En Mavi Göz-Toni Morrison
Kitap, ana karakter Pecola, onun ailesi, çevresi, arkadaşları ve aynı zamanda anlatıcı Claudia'nın gözünden, 1940'lar Amerika'sında karşılaştıkları haksızlıkları ve zorbalıkları anlatır. İlk dikkatimi çeken, her bölümün başında yer alan, birleşik ve bir anlam çıkaramayacağımız kelimelerdi. Başta ne anlama geldiğini anlamasak da kitabın sonlarına doğru bu ifadelerin ne kadar anlamlı ve çarpıcı olduğunu fark ettim.
Konular ilerledikçe Afroamerikalıların çalıştıkları yerlerde, okullarda ve hatta kendi ailelerinde yaşadıkları dışlanmalar, zorbalıklar, çarpık güzellik anlayışları derinlemesine ele alınıyor. Ancak asıl vurucu kısım sonlara doğru geldi benim için. Pecola'yı sarıp sarmalamak, onu bu karanlık dünyadan kurtarmak isterdim. O kadar çok etkilendim ki...
Morrison, bu korkunç durumu anlatırken hikâyeyi doğrudan yargılamadan, adım adım, yavaş yavaş örüyor. Başından itibaren neler olacağını sezsek de, asıl sarsıcı darbe sona saklanmış. Anlatımı akıcı, dili güçlü ve derinlikli. Ancak konunun ağırlığı sık sık ara vermeme neden oldu.
1970 yılında basılan bu ilk kitabındaki meseleler güncelliğini koruyor. Güzellik algısı nedeniyle kendimize yabancılaşmamız, çocukların ve kadınların şiddete maruz kalması, aile içi istismar... Tüm bunlar bugün de toplumların hâlâ mücadele ettiği, içimizi acıtan sorunlar. Morrison’un mesajı açık: Sessizlik içinde yok olan hayatlar var, görmezden gelinmemeli.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Romanın kahramanı Bergljot, babasından miras kalan kulübenin paylaşımı sırasında geçmişiyle, yani yine babasından miras kalan travmasıyla yeniden yüzleşir. Aile içinde kimsenin konuşmak istemediği bu sır, Bergljot’un gözünden anlatılır. O, dört kardeşli varlıklı bir ailenin en büyük kızıdır. Şimdi ise 50'li yaşlarında, boşanmış, üç çocuklu ve babasından kaynaklanan travmalarıyla baş etmeye çalışan bir kadındır.
Maddi ve sosyal konforlarını korumak için susan, yaşananları görmezden gelen annesi ve iki kız kardeşine karşı, uğradığı haksızlıkları dile getirmeye çalışan Bergljot ve erkek kardeşi karşı karşıya gelir. Erkek egemen dünyaya ait kadınların yaşadığı zorlukları anlatan bu hikâyeyi Norveç edebiyatında görmek beni şaşırttı. Sonuçta, birçok ülkeye kıyasla hakların teminat altına alındığı bir Avrupa ülkesinde, bu tür mağduriyetlerle karşılaşmayı beklemiyordum. Ancak kitap bize gösteriyor ki, "uygar" toplumlar da tıpkı savaşlarda olduğu gibi aile içinde de yaşananların üzerini örtebiliyor.
Sonuç olarak, bu roman bize çocuğa kalan asıl mirasın maddi değil, büyürken ona psikolojik olarak bırakılan izler olduğunu hatırlatıyor.
Dostlarınızın gönlünü kırmayın; düşmanlarınızın arzularını yapmış olursunuz.
