Aykut Karabay
@Aykut_Karabay
692 okur puanı
Haziran 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Çatalhöyük
Çatalhöyük ller ölülerine evlerin ve tapınak olarak kullandıkları yerlerin zeminlerinin altına etlerinden arındırdıktan sonra, yanlarına armağanlar koyarak gömüyorlardı. Yaşamla olduğu kadar ölümle de iç içe yaşayan bu topluluğun, uzun yıllar büyük bir inançla ölülerin yaşanan yerin tabanına gömülmesi geleneği atalarının kemikleri üzerinde yaşamaları, burada yaşayan yaklaşık 10.000 kişinin topluluk bilinci içinde, sanat ve ritüeli günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline getirerek birlikte yaşamaları ilginçtir.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Çatalhöyük
Çatalhöyüklüler Hasan Dağı’ndan elde ettikleri doğal cam ve ılıcapınar tuz yataklarından sağladıkları tuzu hem kendi gereksinimleri için kullandılar, hem de çevrelerindeki pek çok yerleşmeye sattılar. Batı Anadolu ve Akdeniz kıyılarına kadar uzanan bir ticaret ağı kurdular. Sığır, koyun, keçi, köpek ve domuzu evcilleştirdiler.
Evler, günlük yaşamın ölüm ve ritüelle iç içe olduğu yerlerdir. Sanat ve ritüel evlerin içine girmiştir. İlk sanat eserleri sayılabilecek dini-sembolik duvar resimleri ve kabartmaları, günlük yaşamla dini yaşamın iç içe olduğunu göstermektedir. Sanatta bu kadar ayrıntıyı bir araya toplayan ve evin içine kadar sokan başka bir merkezde yoktur.
Çatalhöyük, kadınların baskın olduğu bir toplum yapısına sahipti. Tarımın hızla gelişmesi, verimlilik, bereket, doğurganlık konularında inançları güçlendirmiş ve böylece “ Ana Tanrıça Kültü” doğmuştur.
Çatalhöyük
Günümüzden 9000 yıl önce 10.000 kişilik bir topluluk, daha özgür göçebe yaşamı terk ederek, Çatalhöyük ‘e yerleşmiş; bir arada, birlikte, uzun yıllar yaşamayı başarmışlardır. Çatalhöyük, tarım ve hayvancılığın yapıldığı, doğal cam sayesinde ilk ticaretin gerçekleştiği, bakır ve kurşunun kullanıldığı, ilk dokumanın izlerine rastlandığı, dünyanın en eski duvar resimlerinin ve şimdiye kadar bulunmuş yerleşmelerden içinde en fazla sanat eserleri barındıran; yeni taş çağının en karmaşık ve en büyük yerleşimidir. Onu önemli yapan, sahip olduğu bu “ ilkler”, arkeoloji dünyasında, ona çağının en büyük ve en eski “ kentsel merkez” ünvanını kazandırmıştır.
Köyler, kasabalar ve kentler
Yeni taş çağının başlarında, insanlar kili biçimlendirip pişirerek çanak-çömlek yapmayı bilmiyordu. Günlük kap-kacaklarını ya ahşap ya da taşları oyarak yapıyorlardı. Çağ’ın ilerleyen dönemlerinde, kile elle biçim vermeyi, yaptıklarını ateşte pişirmeyi öğrenerek, Çanak çömlek üretmeye başladılar. Günlük işlerde büyük kolaylık sağlayacak Çanak-çömleği üretmek önemli bir aşamadır. Çanak-çömlek üretimine geçilmesi, ev işlerinde sıvı ve katı yiyeceklerle,tahılların saklanıp pişirilmesini kolaylaştırmıştı.
Erken dönem yerleşmelerinin en ünlüsü Konya Ovası’ndaki Çatalhöyük‘tür. Bir ya da 200 yıldan fazla sürmeyen geç dönemin incelenmiş olan merkezleri arasında Kuruçay, Hacılar ve Ilıpınar gelmektedir.
Aşıklı
Binlerce yıl öncesine ait ilk beyin ameliyatı ve ilk otopsi, burada, bir kadına başarılı bir şekilde uygulanmıştır. Birey bir süre yaşamıştır. Bu, tıp tarihi açısından son derece önemlidir. Genellikle delilik, cinnet, kötü ruhlardan koruma, baş ağrısı, baş dönmesi, çıldırma ve Sara hastalığı gibi durumlarda hastaya “trepanasyon” uygulanır. Bu ilginç cerrahi müdahale, ilk kez Aşıklı da ve bilinçli olarak yapılmıştır.
Aşıklı höyük insan topluluklarının, karma besin ekonomisinde ilk adımları attıkları, avcılığın yanında buğday, arpa, mercimek gibi bitkilerin üretimi ve büyük olasılıkla koyun ve keçinin ön-evcilleştirme aşamasında oldukları anlaşılmaktadır.
Buzul çağının sona ermesinin ardından, yeni iklim koşullarının etkilediği ortamda, henüz bitki ve hayvanların evcilleştirilmediği evrede, Avcı-göçebe yaşamı terk ederek, önceden planlanmış bir yerleşim düzeni yaratan, örgütlenmiş bir toplum düzenini “ ilk yerleşik köy kültürü” nü gerçekleştiren; Çanak-Çömlek yapımını bilmedikleri halde ilk beyin ameliyatını yapan bu insanların kurdukları yerleşim düzeni, işleviyle, ufak bir köy yerleşmesinden çok kentsel bir görünüm sunmaktadır.