Bir Delinin Hatıra Defteri, Gogol'un en ünlü eserleri olan Burun ve Palto öyküleri ile birlikte verilmiş.
Bir Delinin Hatıra Defteri'nde şizofren bir beynin yaşadıklarını anlatıyor bize Gogol. Aksentiy Ivanov,kalem memuru olarak çalışan görünüşte sessiz sakin bir yapıya sahip olan fakat şizofren bir beyne sahip olan bir rustur. Bir gün iki köpeğin konuşmasina şahit olur ve olaylar bunun uzerinde şekillenir. Ivanov, kendini olaylara fazlasiyla kaptırır ve başına bri takim olaylar gelir. Bu tabiî olarak şizofren bir beyne sahip olmanın sonucudur.
Burun'da ise bir sabah uyandığında burnunun yerinde olmadığını gören bir binbaşının öyküsu anlatılır. Bir sabah berber Ivan Yakovleviç uyandığında karısının pişirdiği ekmeğin içinde bir burun bulur. Bu sirada binbaşı kaybolan burnunu arar. Biri burundan kurtulmaya çalışırken, diğeri kendi burnunu yüksek rütbeli bir memur olarak sokakta bulur. Burnunu yerine geri dönmeye ikna edemeyen binbaşı gazeteye ilan vermeye kadar olayi götürür ve tam da burunsuz yaşamaya alışmak zorunda olduğunu anladıktan sonra bir sabah burnu yerine geri gelir.
Palto'da; memur Akekiy Akakiyeviç'in hayatta başına gelen tek güzel olay olan yeni paltosu nedeniyle başına gelenler anlatılır. Temize çekme memuru olan Akakiyeviç'in hayatı boyunca yüzü gülmemistir. Aldığı maaş ile zar zor geçinen, kendi halinde yaşamını sürdüren kahramanımız bir gün yeni bir palto diktirmek zorunda kalır ve başına gelmedik iş kalmaz.
Her 3 öyküde de Gogol'un iğneleyici dilini cok temiz bir şekilde okuyabiliyorsunuz. Toplumsal sınıf ayrılıklarını, kullandığı hiciv ile sade fakat kusursuz bir anlatım ile dile getiren Gogol'un öykülerinden beni en çok etkileyen "Palto"oldu... gerek kahramanın toplumsal sınıfı, surekli olarak hor görülmesi,gerekse herşeye rağmen mutlu ve
Korku, cezadan çok daha beterdir. Çünkü cezası ağır da olsa hafif de neticede somut bir şey ve hissettiği korkunç belirsizlikten,ıstırap dolu kuşkudan çok daha katlanılır.