• Çatal Höyük, Anadolu'daki en yüksek gelişme düzeyine ulaşmış Cilalı Taş dönemi kasabalarından birisiydi.

    1961'den beri ancak nispeten küçük bir bölge kazılmış olmakla birlikte, bu kazı bile, Cilalı Taş dönemi toplumunun ekonomik, toplumsal ve dinsel
    yönleriyle anlaşılması için en önemli verileri sağlamıştır.
  • "Kurt önüne gelmiş taze kuzuyu mu yer, yoksa kart koyunu mu? Biz kuzuyu bulacağız."
    Kimin bu sözler?
    Yassıada duruşmaları için özel olarak seçilip eğitim gören 120 askerden biri olan Muzaffer Erkan'ın yıllar sonra anlattığına göre mahkeme başkanı Salim Başol'un sözleri...
    Devrik Cumhurbaşkanı Celal Bayar ilk duruşmada "Bugüne kadar işlenmiş ne suç varsa, vebali üzerimdedir, asacaksanız beni asın" deyince, güç zehirlenmesine uğramış ve müthiş kaba bir dile sahip Başol böyle cevap veriyor.

    ***
    Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'nun 16 ve 17 Eylül 1961'deki idamlarının üzerinden 57 yıl geçti.
    27 Mayıs darbesini ve sonuçlarını çok konuştuk, tartıştık, sorguladık.
    Yine konuşur, tartışır, sorgularız.
    Fakat sürekli hafif geçtiğimiz, hatta üzerinde durmayı unuttuğumuz şeyler de var.
    Kamuoyu olarak, millet olarak işin "psikolojik savaş" tarafını hâlâ anlamış ve atlatabilmiş değiliz.
    Yani darbelerin "darb" eden, deviren, yıkan tarafına odaklanıyoruz ama zihnimizi yeniden düzenleyen yanlarını es geçiyoruz.
    Mesela Menderes ve arkadaşlarının ne kadar "uyduruk" gerekçelerle (ve elbette devrilmelerine neden olan asıl dinamikleri saklayarak) suçlanıp idam edildikleri konusu yeterince dikkatimizi çekmiyor.
    Oysa geçmişi bilmek geleceği iyileştirmeye yarayacaksa, asıl bu "zihin operasyonları" üzerinde durmamız ve hazırlıklı olmamız gerekir.
    ***
    Soru şu...
    Yıkan, yakan, asan, kesenler her şeyi söyleyebilirler...
    Ama biz niye onlara kanarız, nasıl o oltaları yutarız?
    Düşünebiliyor musunuz, Menderes'i idama götüren suçlar arasında "kanuna aykırı olarak 1957 seçimlerinin tarihini erkene aldırmak, Kırşehir'i gayrı kanuni olarak il yapmak" gibi suçlar(!) da vardı.
    Düşünebiliyor musunuz?
    Mahkûmiyetine neden olan 12 dava içinde "zimmetine para geçirmek" gibi ciddi iddialar da vardı ama dönem geçtikten sonra bunları ciddiye alan CHP'li vekil bile kalmadı.
    Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'nun durumu da farklı değil.
    Küçük bir örnek...
    Mahkeme döneminde Paris'teki elçilik binası "Zorlu'nun satın aldığı şato" diye adlandırılmış, zihinler günlerce o görüntülerle yıkanmıştı.
    Peki Zorlu'nun yeni ve milli bir Kıbrıs politikası inşa ettiği için İngiltere ve ABD'yi rahatsız etmesini o gün ve bugün doğru düzgün konuşabildik mi? Hayır!
  • "Şu kedi gibiyim,  isimsiz bir serseri. Biz kimseye ait değiliz, kimse bize ait değil. Birbirimize bile ait değiliz".

