrenip, Osmanlı içinde bulunan Arapları hem hilafete, hem Osmanlıya
karşı ayaklandırıp ve de din içinde bozgunculuk yapması anlatılıyor. Bu bozgunculuk içinde Şii, Sünni ayırımı ve
Basra'da bulunurken tanıştığı Muhammed Bin Abdülvahhab isimli gençle tanışması, kaynaşması ve ondan bir nifakçı yapma hikayesi işleniyor. Vehabilik ya da Vahabilik adında bir mezhep
ortaya atıp onun etrafında insanları toplayıp, din içinde insanların çeşitli fırkalara ayrılması ile çatışmaların artması amaçlanmış. Burada kullanılan ise Abdülvahhab adlı bir kişi. Bu hareket daha sonra Suudi Arabistan'a adında bir din devletine kadar uzanan geçmişin çıkış noktası oluyor. Hatta o devirde bu coğrafyada beşbin İngiliz casusun olduğundan da bahsedilir.

Hampher İngiliz egemenliği altına girmemiş yerlerin ele geçirilmesi için planlar yapılması gerektiğini vurgulayıp, kendince bu bölgelerin nasıl daha iyi ele geçirileceğini de anlatır.

Hindistan'dan bahsettikten sonra İran ve Osmanlı'yı anlatıp, burada etkili olmaları gerektiğini özellikle vurgular. Şu an İran bölgesinde ya da Şiilerin daha fazla olduğu bölgelerde Müslüman gözüküp, vatandaşlarla sohbet ederek, Şiilerin Hıristiyanlığa bakış açılarını da öğrenir. Hıristiyanlığın
bu coğrafyada yeşerip kökleşmesi için sabırlı olunması ve uzun vadeli planlar etrafında kenetlenip, yeise kapılmadan mücadeleye devam edilmesi gerektiğine dair bilgiler de veriyor.

Hampher kendisinin İngiltere Sömürge Bakanlığı tarafından 1710 yılında bu coğrafyaya casusluk yapması amacıyla gönderildiğini; hilafet merkezinin İstanbul olması dolaysıyla önce İstanbul'a ve orada gerekli dini bilgileri ve dil üzerine eğitim aldıktan sonra ikinci adım olarak Şiilerin yoğun
yaşadığı Basra bölgesine gittiğini anlatır. Türkçeyi, Arapçayı ve Kur'an'ı İstanbul'da öğrendiğini ve yabancılık çekmeden Şiilerle konuşabildiğini ve onların içlerinde yer aldığından bahseder.

Kaldığı ve dolaştığı yerlerde çevreden, dile, kültüre, yaşayışlara, geleneklere, temizliğe bakış açılarını öğrenip Hıristiyanlıkla kıyaslamasını da yapar. Hıristiyan olması hasebiyle
Kur'an'ı bildiği halde İslamiyet hakkında olumsuz düşünceleri; Şii, Sünni arasındaki farkları da anlatır.

Notlar:

+ Bendeki kitap 4. Baskı 1991 Nehir Yayınları'na ait. 112 sayfadır.
+ Kitapla ilgili düşüncelerim:
- Bir kitabı okurken orada adı geçince ve kitapta elimin altında olunca hemen okumaya başladım. Yıllar önce okumuştum ama içeriği tam olarak hatırlamak zor. Tekrar okuyayım dedim.
- Bu kitabın özgün dilinde yazılmış bir nüshası bildiğim kadarıyla yok. Çünkü bu kitap İngilizceden Farsçaya
oradan da Türkçeye çevrilmiş. Esasında bunun İngilizcesini bulup oradan tam metin olarak çevrilmesi daha iyi olur.
- Farsçadan Türkçeye çevrilmiş kitabı ve özgün kitapta ortada yoksa burada bahsedilenlerin gerçekliğinden nasıl emin olacağız. Gerçekten bu kişi var mı? Onu da net bilmiyoruz. Sadece kitabın içinde 1710 tarihinde İngiliz Sömürgeler Bakanlığı'ın emriyle Osmanlı'ya gelen ve casusluk faaliyeti için geldiğini belirten bir kişinin anlatımı var.
- Bir İngiliz casusu gerçekte olabilir,ama bu kitap ve bu bilgeler ne kadar doğru. Hatta bazı yerlerde bunun için 'uydurma kitap'
diye de bahsedilir. Hatta 'Siyon Liderlerin Protokollerine' benzetilip uydurma olduğundan bahsedilir.
- Bu isimden (hampher) "Eyüp Sabri Paşa'nın Tarih-i Vehhabiyyan" kitabında geçtiği söylenir. (O kitap bende var da bu yazıyı yazana kadar evde bulamadım. Bir yerde gizlenmiş bana bakıyor ama bulamadım. Bulduğumda ona da bakacağım)
- Eyüp Sabri Paşa'ya isnat edilen durumla Arap yarım adasında İngilizlerin Abdülvahhab'ı destekleyerek hem yeni bir mezhep
kurdurup hem de Osmanlı'yı ileri de daha fazla rahatsız edecek bir oluşum içinde olduğu söylenir. Kaynak olarak internetteki
yerli yabancı yazılarda "Eyüp Sabri Paşa'nın Tarih-i Vehhabiyyan" kitabı geçiyor. Hatta ülkemizde Vehabi/Vahabi mezhebini İngilizler bir casusa kurdurmuşlardır düşüncesi çok yaygındır. Bunun da araştırılmasında fayda var.
- Öncelikle bu olayın tam olarak aydınlatılabilmesi için ismi geçen (kod isim de olabilir) Hampher'in kimliğinin tam
olarak ortaya çıkması lazım. Ondan sonra İngiliz kaynaklarından bunun araştırılması ve bunun sonucu olarak da
gerçek mi hayal mi net bir şekilde ortaya çıkar. Ama görünen o ki, ismi Hampher olan bir casusun böyle bir kitabı yok. Yani uydurma ihtimali çok yüksek bir kitap gözüküyor. Türkiye'de artık sayısının yüzleri geçtiği üniversiteler ve bunların tarih bölümlerinde okuyan hatta yüksek lisans yapan öğrencilerden biri de bu konuyu araştırmamış mı? Hatta isim bile buldum: "Dini ve Siyasi Açıdan Bir İngiliz Casusu: Hampher". Araştırılmasında fayda var. Ya da bu konuda bilgisi olan varsa buraya belirtirse herkes açısından faydalı birşey olur diye düşünüyorum.
- Bu kitabı temel alarak yapacağımız kaynak atıfları da sakat olur.
+ Türk Tarih Kurumu Yayınlarından çıkan "Eyüp Sabri Paşa ve Tarihçiliği " (Mehmet Akif Fidan) adlı kitapta "Hampher"le ilgili
birşey gözüme çarpmadı ve ayrıca TTK tarafında yayımlanmış "Necid ve Ahsa'da Osmanlı Hakimiyeti (Zekeriya Kurşun) adlı kitapta da birşey gözüme çarpmadı.
- Bu kitap ilk nerede basılmış gibi sağlam bilgilerden yoksun. Büyük ihtimalle "hayali" bir kitap. Ona göre okuyun.

Yazarın biyografisi

Yazar istatistikleri

  • 13 okur okudu.
  • 9 okur okuyacak.
  • 1 okur yarım bıraktı.