Toprağı üretmeye harcamadığın sürece bereket olmaz. Tarih sahnesine de baktığımızda zenginleri değil, kendilerini üretime adamış olanları hatırlarsın. Çünkü çıkardıkları iş o kadar bereketlidir ki, hâlâ her birimiz nasipleniriz. Rafaello gibi, Beethoven gibi, Shakespeare gibi... O dönemin maddi olarak zenginlerini değil, elindeki zenginliği üretime harcayarak sunanları görürüz tarih sahnesinde.
Kitap -bence- muazzamdı. Kitapla ilgili en çok aklımda kalan noktası açıklama bölümünün eserin kendisinden uzun olması.
Eser asında bir çeşit kurallar dizisi sunuyor. Zaten eser de bu kurallara göre numaralanmış. Bazı kurallar tekrar tekrar anlatılıyor. Kitabı okumaya ilk başladığım zaman ilk kuralı anlamadım, orada kaldım. Tekrar tekrar okuyup yine bir şey anlamayınca kitabı bir kenara bıraktım. Daha sonra tekrar dönüp okumaya başladığımda kafamda bir şeyler şekillenmeye başladı. Eser, kimi zaman okuması güç bir eser olsa da Stoik felsefenin görüşlerini sevdiğimden; biraz da Seneca ile haşır neşir olduğumdan bir şeyler çıkarsadım.
Epiktetos, Stoizm'in önemli temsilcilerinden. Onunla ilgili en çok hoşuma giden mesele daha önce köle iken özgür bir vatandaş olması, sonrasında da Stoisizm konusunda eğitim vermesi. Epiktetos'un en temel ilgi alanı özgürlük, bu da onun köle olması ile ilintili gibi geliyor. Daha önce köle hayatı süren bir kişinin mutluluk ile özgürlük kavramlarını yorumlaması ilgilendiğim bir perspektif. Epiktetos aslında bütün eserini kitabın ilk cümlesi ile özetliyor: Bazı şeyler bize bağlıdır, bazı şeyler ise bize bağlı değildir.
İnsan kendisine bağlı olmayan şeylerle mücadele etmeyip onlarla uygun bir iletişim kurmanın yolunu bulmalıdır. Örneğin insanların filozoflar hakkında ne düşündüğünü biz belirlemeyiz. O hâlde felsefeyle ilgilendiğim için biri benimle alay ederse bu beni ilgilendirmez. Bu bana değil, alay edene bağlı bir durumdur. Benim burada yapabileceğim şey o kişinin alay etme sebebini incelemek ya da alay ettiği perspektifi inceleyerek kendime bakmaktır. Örneğin filozofların çok konuştuğunu söyleyen birisinin bu sözünden alınmak yerine gerçekten böyle mi olduğunu, böyleyse de bunun ahlaken uygun olup olmadığını sorgulayabilirim. Bu bana
EnkheiridionEpiktetos · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20191,663 okunma