Büyük yenilikler rekabetçi koşullarda doğar...
Yasaların toplumun ihtiyaçlarına uygun olmasını, başka deyişle ne barbar ne de saçma olmasını kim garanti edecektir? Modern toplumları niteleyen demokrasi kavramının burada ortaya çıktığını görürüz.
Feodal düzenden kapitalizme geçişin derebeylik iktidarları yerine tüccarların iktidarının geçmesinden ibaret olduğunu belli ölçülerle saptadık.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Kitap incelememe bir yakınma ile başlamak istiyorum:
Kendisini zeka küpü sanan ve diğer insanlardan üstün gören 'hatta ve hatta' özel ve farklı bir kişi olduğunu düşünen (aslında popüler kültürün İt'i olmaktan ileriye gidemeyen); sömürgeciliğin modern hali kapitalist sistem ve onun getirdiği liberal ve neoliberal politikalar hakkında en ufak fikriyatı olmayan (dünyayı kendi köyünden ibaret sanan) ¡akıl ahrazları! arasında yaşamaya çalışırken böyle bir eser okumak çok ama çok zoruma gitti diyebilirim...
(Bu tarz insanlara bir taraftan da üzülüyorum. Çünkü kendi hayatlarına kendilerinin yön verdiklerini düşünüyorlar. "Çalişiyih, Kazaniyih, Yiyecih abii yavv diyerek 'telefun, haşufman, pantul, göynek, derlik, teşbik gibi ürünler alarak' bir şey olduklarını kanıtlamaya çalışıyorlar." İşin aslında ise modern bir serf 'anlamını bilmezler' olarak sistemin onlara uygun gördüğü ücreti alıp sisteme geri iade etmekten başka hiçbir şey yapamıyorlar. En acı taraf ise kendileri gibi olmayanları MAL olarak itham ediyorlar. Çünkü çoğunluk yapıyorsa doğrudur agaaa zihniyetine sahipler.
Neyse ¡saydırma! pardon yakınma kısmını bitirip kitaba geçelim ;) :
Eser beş bölümden oluşmaktadır.
Kapitalizmin Kökenleri: Tarihsel Bir Eskiz,
Ekonomik Faaliyetin Ritimleri,
Kapitalizm ve İktidarlar,
Devlet ve Pazar Ekonomisi,
Kapitalizm ve Düşmanları.
Bu bölümler analitik bir çerçeve içerisinde sebep sonuç ilişkileri ile ele alınmış ve güncel örnekler ile desteklenmiştir.
Eserde iki temel durum üzerinde durulmuştur:
Bunlardan ilki "trade savaşı" dediğimiz savaşlar ve bunların dünya ekonomik sistemi (buna bağlı olarak gelişen siyasi, toplumsal, kültürel) gibi sistemlere etkileri; ikincisi ise kapitalist sistemin uygulanması, verimli bir şekilde sürdürülebilirliğinin artırılması için gerekli olan hukuki
En cengaver insan kimdir? Öfke anında kendini zapt eden ve harekete geçmeyen kimsedir. Çünkü öfke ve şiddet anı geçince pişmanlık duyar; lakin bu pişmanlık fayda etmez.
Padişahlarda olmazsa olmaz şey pir ü pak dindir. Zira din ve hükümdar birbirlerin kardeşi gibidir. Hükümdarın vatanında bir kargaşa baş gösterince din de bundan zarar görerek bozgunculara ve dini eğrilere gün doğar. Keza dinde bir fesat vücuda gelirse memlekette nizam kalmaz ve dahi mayası bozuklar palazlanarak padişahın itibarını sarsarlar; kalpler kararır sapkınlık ayyuka çıkar ve asiler galebe çalar.
Yeni yetişen gençlere sanat öğretilirse dinlerini ve dünyayı para ile satmazlar. Dünya işleri ile kendi dünyalarını düzen tutması için, herkese bulunduğu ölçüde değer verilmeli.
Zira ona göre devlet kademesinde Yahudi, Hıristiyan ve Zerdüştilere kati surette vazife verilmemeli; kadınlar ise kesinlikle idarî işlerden uzak tutulmalıdır.
Çok ibadet seni aldatmasın. Ben, gençliğimde yaptığım günahlardan dolayı cehennemlik idim. Yaptığım hayır ve ibadetlerin bir faydası olmadı. Ölümün anında bütün namaz ve oruçlarımı yüzüme vurdular. Tüm ibadetlerimi, hatırlarımı, sadakalarımı, yaptığım mescid, ribat ve köprüleri, ifa ettiğim hacların hepsini hükümsüz saydılar. Ümitsizliğim o kadar ilerledi ki artık cenneten ümidimi kesmiş, gönlüme cehennem azabı yerleşti. Bu sırada bir ses duydum. "Sen cehennem köpeklerinden bir köpektin, o köpeğe yaptığın muamele yüzünden bütün günahlarını bağışlayıp, sana cenneti vererek, sana cehennemi haram kıldık. Köpeğe hizmetle kibir gömleğini üzerinden attın." ...
Eser Sultan Melikşah'ın devlet yönetimi hakkında kapsamlı bir rapor istemesi üzerine yazılmıştır. Nizamü'l-mük siyasi bir suikasta kurban gitmeden hemen önce oluşturulmuştur. Siyasetname, Nizamü'l-mük'ün devlet adamı olarak deneyimlerini aktardığı bir el kitabı olmasının yanı sıra, devlet yöneticileri için ise bir başucu kitabıdır.
Eser elli bir fasıldan oluşsa da Nizamü'l-mük başlangıç fasılında elli fasıldan oluştuğunu yazmıştır. Dini bağlam yoğunluğunda devlet işleri, devlete ve hükmetmeye dair temel ilke ve yöntemler bizlere aktarılmaktadır. Bu ilke ve yöntemleri güçlendirmek için ise hemen hemen her fasılda hadis ve hikaye alıntılarına yer verilmektedir. Eserin en eski nüshası ise bugün İran Tebriz Milli Kütüphanesinde yer almaktadır.
Eseri uzun uzun yorumlamak ve sizlere açıklamak isterdim lakin gerek olduğunu düşünmüyorum. Bu durumun sebebini de; Nizamü'l-mük öldükten sonra Büyük Selçuklu Devleti'nin geldiği durum üzerinden açıklayabiliriz. O varken Cihan devleti olan devletimiz o yokken kendi kendini yiyerek bitirmiştir....
