Eda Gündoğdu
@E_d_aa
Homo homini monstrum
Arketip
"Bilinçaltımızda bastırılmış korkularımız ya da şeytanlıklarımız, Jung'un tabiriyle gölge/shadow arketipi, biz hiç farkında olmadan, masallar veya efsanelerin oluşum sürecinde senaryonun kötü karakteri olarak canlanır ve kurgunun temel ögelerinden birini meydana getirir.
İçimizde saklı kahramanlık yapma güdüsü mitoslarda devleri ya da canavarları yenen kahraman olarak görülür. Arketip içimizdeki temel içgüdülerle onlara denk düşen ve kendilerini anlamaya çalıştığımız tabiat fenomenleri veya hayata ait olgular arasındaki işbirliğidir. Dış dünyada anlamak istediğimiz bir yapı vardır, bu yapıyı anlamak için zihin bilinçaltında kayıtlı yaşamsal içgüdü modellerine başvurur, bu başvurunun sonucu modeller adeta canlanır ve sanatta, efsanede, dinde, hikâyede yeniden hayat bulur."
Reklam
Kille yüz sıvama
"Prehistorik dönemde oldukça yaygın olan yüzün kille sıvanması geleneği, büyük ihtimalle ölenin gittiği âlemde yeniden bedenlenmesini temine yönelik ve atalar kültüyle alakalı büyüsel bir eylemdi. Bu geleneğin geç dönemlerde ortaya çıkan örneklerinden biri Antik Roma'da ölenlerin bal mumundan (cera) yapılan maskeleridir."
"Neolitikten itibaren atalarla temas kurma nesneleri büyük oranda taşlar/kayalar ve iskeletler -özellikle kafatası- olmuştur.
...
Atalar kültü ve taş arasındaki kült birlikteliğine ait en güzel örnek Gezer'de keşfedilen yan yana dizili on dev taştır. Bu taşlar büyük ihtimalle atalar kültü ve onun uzantılarından olan mezar anıtı, ahitleşme (covenant/berit, ahitlere şahit olsunlar diye ataların huzurunda yapılır) gibi birbiriyle alakalı çeşitli fonksiyonlar icra ediyordu."
"Atalar kültünde ritüel kavramına geldiğimizde, çeşitli coğrafyalarda ve zamanlarda farklı isimler altında yaygınca icra edilen en temel ritüelin ataların “hatırlanması veya çağrılması" denilen fenomen olduğunu söyleyebiliriz. Geç örneklerini iyi bildiğimiz, fakat prehistorik dönemlere kadar uzandığından emin olduğumuz bu ritüel/ritüeller, kontrol altında ve istendiği zaman yardım amacıyla ata ruhlarını yaşayanların arasına getirmeyi amaç edinir."
"İsim koyma ve atalar kültü ilişkisine da-ir önemli örneklerden bir başkası çocuğun kulağının dibinde ölmüş ataların isimlerinin tek tek sayılması ritüelidir. Buna göre ebeveyninin kucağında bulunan yeni doğmuş çocuğun kulağına ölmüş kişilerin adları yüksek sesle tekrar edilir, çocuk hangi isim sayılırken susuyorsa o atanın çocuğun ruhuna girmek istediği varsayılırdı. Maorilerde, Yeni Zelanda yerlile-rinde ve diğer pek çok örnekte bu ritüel mevcuttur."
Reklam