Allah ﷻ şöyle buyurdu;
"Aranızda, hayra (İslâm'a) davet eden, marufu emreden ve münkerden nehyeden bir ümmet (siyasi hizb) bulunsun. İşte onlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir!"
[Ali Imran Suresi 104]
Ve şöyle buyurdu:
"Mümin erkekler ve mümine kadınlar birbirlerinin velileridirler. (Birbirlerine) marufu emrederler ve (birbirlerini) münkerden sakındırırlar."
(Tevbe Suresi 71]
Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu:
"Sizden her kim bir münker görürse onu eli ile değiştirsin. Gücü yetmezse dili ile ona da gücü yetmezse kalbi ile (buğzetsin). Bu ise imanın en zayıfıdır."
[Muslim]
Ve şöyle buyurdu:
"Nefsimi elinde tutan (Allah'a) yemin olsun ki ya marufu emreder ve münkerden sakındırırsınız ya da Allah üzerinize katından bir ceza gönderir. Sonra O'na dua edersiniz ama (artık) icabet edilmez."
[Ahmed b. Hanbel]
Ve şöyle buyurmuştur:
"Cihadın en faziletlisi zalim bir sultanın (yöneticinin) yanında (söylenen) hak sözdür." [Ebu Davud)
Ve şöyle buyurmuştur:
"Şehitlerin efendisi Hamza ibni AbdulMuttalib ve zalim yöneticiye karşı çıkıp ona (marufu) emreden ve onu (mün- kerden) nehyeden ve (bunun için) katledilen kimsedir." [Ha kim]
Yöneticileri muhasebe etmek Müslümanlar üzerine farz-ı kifayedir. Bu ise onların herhangi bir yanlış, kusur, şerî hükme aykırı hareket, izlediği hatalı bir strateji veya bunların benzerlerini eleştiri ve doğrultma kapsamından her söz, eylem ve sükûtu; el, dil ve kalp ile hesaba çekmekle olur. Bu tür muhasebenin İslâm tarihinde sayısız örnekleri vardır.
Sa'd b. Muâz ve Sa'd b. Ubade, Hendek günü Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem'i muhasebe etmişler, O da o ikisinin görüşleri ile amel etmiştir. Yine Habbab b. Münzir de Bedir günü Rasulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i muhasebe etmiş, O da onun görüşü ile amel etmiştir. Yine Ömer b. Hattab ve