Adil Hasanov
@Alm1thara
Health, safeth & enviroment speacalist
Absheron
Baku
6 okur puanı
Temmuz 2025 tarihinde katıldı
Fransız İnqilabıDüşünce
“Fransız Devrimi, sadece kralların değil, fikirlerin de tahtını sarstı. Akıl, gelenekten intikam aldı.”
Emrah Safa Gürkan-ın yanaşmasıyla desək, Fransız İnqilabı bizə bir həqiqəti göstərdi: sistemlər öz-özünə dağılmaz; ideyalar yıxar. Vətəndaş anlayışı, hüquq bərabərliyi, dövlətin sekulyar quruluşu — bunlar inqilabın meydanlarda deyil, fikir masalarında qazanılan zəfərləridir.
Amma problem də buradadır: inqilablar hər zaman ideallarla başlayır, reallıqla sınanır.
Gürkan bu cür dönüş nöqtələrini tarixin sadə hadisələri deyil, zehni inqilablar 
Emrah Safa Gürkan kimi oxumağı təklif edir. Çünki əsl dəyişiklik, rejimlərdən əvvəl düşüncə rejimində baş verir.
MədəniyyətDuygu ve Düşünce
"Bilgi yok oldu... ve insan yeniden vahşiliğe döndü."
— Jack London, "Qızıl Vəba"
Bu cümlə məni dərin düşündürdü.
Görəsən, mən kim olardım sivilizasiya çökdükdə?
Oxuduqca başa düşürəm ki, insanın içindəki vəhşilik, sadəcə fürsət gözləyir.
Bəzən ən qorxulusu vəbalar yox, insanın özü olur.
Vəhşi təbiətin qoynundan çıxmış Avropa bu gün mədəniyyətin və sivilizasiyanın beşiyi kimi tanınır. Halbuki əsrlər boyu mədəniyyətin öncüllərindən olan Şərq dünyası bu gün daha çox muzeylərin vitrində, arxivlərin səhifələrində və kitabların içində tarixi bir iz olaraq qalır. Bu isə bizə göstərir ki, zamanla sistemin, biliyin və dövlətin haqq-ədalət prinsipləri korlandıqca, insanın içində gizlənən vəhşi təbiət təkrar üzə çıxır.
Bəzən isə sivil və nizamlı mədəniyyətin nümayəndəsi kimi qəbul etdiyimiz bir şəxs, məsələn, Çindən gələn və yüksək nizamla yetişmiş bir işçi belə, müəyyən kontekstdə — məsələn, Bakıda sənaye mühitində — bir neçə gün içində öz davranışlarında geriləmə göstərə bilir: ətrafı zibilləmək, yerə tüpürmək, sanitar qaydalara əməl etməmək kimi hallarla o da həmin nizamı poza bilir. Bu, onu göstərir ki, mədəniyyət doğuşdan deyil, şəraitdən və davamlı zehni intizamdan asılıdır.
Əgər biz sahib olduğumuz mədəni irsi qorumaq istəyiriksə, yalnız ənənələrə deyil, ilk növbədə elmə, ağıla və savadlı sistem quruluşuna sarılmalıyıq. Mədəniyyət, yalnız davranış deyil, şüurun məhsuludur.