Esma
@Esma_tskn
İslam Felsefesi YL
Ankara Üniversitesi
113 okur puanı
Nisan 2023 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitaplar
Reklam
Velayetname'de Hacı Bektaş Veli don değiştirir, şahin donuna bürünür ve Bedahşân'a kafir ile savaşmaya, Kutb-üd-din Hayder'ı kurtarmaya gider. Velayetname'de bu meşhur Türk münzevi Háce Ahmed-i Yesevi'nin oğlu olarak gösterilmektedir. Burada Hacı Bektaş Veli'nin, Hace Ahmed-i Yesevi halkasındaki dervişlerce çırılçıplak bir abdal tarif olunmasına dikkat etmek lazım gelir. Göğden süzülüp bir mağarada tutuk Kutb-üd-din Hayder'in yanına inen Hacı Bektaş elini Hayder'in başına sürerek onun kelliğine dermân olur, Hayder'e 40 hurma verir. Nihayetinde Kutbüddin Hayder'i kucaklayıp tayy-ı mekan ile Hace Yesevi kapusuna varır. Tayy-ı mekan ile tekrar Bedahşana dönen Hacı Bektaş mağarada Kutb-üd-din Hay-der'in yerini alır. Tanrı'nın yardımıyla bir ejderha vesilesiyle Bedahşanı zabt eder, halkını da İslam'a döndürür. İslâm olanlardan kimileri bu Türk eri büyücü, büуü yapıyor da bu ejderhayı bize gösteriyor' diyerek ihtida etseler de nihâyetinde Hacı Bektaş Veli karşısında muktedir değillerdir.
Bedahşanı İslâm kılan Hacı Bektaş yine don değiştirip Horasan ülkesine, Şeyhi Ahmed-i Yeseviye döner.
Esma
İran sembolizminden unsurların da bulunduğu buradaki anlatılarda Türk kültürünün baskın ögeleri şayanı dikkattir. (s.16)
"Öd Tengri aysar kişi oglı kop ölgeli törimiş: Zaman Tanrı'sı öyle buyurunca, insanoğlu hep ölümlü yaratılmış" (Kül Tigin K/10).
Esma
Tanrı, Türk dinî düşüncesinde devam eden en önemli ilahi varlıklardan birisidir. Yazıtlarda da Tanrı'nın önemi vurgulanmıştır. (s.54)
Hatta Rene Grousset, Teo-filakt Simokatta'nın "Türkler son derece olağanüstü bir tarzda ateşe saygı gösteriyorlardı" şeklindeki haberinden hareketle Göktürklerin Zerdüştlüğü kabul etmiş olmalarından bile bahsedebilmektedir. Bilhassa VII. yüzyılda Türklerin batıya kaymalarından itibaren İran dinlerinin etkileri altına girdikleri de söylenmektedir. Bütün bunlar bize şunu göstermektedir: Farklı farklı inanç ögeleri herhangi bir toplumda beraber bulunabiliyor. Daha değişik bir ifadeyle, bu inançlardan herhangi birisi baskın, resmi bir hal kazanmışken diğer inanç ögeleri tamamen silinmeyerek alt kültürler olarak hayatiyetini devam ettirmekte, hatta resmi hüviyette olan dinin inançlarıyla birlikte bulunabilmekte ve onları etkileyebilmektedir.
Esma
Türklerin dini telakkilerinde ateşin önemli bir yeri vardır. Ancak ateş temizleyici kutsal bir güç olarak telakki edilir ve cenaze törenlerinde önemli bir rol oynardı. Yani ateş, Zerdüştlük'te olduğu gibi tapınılan bir obje değil, bizzat temizleyici bir objedir. bk. Yu. S. Hudyakov, "Şamanizm i Mirovie Religii u Kırgızov v Epohu Srednevekoya" Traditsionnie Verovaniya i Brt Narodov Sbiri, Novosibirsk 1987, s. 69.