    Breakfast at Tiffany’s 1961
  • YASSIADA
    Adnan Menderes, kendisine verilen uyuşturucu hapların "maksatlı" olduğunu ne zaman fark etti, bilinmez!.. Ama her halde farketti, her halde işkillendi ki, verilen hapların bir kısmını, yutmuş gibi görünüp saklamaya başladı. Böylece, hem düşüncesini daha sağlam tutuyor, hem günlerin getirecekletine kendisini hazırlıyordu.
    Yassıada'ya geldiği günden beri kendisine hazırlanan ve oynanan senaryoyu ne zaman fark ettiğini bilmiyoruz ama, kararlar açıklanmadan önce, Cemal Gürsel'in kendisine gönderdiği mektuba bel bağlamanın yanlışlığını kavrayıverdi. Belki mektubun giriş kısmının değiştirilerek yayımlanmasını bile, kendim lehine yorumlamış ve avukatı Burhan Apaydın'ın duruşmalar sırasında, gerçek mektubun okunması isteğine katılmamıştı ama, işte "takke düşmüş, kel görünmüş"tü.
    Ortada anlaşılmayacak bir şey yoktu: Bir 27 Mayıs İhtilali olmuştu. Ya bu ihtilali yapanlar suçlu, ya da muhatap olanlar suçluydu!... Yapanlar, yönetimde; muhatap olanlar, mahkemede olduklarına göre, asılacak olanlar da elbet duruşmalarda sorguya çekilenlerdi! Peki, kimi asacaklar ve kendi meşruiyetlerini kanıtlayacaklardı?.. Anayasa'nın sorumlu görmediği Cumhurbaşkanı Celal Bayar mı, yoksa 10 yıl Demokrat Parti Genel Başkanlığı ve Başbakanlık yapmış olan Adnan Menderes'i mi? Bu sorunun iki cevabı yoktu!..

    İNTİHAR TEŞEBBÜSÜ

    Adnan Menderes de aynı düşünceye ulaşmış olmalı ki; karardan bir gün önce, - hasımlarını, Adnan Menderes'i ipe çekmek zevkinden mahrum etmek ümidi ve temennisi ile - o zamana kadar biriktirdiği uyku haplarının hepsini birden yuttu ve uyudu!
    Gelin görün ki, "tedbir" "takdir"e uymadı; ertesi sabah, yataktan kalkmadığını görenler, ortalığı ayağa kaldırdılar... Doktorlar, Menderes'in midesini yıkadılar; güçlü ilaçlar vererek onu, asılacağı dünyaya döndürdüler: Nasıl, zalim bir şifa!.. Adnan Menderes, bu sebeple arkadaşlarını, asılacakları İmralı'ya götüren Hucumbot'ta yoktu!.. Bu sebeple, yiğitler yiğidi Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ile; efendiler efendisi Maliye Bakanı Hasan Polatkan asılmışlar; diğerleri bağışlandıkları ve müebbet hapse dönüştürüldükleri için, sehpanın altından dönmüşlerdi. Fakat Milli Birlik Komitesi'nin asılmasını tasdik ettiği Adnan Menderes, daha sehpaya gidecek kadar sağlığına kavuşmadığı için, Yassıada'daydı.
    Yurt ve dünya politikacıları, Menderes'i sevenler, Türk siyasetini hicaptan korumak isteyecekler(i) için, bir fırsat doğmuştu: Menderes'i ipten almak!.. Bir ümitti bu... Belki Cemal Gürsel, belki İsmet İnönü, belki dünya devletlerinden biri veya birkaçı, Milli Birlik Komitesi üzerine ağırlıklarını koyabilirler ve bir gün ü(ö)nce alınan karar iptal edilerek, Adnan Menderes de, öteki arkadaşları gibi müebbed hapse mahkum olmakla, canını kurtarabilirdi.
    [...]

    BERİN HANIM İNÖNÜ'YE GİDİYOR

    [...] Gürsel Paşa'nın kapısında günlerce bekledikten sonra, İsmet Paşa'ya da pekala gitmeyi göze alabilir, kendisini 10 yıllık Demokrat Parti iktidarı sırasında bir defa olsun ziyaret etmemiş Mevhibe İnönü'nün yüreğine yığdığı burukluğu unutabilirdi!.. Söz konusu olan, kurtarılacak bir hayattı!.. Her şeye değerdi bu!.. Eğer bir işe yaramıyor, kocasını kurtarmaya yetmiyorsa, "kadınlık gururu"nun ne ehemmiyeti vardı! Gidecekti!.. İsmet Paşa'ya gidecek ve kocasını kurtarması için ona yalvaracaktı! Mademki, ters dönmüş bir kaplumbağa çaresizliği içinde çırpınıyordu; İsmet Paşa'ya gitmiş, ya da gitmemiş, ne önemi vardı?

