Emrah
@1kitapbinalem
- Duygu ve Düşünceler -
Halil Cibran, benim en beğendiğim ve değer verdiğim ilk 3 düşünür-yazardan biridir. Külliyatını çok önceden bitirmiş olmama rağmen, nasıl bir inceleme yazabilirim ki diye daima erteledim. Çünkü Üstad Cibran’ı tanıyanlar, sevenler, sayanlar bilirler ki anlatması ve anlaması çok güç bir şahsiyettir. İşbu nasıl anlatırsam anlatayım daima eksik kalacaktır. Ancak yine de boynumun bir borcu olarak görüp incelemeye koyuldum.
İlk kez okumaya başladığımda, neden daha önce karşılaşmadım ki dediğim çok, bitirirken de neden bitti ki dediğim ve boşluğa düştüğüm çok olmuştur. Sevdiklerime kitap hediye etmek istediğimde ilk aklıma gelen kendisi olmuştur. “Fırtınalar” adlı eserini alıp değerli iki hocama hediye ederken; heyecanım yüzüme yansıyordu. Çünkü ben bir dostumun, keşke hocalarımdan biri olsaydı dediğim, geceleri kelimeleriyle bana ışık tutan, gündüzleri yüzümü güneşe çeviren, can sıkıntılarımda derdimi dinleyen yoldaşımın yazdığı bir eserdi.
Onu tanıdığım herkese anlatmak istemişimdir. “Bakın böyle yazıp ruhlara dokunmak kolay değil” demek ve tanıştırmak istemişimdir ki elimden geldiğince de merak edenler ile buluşturdum dostumu.
Kalabalık bir topluluğa girdiğimde konuşma sırası bana geldiğinde, dili kelimelerinde can bulan dostumun önce söz söyleme hakkı var hassasiyeti ile onun cümlelerinden paylaşıp; girizgah yapmaya çalışmışımdır. Nitekim o ruhlarımıza dokunmaya gayret etmişken; bu kadarını çok görmemek gerekir.
Belki de bir masa başına oturup sohbetlere dalamadık, belki kırlarda yürürken Aristoteles ve öğrencileri misali beyin fırtınaları yapamadık, ancak her kelimesini ruhuma ve düşüncelerime seslendiğini hissettim. Çoğu görüşüne katılmakla beraber, pek tabi katılmadığım görüşleri de olmuş olabilir ki ancak o üzerine düşeni yapıp kendisi
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Ön bilgi notuna göz atmak için: #188679117
- Empiricus ve Düşünce Altyapısı -
İ.S. 2-3. Yüzyıllarda yaşamış, Romalı, filozof, hastalığın nedenine göre hareket eden değil; belirtilerinden yola çıkarak tedavi edilmesi gerektiğini esas alan “deneyci” bir hekim, deneylenebilen bilgiler dışında kalan tüm bilgilerin birer varsayım ve kesinliği olmayan bilgiler olduğunu iddia eden, “septizm” yani kuşkuculuğa dayanan ilmi ve fennî bilgiler haricinde kalan tüm öğretileri “dogmatizm” olarak adlandıran, doğru bilgiye ulaşılamayacağını ve bunlar salt değişken olan algılarımız ile anlam kazandığını, yani aynı bilginin birçok insanda edindirebileceği bilgilerin birbirinden bağımsız olduğunu söyleyen, üzerine ittifak kurulabilecek bilginin de bu şekilde olamayacağını savunan, Stoacılara, Epikürcülere, Sofistlere, Platonculara ve Aristotelescilere ciddi eleştiriler yapan, felsefe tarihine damga vurmuş bir isimdir, Sextus Empiricus.
