Halit Ziya , Ahmet Cemil karakteriyle beraber Servet-i Fünûn dönemi edebi zihniyetini ve kendi edebi zevk anlayışını bu esere aktarmış ve aynı şekilde hayatından detayları da esere işlemiştir. Eserde Ahmet Cemil’in babasının çok iyi bir insan ve iyi bir aile babası olduğu , ailesine akşamları Mesnevi’den hikayeler okuduğu belirtilmiştir. Halit Ziya’nın da babası Hacı Halil Efendi’nin Mesnevi meraklısı olduğunu yazarın hayatının ilk kırk yılını anlattığı “Kırk Yıl” eserinden öğrenmekteyiz. Aile hayatı dışında da basın hayatında da Halit Ziya’nın yaşadıklarını eserde görebilmekteyiz. Mehmet Kaplan’ın “Mai ve Siyah Romanının Üslubu Hakkında” makalesine göre eserde edebi görüşleri açısından Ahmet Cemil’in edebi tartışmalar yaşadığı Raci karakterinin gerçekte Halit Ziya’nın edebi tartışmalar yaşadığı Muallim Naci’yi temsil ettiği belirtilmektedir. Bu açıdan Mai ve Siyah eseri, Servet-i Fünûn edebiyatının dil görüşünü ve sosyal hayatını anlamak için okunabilecek en iyi roman özelliğini taşımaktadır.