    Evet, gitti!
    Sızlandı... Yalvardı... İşte o kadar!
    Evet, işte o kadardı. Menderes'i güpegündüz astılar!..

    [İsmet Bozdağ, Darağacında Bir Başbakan Menderes... Menderes..., sf. 257-258-261, 2. Baskı, 2004]
  • Kate Morton kitapları ülkemizde çok talep görmüyor. Dilimize çevrilmiş beş kitabı mevcut. Göl Evi hariç hepsini okudum. Gerçekten hepsi birbirinden sürükleyici ve çözülmeyi bekleyen gizem içeriyor, merakla okutuyor kendini. Anlatım , tasvirler güzel tercüme edilmiş. Kopukluklar yaşamadan su gibi akıp gidiyor. Sır Muhafızı da aynı şekilde çabucak bitti. Spoiler olmaması için detaylı olarak konuya girmek istemiyorum. Sadece arka kapak tanıtımını paylaşmak istiyorum. Naçizane görüşüm okuyun. Sevgiyle kalın

    1961: Laurel sıcak bir yaz gününde, çocukken oynadığı ağaç eve saklanmış, Billy adında bir gencin, Londra'ya taşınmanın ve parlak bir geleceğin hayalini kuruyordu. Fakat bu huzurlu gün sona ermeden, Laurel, hayatını değiştirecek bir cinayete tanık olacaktı.

    2011: Laurel artık çok sevilen bir oyuncuydu ama geçmişin gölgesinden bir türlü kurtulamıyordu. Tanık olduğu günahları aklından çıkaramadığı için aile evine dönerek geçmişin gizli parçalarını bir araya getirmeye karar verdi.

    Bambaşka dünyalardan üç yabancının, Dorothy, Vivien ve Jimmy'nin yolu, savaş dönemi Londra'sında şans eseri kesişecekti.

    Ve hiçbirinin hayatı eskisi gibi olmayacaktı.
  • BUGÜN GÜNLERDEN:
    DEVRİN BAŞBAKANI ADNAN MENDERES’İN İDAMI (1961)
    Şehidimizi rahmetle, minnetle, şükranla, hasretle, dualarla yâd ediyoruz. Allahü teala rahmet eylesin. Amin.
  • Oktay Sinanoğlu okuyun ve okutun...

    OKTAY SİNANOĞLU
    1935 yılında doğdu. Adı Oktay Sinanoğlu.

    1953/18 yaş – Atatürk tarafından 1928 yılında kurulmuş TED Yenişehir
    Lisesi’ni burslu olarak okudu ve birincilikle bitirdi. Okulun bursuyla kimya
    mühendisliği okumak üzere ABD’ye gitti.

    1956/21 yaş – ABD Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley Kimya Mühendisliği’ni birincilikle bitirdi.

    1957/22 yaş – Massachusetts Institute of Technology’yi (MIT) 8 ayda
    birincilikle bitirerek Kimya Yüksek Mühendisi oldu.

    1960/25 yaş – Yale Üniversitesi’ nde ‘asistant professor‘ (yardımcı doçent) olarak çalışmaya başladı.

    1961/26 yaş – Atom ve moleküllerin çok elektronlu kuramı ile ‘associate
    professor’ (docent) ve 50 yıldır çözülemeyen bir matematik kuramını bilim dünyasına kazandırarak ‘full professor’ (profesor) unvanını aldı.
    Bu unvan ile modern üniversite tarihinin ve YALE ÜNİVERSİTESİ tarihinin (son 300 yıldaki) EN GENÇ PROFESORÜ oldu.

    1964/29 yas – ODTÜ’ye danışman profesör oldu.
    Yale Üniversitesi’nde ikinci bir kürsüye daha profesör olarak atandı.

