Bu kitabı okurken kendime kaç kez kızdım, kaç kez sustum, kaç kez içimden “evet, ben de böyle hissediyorum ama dile getirmeye korkuyorum” dedim, bilmiyorum. Çünkü Yeraltından Notlar sadece bir karakterin iç sesi değil; bence bastırdığımız, sakladığımız, hatta kendimize bile itiraf edemediğimiz tüm duyguların çırılçıplak hali. Dostoyevski’nin “yeraltı adamı”, ilk başta bana itici geldi. Kendini beğenmiş, pasif, alaycı, hatta itiraf etmeliyim ki biraz da zavallı buldum. Ama sayfalar ilerledikçe bu duygular değişmeye başladı. Çünkü aslında o adamın içinde korkunç bir yalnızlık, derin bir kırgınlık ve insanlara –ve belki en çok da kendine– karşı büyük bir hesaplaşma vardı. Kitap boyunca şu cümle kafama kazındı: “Ben hasta bir adamım… Alıngan bir adamım… Bir hiçim aslında.” İşte bu cümleyle birlikte “yeraltı”nın sadece bir yer değil, bir ruh hali olduğunu anladım. Kendi iç dünyasında boğulan, hiçbir yere ait hissedemeyen, dışarıdan bakınca her şey yolunda gibi görünen ama içinde sürekli çelişen bir zihin. Çünkü bazen biz de dışarıya karşı güçlü, mesafeli, hatta soğuk görünürken içimizde kırılmış, sevgisiz kalmış bir çocuk taşıyoruz. Ve bu kitap o çocuğun sesiydi sanki. Anlatımın zaman zaman sert, itici ve rahatsız edici olduğunu kabul ediyorum. Ama rahatsız edici oluşu gerçek oluşundan. Süslü, romantik bir anlatım bekleyen biri için zor bir kitap olabilir. Ama kendinle yüzleşmeye hazır olan biri için çok değerli. Yeraltından Notlar, beni duygusal olarak zorladı. Ama iyi ki okumuşum. Çünkü insan bazen kendi karanlığına bakmalı, oradaki yalnız sesi duymalı. Ve Dostoyevski bunu öyle bir yapıyor ki, ne tam kızabiliyorsun ne de unutabiliyorsun. Kitabı bitirdiğimde bir süre hiç konuşmak istemedim. İçimde bir şey susmuştu, bir şey çözülmüştü belki. Tam olarak ne olduğunu hâlâ

devamını oku

Yeraltından NotlarFyodor Dostoyevski · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2025159,3bin okunma