Proust’un en son hareketi bile gözlem olur.Ve ölenin devrilen
ilaçlarla kirlenmiş komodininin üstünde, okunması neredeyse olanaksız bir
kâğıtta, yazarın artık yarı soğumuş parmaklarıyla yazdığı son sözcükler
bulunur. Bunlar, ömrü ancak dakikalarla ölçülebilecek biri tarafından,yazılması yıllar alacak yeni bir cilt için tutulmuş notlardır. Böylece Proust,tokadını ölümün yüzüne indirmiş olur: Bu, ölüm korkusunu ölüme kulak
vererek yenmeyi başarmış olan sanatçının son görkemli jestidir.