    Dünyada yeni kurulmaya başlayan MOLEKULER BIYOLOJI dalının ilk birkaç profesöründen biri oldu (Watson ve Crick sarmal modelindeki dna sarmalının çözelti içinde o halde nasıl durduğunu keşfeden adam – solvofobik kuvvet).

    Amerikan Ulusal Bilimler Akademisi’ne üye olarak seçildi. Buraya seçilen ilk ve tek Türk oldu.

    İki defa Nobel’e aday gösterildi.

    Defalarca Nobel Akademisi’nin isteği üzerine Nobel’e adaylar gösterdi. Dünyanın sayısız yerinde sayısız buluşları ve teoremleri ile ilgili sayısız konferans verdi.


    NEDEN TÜRKİYE?

    ‘…Ben baktım, Türk Bayrağı, Atatürk karşımda, cam çerçeveli olduğu için bayrağın üstünde kendi yansımamı görüyorum. İçimden yemin ettim, dedim ki:

    Gideceğim ve orada söz sahibi olacağım, ondan sonra gelip o namussuzlarla burada uğraşacağım. O zaman anlamıştım ki burada kalırsam Amerika’nın kölesi olurum, oraya gidersem Amerika’nın efendisi olur, buraya gelip onlarla daha rahat mücadele ederim. Ve işte bizi gönderdiler. ..’

    ‘…Hiçbir zaman Amerikan vatandaşı olmayı düşünmedim.
    Aklımdan dahi geçmedi. Ben atalarımdan beri Türk kimliğimle varım.
    Ne yaptıysam o sayede yaptım. Ona buna yaranayım diye değil. Otuz yılda bak milleti ne hale soktular. Simdi de ‘açlıkla’ terbiye ediyorlar.
    Ayarlı basının köşe yazarlarından biri geçenlerde Avrupa Birliği’ne girmenin yararlarından diye ‘O zaman bu ay yıldızlı pasaport ile Avrupa kapılarına gitmenin utancından kurtulacağım’ diyor. Tanrı, bu millete acısın…’

    ‘…Yıldız Teknik’te kimyada bir takım hanımlar var, beyler var, profesör, doçent. Dışarıda da vardır. Burada da var, entrikalar döner, ona buna köstek olurlar. Birkaçı dedikoducu belli odama geliyorlar. Herkeste dahili telefon var. Ankara’ya bile telefon edemiyorsun, bilgisayardan bağlanamıyorsun.
    Bölüm başkanlarının telefonları vardı onlar da benim yanımda ya. Şuraya bir telefon bulun bari dedim. Bilgi çağındayım diyorsunuz daha telefon çağına gelmemişsiniz diyorum. Bilgisayara telefonu bağlayamıyorsun. Internet yok.
    Üç dört yıl bağlantı kurulmadı. Hüseyin Afşar’a (bölüm başkanı) bari bir telefon bulun dedim. Bana direk telefonundan paralel hat çektirdi. Bazen o yokken arıyorlar, telefonu açıp sekreteriyim diyorum. Bölümde iki tane meraklı hanım var, ortalıkta dolaşıp dedikodu yapıyorlar. Bunlar bir gün odama geldiler o sırada da telefon çaldı. Bu ne dediler. Ben de saf saf telefon dedim.
    Ertesi gün geldim, makas attırıp kestirmişler, koridordan teli kesmişler.
    Ben de zannediyorum ki, ben bunlar için fırsatım, öyle konular var ki dünyada herkes gelmiş, Yale’de benden öğrenmiş; Rusya’sından, Doğu Bloku’ndan, Avrupa’sından. Ben ayaklarına gelmişim, yeni bir şey öğrenin, yapın. Yok.

    Özel ders açtık, yepyeni şeyleri dünyada ilk defa anlatıyorum, dışarıda
    herkesin benden öğrenmek istediği şeyleri Türkiye’de Türkçe anlatıyorum. Alakası olmayan, fizikten matematikten insanlar geliyor, asil gelmesi gerekenler yok!..’

    ‘…ABD içinden çok göçmüş bir ülkedir, tabii pat diye göçmez, arada bir
    canlanır, tekrar bir şeyler olur ama içinden çok zayıf tarafları vardır.

