Vanessa
@Bookwings
“Ölüm bazılarımız için kurtuluş, bazılarımız için de zamansız bir veda olmalı.”
Reklam
Spoiler!
“Almaz” əsəri mövzu baxımından maraqlı olsa da, içində razılaşmadığım məqamlar var idi. Əvvəlcə onu deyim ki, əsərdə ateist olan Almaz obrazı müasir, yenilikçi bir qadın kimi təqdim olunur. Amma onun qarşısında kənd camaatının – xüsusilə də müsəlman insanların – cahil, geridə qalmış kimi göstərilməsi məni qane etmədi. Modern olmaqla imanlı olmaq bir-birinə zidd anlayışlar deyil, amma əsərdə bu, bilərəkdən qarşı-qarşıya qoyulmuş kimi görünür.
Digər tərəfdən, əsərdə mollanın qıza təcavüz etməsi məqamı da çox mübahisəlidir. Mən demirəm ki, mollaların hamısı yaxşı insandır, amma bu rolun məhz mollaya verilməsi, sanki dinin özünü qaralamaq üçün edilmiş bir seçim kimi təsir bağışlayır. Burada dinin yox, konkret bir insanın pisliyi göstərilməli idi.
Qızın uşağı dünyaya gəlir və o pis vəziyyətdə qalmasın deyə, Almaz uşağı öz üzərinə götürüb böyütməyə başlayır. Bu isə kənddə onun haqqında dedi-qoduların yayılmasına səbəb olur. Burada Cabbarlının göstərmək istədiyi Almazın fədakarlığıdır, amma nəticədə kənd camaatı onu yanlış anladığı üçün Almazın obrazı daha çox “söz-söhbətə qalan qadın” kimi görünür.
Daha sonra Almazın nişanlısı Fuad Bakından kəndə gəlir. Uşağı görəndə isə soruşur: “Bu uşaq kimindir?” Almaz isə əsəbləşərək: “Mən azad qadınam, uşaq mənimdir,” – deyir. Əslində, azad qadın olmaq təbii ki, öz seçiminin arxasında durmaqdır. Amma burada məntiqsizlik var: Fuad onun nişanlısıdır, yəni ortada ciddi bağlılıq mövcuddur. Bu halda Fuadın sual verməsi tamamilə normaldır. Uşaq doğurdan Almazın olsaydı onda Fuada xəyanət etmiş sayılmırdı? Əgər vəziyyət tərsinə olsaydı, yəni Fuadın evində bir uşaq çıxsaydı, Almazın heç nə deməyib “sən azad kişisən, istədiyini elə” – deməsi real görünməzdi.
Əsərin təhsillə bağlı olan hissələrini isə təqdir edirəm. Cabbarlı bu məqamda xalqın
Spoiler!
Elxan Elatlının “Psixiatr Xanım” kitabı haqqında düşüncələrim
Bu gün Elxan Elatlının Psixiatr Xanım kitabından danışmaq istəyirəm. Kitab ən çox satılanların siyahısında birinci yerdə olduğu üçün marağımı çəkmişdi. Ancaq oxuyandan sonra gördüm ki, əslində almasam da, oxumasam da olarmış deyəcəyim bir kitab imiş.
Əsərdə diqqətimi çəkən əsas məqam qadının yenə ikinci plana atılması oldu. Məsələn, baş qəhrəman Rüfət gündə bir qadınla gəzdiyi halda özünə “namuslu arvad” axtarırdı. Burada açıq-aşkar ikiüzlülük görünür: kişiyə hər şeyin icazəli olması, qadına isə sərt qadağaların qoyulması.
Digər tərəfdən, kitabda qadınların bədən təsvirlərinə həddindən artıq yer verilib. Bu, sanki qadını bir insan yox, yalnız bir obyekt kimi göstərməyə xidmət edir və belə təsvirlərin əsərdə çoxluğu heç də düzgün deyil.
Məni xüsusilə qəzəbləndirən hissə isə Rüfətin bir qızın riyaziyyat kimi çətin bir fənni sevməsini qəribə qarşılaması oldu. Bu, nə deməkdir? Qızlar zəka baxımından kişilərdən zəifdir ki, riyaziyyatı sevməsinlər? Belə yanaşma həm köhnəlmiş, həm də təhqiramizdir. Əslində, bu cür fikirlər qadınlara qarşı cəmiyyətimizdə mövcud olan stereotiplərin bir təzahürüdür.
Kitabın sonluğunda isə Nuray xanımın Duyğunun bacısı çıxması oxucuya təəccüb kimi təqdim olunub. Ancaq məni daha çox çaşdıran başqa bir məqam vardı: Duyğunun həyatında təsvir olunan bacı obrazı ilə Nuray xanımın təsviri heç üst-üstə düşmürdü. Bu uyğunsuzluq süjetin inandırıcılığını zəiflədir.
Ümumiyyətlə, kitabın bəzi məqamları maraqlı olsa da, qadın obrazlarına yanaşma, stereotiplərin təkrarlanması və bəzi süjet boşluqları əsəri zəiflədir. Məncə, yazıçı oxucuya daha balanslı, daha real və hörmətli qadın təsvirləri təqdim etsəydi, əsər daha güclü və təsirli ola bilərdi.
Amma əsas məsələ təkcə bu kitab deyil. Belə
Əxlaq, namus kimi şeylər yalnız söhbət bacından gedəndə yadına düşür?
