Rusya'nın mağlubiyetinde, dağılmasında, Rus İhtilali'nde , Rus Bolşevizminde en önemli etken, Hindenburg ve Ludendorff'un askerî dehası değil, Boğazlar'ı kilitli tutan bizim Mehmetçiğin milli metanetidir.
Osmanlı İmparatorluğu da çağdaş devlet olmak istemişti. Bilhassa Sultan III.Selim'den itibaren bu maksada yönelik icraat hepinizin malumudur. Lakin Osmanlı saltanatına çağdaş devlet olabilmek mukadder değildi. Çünkü Osmanlı saltanatı bekasını temin için bir taraftan Batı medeniyetine girmek zorunluluğunu hissetmekle beraber, diğer taraftan Doğu medeniyetinin devlet sisteminde son gelişme merhalesi olan dini-feodal ve gayri milli bir imparatorluktan, hilafetle kaynaşmış padişahlıktan ayrılmamıyordu.