Fatih Başaran
@FatihBasaran
Kendilerini meşrulaştırmak için, DP’nin demokratik kural, kurum ve ideallerden sapmasına tepki duyan gençlik, üniversite ve basın gibi demokratik değer ve inançlara sahip toplumsal kesim ve kurumların desteğini alma gereği duydular ve bu kesimlerin taleplerine gözlerini kapayamadılar. Bu nedenle MBK kendisinden beklenmeyecek bir şekilde demokratik bir istikameti takip etmek zorunda kaldı. Böylece bir yandan sosyalizme bile açık olduğu tartışılacak olan, 100 yıllık anayasa tarihinin en demokratik metni niteliğindeki 1961 Anayasası ortaya çıkarken, diğer yandan yaklaşık 50 yıl sürecek Milli Güvenlik Kurulu (MGK) gibi demokrasi dışı askerî vesayet kurumu anayasaya eklendi.
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
İkinci dünya savaşı sırasında harcanmayan altın stokları, Marshall Yardımı ve buğday satışından elde edilen döviz, yol, su, baraj, elektrifikasyon, liman gibi büyük yatırımlara gitmiş, ancak plansız harcama maddi kaynakları hızla tüketmişti. Buna, oy almak için izlenen popülist politikalar eklenince, birikimler tükenmişti. Kora savaşı sona erince dünya piyasalarındaki tarımsal ürün talebi de sona ermiş, üstelik elverişsiz hava koşullarıyla, tarımsal üretim de gerilemişti. Ciddi bir şekilde artan kırdan kente göç, başta İstanbul olmak üzere kentlerde yeni mahallelerin oluşmasıyla, altyapı, güvenlik, sağlık, ulaşım gibi sorunları beraberinde getirmişti. Ancak DP, 1954 zafer sarhoşluğu içinde iktisadi kuralları bir kenara itti. Dünya piyasalarında tarımsal malların fiyatları hızla düşerken, köylüyü memnun etmek için buğday yüksek fiyatla alındı ve kentliyi memnun etmek için de un ucuza satılarak, ucuz ekmek yedirildi. Bu sübvansiyon piyasadaki para miktarının artmasına neden olurken, döviz kaynakları tükendi. Hatta,1954 seçimlerinden sonra, 1854’te Osmanlı döneminde alınmaya başlayan ilk dış borçların tam 100 yıl sonra son taksiti ödenmişken, krizle birlikte dış kredi arayışı başladı.
Kapitalist söylem, cinselliği bedenlerin rastgele karşılaşıp uzaklaştığı, mekanik bir etkileşim zincirine indirger ve metalaştırır. Kişilerin birbirleriyle sevgiye dayalı, bütüncül ilişkiler kurma çabası ve imkânı, bu söylemde geçersiz kılınır. Benmerkezci, cinsiyetçi, tarafların birbirini sömürme niyetini vurgulayan bir bakış açısı hâkimdir. Bu bakış açısına dayanan üstünlük duygusu, güçlü olmanın en önemli işareti olarak gösterilir. Kapitalist söylemde benmerkezci tüketimciliğin lokomotifi, iktidar oyununa indirgenen cinselliktir.
Neoliberal kapitalizmin hegemonyasındaki milyonlarca kişi benzer şekilde, yakın ilişkilerden yoksun, bilgisayarına ve telefonuna kilitli, endişeli, hüzünlü hayatlar sürüyor. Sermayenin akışına boyun eğen bu düzenek, insanı sadece satın alma ve tüketme gücüyle tanımlıyor. İnsana bir yandan her şeyin mümkün olabileceği bir özgürlük isteği aşılıyor; öte yandan bu dünyada yapayalnız olduğunu, hayatta kalmak için öteki yalnız kişilerle tek başına, ölümüne rekabet etmesi gerektiğini söylüyor. Bu savaş alanındaki ilişkiler yalnız kalma korkusuna, beğenilme arzusuna dayalı. Sevmek değil sevilmek, beğenilmek için beğenmek… Ve bu amaçla üretilen sahte fotoğraflar, mesajlar ve profiller. Görüntülerin gerçekliğine inanmasak da, hepten çarkın dışında kalmak ürkütüyor. Oysa bu çarkın tek malzemesi, ona kapılanların dikkati, arzusu ve enerjisi.
Kişilik ve kimlik dayatmalarının dar kalıplarından sıyrılmak, bizi başkalarına uzak ve ilgisiz kılmaz; aksine, karşımızdakini değiştirmeye zorlamadan kabul etme ve sevme yeteneğimizi geliştirir.