--- Bundan Sonrası Spoiler İçerebilir ---
- Okuduğum Eserleri Üzerine -
| Phyrrhonculuğun Esasları
Hayvanlar arasındaki ayrımlarından mütevvelit duyum ve algıya dair bilgilerin nasıl ki güvenilmez olduğu ortada ise, insan için de bu geçerlidir der, Empiricus. Çünkü görünenin farklılığı hayvanlarda nasılsa, insanda da aynıdır. Şöyle ki dünyada çeşit çeşit ırk, coğrafya ve kültür bulunmakta ve bunların neredeyse hepsi bir şeyi, farklı algılayıp anlamlandırmaktadır. Kimi milletler yapılan bir şeyden hoşlanırken; kimisi ayıplar ve yasaklar. Öyle ki aynı kültüre sahip olup; bireyler arası farklılıklar da göze çarpmaktadır.
Diğer bir argümanında ise “beş duyu”ya yönelir. Örneğin bir resim tablosuna baktığımızdaki algımız ile dokunduğumuz andaki algımız apayrıdır. Veyahut bir şekeri tadınca güzel his uyandırırken; göz ile algılanırken bir anlam ifade
Ön bilgi notuna göz atmak için: #188679117
- Marcus Aurelius ve Düşünce Altyapısı -
Aurelius, M.S. 121-180 aralıklarında yaşamış, Roma Stoası’nı benimsemiş, Hispania kökenli, imparator Hadrianus’un evlatlığı, sarayda önde gelen düşünürler tarafından felsefe ve retorik gibi çeşitli dersler almış, filozof olarak da tanınan nadir hükümdarlardan olmuş, yönetimi boyunca savaş ve entrikalarla karşılaşmış, veba salgınından etkilenmiş, Platoncu, Aristotelesçi ve Stoa okullarına destek vermiş, Platon'un devleti bir organizmaya benzetip iş bölümüne ayırması gibi; Aurelius'un da pratik yaşamda bunu uygulayıp, kral veya yurttaş olsun herkesin üzerine düşeni yapması gerektiğini belirtmiş, tembelliği yerip; çalışkanlığı öğütlemiş, devlet adamının dürüstlük ve güvenden taviz vermemesi gerektiğini telkin edip yaşamış, General Maximus'un göreve sadık oluşu ve halkına güven aşılamasını örnek alıp; halka güven veren bir yönetici olunması gerektiğini beyan etmiş, Cicero adil kralın baskı ile aristokrasi rejmine dönüşeceği gibi; aşırı özgür halkın ise köleşeceğini belirtirken Aurelius bu saptama ve ideallerin vücut bulmuş hâli oluvermiş, yönetimde istişareyi çok kullanmış, alt sınıf kimselerin değerli görüşlerine de kulak vermiş, günümüz yöneticilerin birçok özelliğini örnek alması gerektiğini düşündüğüm bir filozof kraldır.
--- Bundan Sonrası Spoiler İçerebilir ---
- Okuduğum Eserleri Üzerine -
| Düşünceler
Aurelius’un ahlâkî öğütler içeren günlük tarzı bir kitabıdır. Hem düşüncelerini hem de Stoacılığa ait görüşlerinin harmanladığı, birçok konuyu didaktik yöntemi ile ele aldığı, yazdıklarını yayınlamak gibi fikrinin dahi olmayıp; “Kendime Düşünceler” ile özdeşleştirdiği, bir nevi kendisiyle hesaplaştığı, ana temasının felaket ve olumsuzluklara karşın insanın içsel yapısındaki
Ön bilgi notuna göz atmak için: #188679117
- Epiktetos ve Düşünce Altyapısı -
Epiktetos, Yunan filozof ve Stoacı bir öğretmen olarak bilinir. Roma döneminde yaşamıştır ve yaptığı çalışmalar, Stoacı filozoflara ve diğer felsefî akımlara önemli bir katkı sağlamıştır. Stoacılık hakkında yaptığı çalışmalarında, insanın mutlu olabilmesi için kendi iç dünyasını kontrol etmesi gerektiğini savunmuştur. Böylece, insan dış koşullardan etkilenmemiş, mutlu bir yaşam sürebilir. Epiktetos, ayrıca insanın doğası hakkında da kapsamlı bir düşünce geliştirmiştir. Kısaca, insanlar mutluluğu ve huzuru, düşüncelerine ve davranışlarına sahip oldukları özgürlük kadarıyla bulabilirler.
