Fatih Başaran
@FatihBasaran
Müphemlik
Sahici bir anlama sayesinde bir şeylerin açımlanmış olup olmadığı, yahut hergünkü hep-beraber-olmaklık içinde sadece öyle kabul edilip edilmediğine karar verilemediği durumlara “müphemlik” denir. Her şey sahiden anlaşılmış, kavranılmış ve konuşulmuş gibi görünse de aslında öyle değildir. Kamusal tefsir manzumelerinin müphemliliği, sahici anlama ve eylemeyi olumsuz yönde etkilediği gibi, hep-beraber-olmaklığımıza olumsuz etkide bulunmaktadır. Bu durumda Dasein, hep müphem olarak şuradadır. Başka bir deyişle Dasein, her şeyin ama aslında hiçbir şeyin gerçekleşmediği hergünkü alandaki meşguliyeti canlı tutan lakırtı ve merakın bulunduğu birlikte-olmaklığının umumi açımlanmışlığının içinde kalakalmıştır.
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Merak
Bakış veya bakmanın hergünkü varlık eğilimlerinden biri de meraktır. Merak yalnızca bakmayla sınırlı olmayıp dünyayla kendine has bir karşılaşma sağlama eğilimi de demektir. Hergünkü varoluş içindeyken, bir varoluş minvali diğerini peşinden sürükler. Bu yüzden Dasein hep dünya içine soğurulmuştur, onun içine batmıştır. Merak hep yenilik aramaktır, hiçbir şeyde durup kalmamaktır. Merakı karakterize eden unsurlar eğleşmeme, dikkat dağıtıp oyalanma ve duraksamadır. Merak her yerde ve hiçbir yerdedir. Merak içindeki Dasein sürekli olarak kendini köklerinden koparır. Üstelik lakırtı, merakın işleyiş yollarına da hükmeder. Nelerin okunup görülmesi gerektiğini söyler örneğin. Hiçbir şeyin kapalı kalmadığı merak ve hiçbir şeyin anlaşılmaz olmadığı lakırtı, bu minvalde varolan Dasein’a sözüm ona sahici ve capcanlı bir hayat sağlar.
Bu metinde, Heidegger’in “Varlık ve Zaman” eserindeki önemli kavramlar olan “lakırtı” ve “merak” kavramları üzerinde durulmaktadır. Bu kavramlar, varoluşun günlük pratiklerinde nasıl şekillendiğini ve bireyin dünya ile olan ilişkisini anlamak için kullanılır.
Lakırtı
Hergünkü Dasein’ın anlama ve tefsir varlık türünü “lakırtı” tesis eder. Lakırtının hergünkü kamusal tefsir manzumesi (örneğin laf taşıma ve arkasından konuşma), Dasein’a hep raptedilmiş olup, ondan kaçınmak imkansızdır. Lakırtı, herkesin ne düşünüp ne hissettiğini peşinen belirlemektedir. Lakırtı açımlama değildir, çünkü dünya-içinde-varolmayı kapayıcı bir niteliğe sahiptir. Anlamaya çalıştıklarımızın hareket noktası lakırtı olunca anlayış, anlayışsızlığa ve herkes anlayışına dönüşüverir.
Dünya-içinde-varolma biricik bir dünyada kendi başına yaşamak değildir. Dasein, kamusal umumi dünyada herkes içinde varolmak demektir. Ancak hergünkü birlikte-varolma içinde Dasein, başkalarının tabiyeti altındadır. Var olan kendisi değildir, başkaları onun kendi varlığını devralmıştır. Buna “herkes-benliği” denir. Dasein’ın hergünkü varlık olanaklarına hakimiyeti, başkalarının keyfine kalmış durumdadır. Üstelik bu başkaları, belirli başkaları bile değildir. Her bir başkası, bir başkasını ikame edebilmektedir. Buna herkes denir. Bir eksistensiyal olan “herkes”, gayrisahih ve gayriotonom olan kendimden başkası da değildir aslında. O bir birey değil, beni ikame eden başkasıdır. Kamunun umumi nitelikleri şunlardır:
1. Mesafelilik (“başkalarından farkım ne” kaygısı).
2. Tabiyet (başkalarına tabi olma).
3. Vasıflık (farksızlaşma arzusu).
4. Tesviye (başkalarının nazarı dikkatini çekmeme).
5. Varlığın ibrası (Dasein’ın kuş kadar hafiflemesi: “Varolmanın dayanılmaz hafifliği”).
6. Kolaylık sağlama (karar vermek zorunda kalmama).
Puan vermedi·312 syf.·
2024 32. kitabı
