Tatbikî mantığa gelince, bunun esası dış olaylara ilişkin yasaları, temel sebepleri araştırmaktır. İlimlerde uygulanagelen "Terkip ve tahlil (sentez ve analiz), müşahede (gözlem), tecrübe (deney), istikra (tümevarım), temsil, burhan (aklî delil), faraziye (teori)" gibi yöntem ve yolları göstermektedir.