Edanur Gündem
@Edagndm
Spinoza bize din bağımlılığının puslu, ürkütücü bataklıklarında esen ferahlatıcı rüzgârları andıran bir ifade sunuyor: "Tanrıyı çok seven kimse O'nun tarafından sevilmeyi beklememelidir." Bu çarpıcı cümleyi sarf eden cesur bir insandır. Bu sözler erdemin mutluluğa dair bir hak iddiası değil mutluluğun kendisi olduğunu; Tanrı sevgisinin başlı başına bir ödül olduğunu, güzellik ve doğruyu onları seven sanatçının, bilim insanının ya da filozofun kredisini arttırdığından değil iyi oldukları için sevdiğimizi bilen bir insana aittir.
Reklam
... Kendi benliğine söz geçiremeyen
Beceriksizlerin kibirli zihinleri,
Eğilimlidir başkalarının iradesini etkileme hevesine kapılmaya
Sokrates haklıydı: bilgisizliği kabullenmek bilgeliğin ilk adımıdır ve insanoğlu ancak alçakgönüllü ve dürüst bir şekilde bu kısıtlamalarını itiraf ettiği müddetçe güçlerini yaratıcı bir şekilde kullanıp sınırlarını aşabilir.
Kişinin olgunluğu hayatını kendi seçtiği amaçların etrafına kurmasıyla belirlenir: ne istediğini biliyordur, artık dondurma isteyen bir çocuk gibi değil de planlı bir şekilde yaratıcı bir aşk ilişkisine yahut işindeki başarıya doğru ilerleyen bir yetişkin gibi davranmaktadır. Ailesinin bireylerini rastlantısal bir şekilde doğumdan itibaren kendini onlarla birlikte bulduğu için değil, sevilmeye değer olduklarını düşünüp onları sevmeyi seçtiği için sever; çalışmaya devam etmesinin nedeni rutinleşmiş bir düzene uymak değil yaptığı şeyin değerine inanmasıdır.
"Arkadaşlar! Yeryüzünde türlü türlü halklar bulunduğunu söylerler: Yahudiler, Almanlar, İngilizler, Tatarlar. Ben buna inanmıyorum! Yalnızca iki halk vardır, iki bağdaşmaz halk. Zenginler ve yoksullar! Ülkeden ülkeye giyinişler değişir, dilleri de değişir. Ama zenginlerin yoksullara karşı davranışları değişmez. Halkın sefil yaşantısı da değişmez."
Reklam