    Dünyada en büyük borcu olan devlet mesela. İç ve dış. Ama bir devingen tarafı vardır, arada bir şey çıkarırlar bir sene öyle idare ederler, sonra yine inişe geçerler. Öyle pek göründüğü gibi bir güç değildir…’

    “GENÇLER!”

    – Türkiye’ de adet haline gelmiş göstermelik işlerden kaçının.

    – Sırf üniversite bitirdi desinler diye, ananız babanız Amerika’da mastır yaptı diye öğünebilsin diye yükseköğrenime gitmeyin. Sonunda ancak kendinizi kandırırsınız.

    – Temel gayeleriniz, kendinizin ufak çıkarları ötesinde, kendiniz dışında, bu ülke, bu ulus, Türk Dünyası, Avrasya, insanlık için olsun. Yüksek hedefleriniz için çalışın. O zaman, kendi durumunuz da kendiliğinden düzelecektir.

    – Maddiyat ve maneviyatı dengeleyin.

    – Formülünüz ‘bilim’ + ‘gönül‘dür. Bu iki kanadın biri eksik olursa ne kendinize ne de insanlığa hayrınız dokunur.

    – Gündelik siyaset, çıkar grupları, dışarıdan güdümlü gizli veya açık ‘cemiyet’lerden uzak durun.

    – Atatürk’ün dediklerini bol bol okuyun, onları işte bu günler için demiş, yazmış. Türkiye’nin şerefli, refahlı, itibarlı ve bağımsız geleceği için Atatürk yolumuzu çizmiştir.

    – Dış ülkelerden, onların yerli kuyruklarından medet ummayın. Gayeleri bize yardımcı olmak değil, Türk adını tarihten silmektir.

    – Dünyanın neresinde olursanız olun, kimliğinizi, Türk dilini, Türk tarih ve kültür bilincini, binlerce yıllık geleneğini kaybetmeyin. Dış ülkelerde ne kadar kimliğinizi korursanız yabancılar da size o kadar itibar edecektir.

    – Başkasını taklit etmeyin. Kendi yolunuzu çizip azimle yürüyün. O zaman herkes sonradan sizi taklit edecektir.

    – Eğitimde önce bir meslek, gerçek bir beceri, bir altın bilezik sahibi olmaya bakin. Ne yaparsanız yapın en iyisini yapın. Siyasetçinin bilimcinin en kötüsü olunacağına tamircinin parmakla gösterilen en iyisi olmak yeğdir.

    – Bulabilirseniz Türk okuluna, eğitimin Türkçe verildiği okullara gidin.

    – Konulara merak sarın, not için çalışmayın.

    – O meslekte yararlı olacak bir yabancı dili öğrenin. Bülbül gibi konuşup yabancıdan ayırt edilemez hale gelmek hiç şart değil.

    – Unutmayın ki Türk olmak bir kafa gönül işidir. Türk kültürüyle, diliyle, ata sevgisiyle Türk’tür. Soy sop meselesi karıştırarak, o her şeyimizi borçlu olduğumuz şerefli atalarımızı karalamaya çalışan iç düşmanların kitaplarına, yaygaralarına kulak asmayın. Kültür genleri, Irk genlerinden daha önemlidir.

    –Vatanı, milleti için her türlü fedakarlığa hazır bir taban gerekiyor. Bu taban son elli yılda hayli eritilmiş, kafası, gönlü karıştırılmış, birbirine düşen kesimler, dışa bağımlı sahte aydınlar, içinde vatanının geleceğini düşünmeyen, daha da acısı vurdum-duymazlaşmış kalabalıklar oluşturulmuştur.
    Bu durumda gerçek bir önder çıkabilse bile başarılı olma şansı pek azdır. Simdi yapılacak iş hızla bu toplumun yeniden kaynaşmasına, bilinçleşmesine, vatanını, milletini kendisinden önce düşünen insanların çoğalmasına önayak olmaktır.

    Türkiye’yi tekrar Kuvayi Milliye ruhu, Atatürk ruhu kurtaracaktır. ..’

    OKTAY SİNANOĞLU

    (2008 Yılında yayınlanmış bir yazı)