Esra T.
@AkademikLilith
Atanmış değil, seçilmiş öğretmen
Doktora
89 okur puanı
Haziran 2020 tarihinde katıldı
Derinlemesine bir feminizm tarihi bekleyemeyin ancak feminist tarihi anlamak için güzel bir başlangıç noktası. Bir solukta okunabilecek, güzel bir grafik roman.. Bazı noktalara çok yüzeysel değinilmiş ancak özellikle grafik roman formatı, anlatılan tarihsel süreci daha canlı ve erişilebilir hale getiriyor. (Beklentinizin derin bir akademik inceleme olmaması gerekiyor)
Kitabı okurken en çok dikkatimi çeken şeylerden biri, feminist mücadelenin doğrusal bir ilerleme hikâyesi olarak sunulmaması oldu. Elde edilen hakların sürekli mücadeleyle kazanıldığını ve bu hakların her zaman tehdit altında olabileceğini hissettiren bir anlatı kurulmuş. Süfrajetlerden başlayıp kürtaj hakkı mücadelelerine, cinsel özgürlük tartışmalarına ve queer hareketlere kadar uzanan süreçte feminizmin kendi içinde nasıl dönüşüp çoğullaştığını en azından ana hatlarıyla görmek mümkün..
İnsan bazen birini kaybedince aslında onunla hiç gerçekten birlikte olmadığını fark ediyor. Aynı evde yaşamak, aynı hayatın içinde olmak yakınlık kurmaya yetmiyor bazen.
Kitaptaki o yas hâli de sadece bir ölünün ardından duyulan eksiklik değil; yaşanamamış şeylerin, söylenmemiş sözlerin, yarım kalmış bir hayatın ağırlığı gibi. Bunu çok büyük cümlelerle değil, sade ve yormayan bir yerden anlatıyor.
Geç kalmak diye bir şey yok. İnsan bazen en çok dağıldığı yerde kendine yaklaşabiliyor. Ve bazı hayatlar tam da o kırılmadan sonra çiçeklenmeye başlıyor.
Didem Madak bize der ki: Evet, biz kadınlar kırılganız, çabuk soluyoruz bir grapon kağıdı gibi; ama o gri dünyayı renklendiren, ona o çocuksu neşeyi ve şefkati üfleyen de yine bizim o dayanıksız süslerimizdir.
Yıllardır kendini bulutlarda saklayan
İllegal bir yağmurum.
Bir yağsam pahalıya mal olacağım.
Ben bir bodrum kat kızıyım bayım
Yalnızlıktan başka imparator tanımaz bodrumum
Bir süredir plastik vazolar gibi hiç kırılmıyorum
Kadın olmak bu kadının şiirinde, hem plastik bir terlikle balkonu yıkamak kadar gündelik ve sıradan, hem de içindeki o kocaman "ah"ları sığdıracak bir dünya bulamayıp yalnızlığına sarılacak kadar derin...
Anneliğin sızısı, çocukluğun bitmeyen eksikliği, erkeklerin dünyasındaki o kuruluk ve kadının kendi kendine açtığı o gizli şefkat yaraları...
Didem Madak şiirlerinde kadınlık fikri teorik bir tartışma nesnesinden daha fazlası... bizzat kanayan, toz alan, aşık olan, terk edilen, annesini özleyen ve tüm bunlara rağmen hayata fırlattığı o muzip kahkahayla dünyayı sarsan canlı bir deneyim. Ahlar Ağacı, o çorak toprağa gömülen tüm "ah"ların, kadınsı bir neşeyle çiçek açma inadıdır.
Esme Lennox Nasıl Yok Oldu bende oldukça hüzünlü ve rahatsız edici bir his bıraktı. Kitabı okurken aslında bir kadının yalnızca farklı olduğu için, toplumun çizdiği sınırların dışına çıktığı için nasıl görünmez hâle getirilebildiğini düşündüm.
Esme, “hanım hanımcık” olması beklenen kardeşinin yanında daha özgür, daha hareketli, daha kalıpların dışında biri gibi duruyor ve sanki bunun bedelini bütün hayatıyla ödüyor. Bir noktadan sonra mesele yalnızca aile baskısı olmaktan çıkıyor.
Kıskançlık, toplum baskısı ve kadınlardan beklenen davranış kalıpları birleşerek 61 yıllık bir esarete dönüşüyor. Beni en çok etkileyen şey de buydu. Bir insanı fiziksel olarak yok etmeden de hayatından silmenin mümkün olması çok çarpıcı geldi.
Kitabın dilini genel olarak akıcı buldum. Sayfalar hızlı ilerledi ve hikâye kendini merak ettirdi. Fakat çeviri konusunda bazı yerlerde zorlandım. Bazı cümleler bana biraz kopuk geldi ve anlatının akışını zaman zaman etkilediğini düşündüm.
“biraz daha derine inebilirdi” hissi yarattı açıkçası... Esme’nin yaşadıkları ve karakterlerin psikolojik yönleri biraz daha detaylı işlenseydi beni çok daha fazla etkileyebilirdi diye düşündüm. Yine de kitap bittikten sonra aklımda kalan bir hikâye oldu. Çünkü Esme’nin yaşadıklarını okurken insan ister istemez şunu düşünüyor: Sorun yalnızca Esme’nin hikâyesi değil, farklı olduğu için susturulan bütün kadınların hikâyesi olabilir.