--- Bundan Sonrası Spoiler İçerebilir ---
- Okuduğum Eserleri Üzerine -
| Enkheiridion
Bu metin, Epiktetos’un düşüncelerini ve öğretilerini içermektedir. Enkheiridion, Yunanca’da “el kitabı” anlamına gelir. Bu metni yazarken, insanların yaşamlarını daha mutlu ve anlamlı hale getirebilmeleri için gerekli olan temel prensipleri açıklamıştır. Enkheiridion, insanların doğal olarak mutlu olmak istediklerini ve bu mutluluğu elde etmek için düşünmeyi öğrenmeleri gerektiğini vurgulayan bir eserdir.
Epiktetos, insanların düşüncelerinin ve davranışlarının kendi mutlulukları üzerinde büyük bir etkisi olduğuna inanır ve bu nedenle insanların düşüncelerini ve davranışlarını düzgün bir şekilde yönetmeleri gerektiğini vurgular.
| Düşünceler ve Sohbetler
Bize ait olmayan tikeller ve maddesel şeyler üzerinden övünç beklemememiz gerektiğine dikkatleri çeker burada filozof. Örneğin ben güçlü ve hızlı biriyim dersen, aslan senden daha güçlü; çita ise senden daha hızlıdır. Ama ne zaman ki insanı, hayvandan ayıran özelliklerin üzerinden gelişme kat edersen; işte o vakit bir şeylerin farkına varmışsın demektir.
Diyelim ki
Ön bilgi notuna göz atmak için: #188679117
- Seneca ve Düşünce Altyapısı -
Marcus Annaeus’un 3 oğlundan biri olarak 4. Yy. Roma’sının Cordoba eyaletinde dünyaya gelmiştir. Ahlak anlayışını ilk etkileyen annesi Helvia’dir. Bilgeliği nam saldıkça buna teyzesi de dahil olmak üzere destek almıştır. Döneminde açılan Stoa felsefe okuluna gitti. Öğretileri daha da güçlendi ve şekillendi. Ancak Roma İmparatoru Tiberius’un felsefe düşmanlığından ötürü de olumsuz etkilendi. Binbir çeşit olumsuzluklardan ötürü, ailesine de zarar geleceğinden endişe duyarak da felsefeden dönem dönem uzak kalmıştır.
Öyle ki bir sonraki imparator Caligula’nın da kendisine karşı duyduğu kıskançlık ve hasetle beraber, Seneca’nın canına dek mal olacak raddeye gelmiş. Sevenleri tarafından muhafaza edilen Seneca ise dolaylı bir koruma altına girip; yaşamasına imkan sağlanmış. Siyasi sahadaki etkisi bunlarla da kalmayıp; bir sonraki İmparator Claudius’un abisini infaz etmek isteyenlerle iletişimi olduğunu ve imparatorun Livilla denilen yeğeniyle de ilişki yaşadığına dair iftiralar ortaya çıkınca da siyasi arenadan tekrardan tepki çekmiştir. Kendisi bu sefer sürgün cezası yemiştir. Yurduna dönüşü ise İmparator Neron’un desteği ve davetiyle gerçekleşmiştir.
Neron bununla da kalmayıp; eğitim almıştır. Aldığı eğitimle de Neron, ahlâkî sorunlara karşın da akılcı çözümler üretebilmiştir. Seneca ise artık idari işlerde de bulunan bir bilge oluvermiştir. Lakin Neron hocasından sanki hiç ders almamışcasına, arkadaşı Brunus’u ve annesi Agrippinia’yı öldürdü. Dolayısıyla Seneca, dayanamayıp saraydan ayrıldı. Ama ölümü de Neron adına düzenlenen bir suikastin içinde isminin geçmesinden ötürü ölüme mahkum edildi.
Hayatı boyunca ölümü küçümseyen Seneca, bu suikasttan bihaber olduğu halde idam listesine alındı. Akla
