"Ben taş devrinde Türk, tunç devrinde Türk, altın devrinde Türk olmak isterdim. Bütün hilkat devirlerinde Türk, devirsiz hayatlarda Türk, hayatsız devirlerde Türk! Türk doğmak, Türk ölmek! Türk, Türk, Türk!..."
"fakat sefalet muziptir ve fukaralığın insan vücuduna oyduğu izler, uzaktan kir gibi görünen kemik gölgeleri, suyun heyecanı ve sabunun inadıyla kaybolamazdı. İnsan derisinin temiz olduğu belli olmak için altında kan lazımdır.
"Güzel düşünülmüş yalana, üstübaşı temiz rezalete insanlar muhtaçtır; içtimai silah olan iftirayı, teselli olan dedikoduyu, kazanılmamış parayı kaldır, bütün müesseseler yıkılır."
Roman, küçük yaşta ailesini kaybeden ve aynı zaman içersinde varlıklı bir aile ile hayatını sürdüren, kendini toplumdan soyutlamış saf ve bir o kadar da güçlü bir karakter olan Yusuf'un yaşamını tüm detayı ile gözler önüne seriyor. Eserin bir aşk öyküsü olarak görülmesi yanında toplumsal konulara da sıkça yer verilmiş olamasına da şahit oluyoruz. Yazar 1900'lü yılların başındaki bu toplumsal ve siyasal düzensizliği, bunun yanı sıra adaletsizlik de diyebileceğimiz güçlü adaletinin toplumun zihnine yer etmekle kalmayıp kabullenmesi ve desteklemesi gerçeğini de kaleme alıyor. Eserde geçen yerdeki toplumda görülen yanlış, güçlü - güçsüz çatışmasıdır. Halkın maddiyat konusundaki doyumsuz tavrı ve çıkarı beraberinde, güçlü dedikleri varlıklı insan taraftarı olması, zenginliğin verdiği itibara kanıt olarak yansıtılıyor. Günümüzde de bunun birçok örneği olduğu aşikar.
Eser, romantizm ve realizm akımlarının etkisi ile yalın bir şekilde yaratılmış ve sıkça betimlemeler, tasvirlerin yanı sıra oldukça başarılı bir şekilde karakter analizi yapılmıştır.
Yazar eserde ayrıca evlilik konusuna da sıkça yer vermiş, toplumu iyi bir şekilde gözlemlemiş ve kaleme almıştır. Eser kahramanı küçük Muazzez'in Yusuf'a "ağabey beni kaça sattınız?" sorusu o dönem toplumunun evlilik adı altında gerçekleştirdikleri alışverişten, halkın ataerkil bir zihniyete sahip olduğunu da anlayabiliyoruz.
Yazar o dönemin insan zihniyeti ve yaşayışına dair çokça örnekler vermiş, roman kahramanlarını açıkça anlatmış ve olayı anlaşılır bir şekilde okuyucuya aktarmıştır. Ek olarak bir cinayetle başlayan romanı yine bir cinayet ile sonlandırmıştır.
Kuyucaklı YusufSabahattin Ali · Yapı Kredi Yayınları · 2025210,5bin okunma